नेपालमा मृत्युदण्ड
नेपालमा मृत्युदण्ड सजाय अन्त्य भएको छ ।[१]
हिन्दु धर्ममा आधारित नेपालको परम्परामा ब्राह्मण र महिलालाई मृत्युदण्ड बर्जित थियो। .सं. १९१० मा जारी भएको मुलुकी ऐनमा गैर ब्राह्मणलाई मृत्युदण्डको सजायको प्रावधान थियो भने ब्राह्मण जातिलाई जातिच्युतको सजाय हुन्थ्यो। देशको साझा कानूनअन्तर्गतका अपराधहरूका, १९८८ श्रावण ४ मा भीम शमशेरद्वारा जारी भएको सनदमा राजकाज मुद्धा बाहेक अन्य मुद्दामा मृत्युदण्ड नदिइने व्यवस्था गरियो ।[२] यो सनद जारी भएर पनि सो बमोजिम जाहेर गर्नु पर्ने अदालत जमानीहरू मा परेका मुद्धाहरुको ५ वर्षको विवरण धेरै अड्डाअदालतले नपठाएको र अपूर्ण विवरण पठाएकाले निश्चित र तथ्यपूर्ण तथ्यांक नआएकाले र सनद जारी भएपछी अपराधको घटबढ भएकाले पहिलेको सनद बमोजिम ५ वर्षको परीक्षनात्मक अध्ययन गरेर १९९३ मा अर्को सनद जारी गरियो.[३][२]
यसलाई पछि सन् १९८५ मा हत्या र आतङ्कवादको विरुद्धको लागि पुनर्स्थापित गरियो।[४] २०४७ कार्तिकमा नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ लागु भएपछि पूर्ण उन्मूलन लागु भयो।
नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ को धारा १२ मा भनिएको छः " कानूनबमोजिम बाहेक कुनै पनि व्यक्तिको वैयक्तिक स्वतन्त्रताको अपहरण हुने छैन र मृत्युदण्डको सजाय हुने गरी कुनै कानून बनाइने छैन । "[५][६] २०७२ संविधानमा पनि संविधानको भाग ३ को मौलिक हक र कर्तव्य धाराअन्तर्गत ‘सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक’ को दोस्रो बुँदामा ‘कसैलाई पनि मृत्युदण्डको सजाय दिने गरी कानुन बनाइने छैन’ भनेर लेखिएको छ ।
नेपालमा अन्तिम मृत्युदण्ड सन् १९७९ मा भएको थियो।[६]
मृत्युदण्डको माग
[सम्पादन गर्नुहोस्]नेपालको संविधानमा मृत्युदण्डको प्रावधान छैन । तर, संघीय सांसदहरुले नै बलात्कारीलाई मृत्युदण्ड दिने कानुनको माग गर्न थालेका छन् । संसदीय समितिमा बलात्कारीको लिंग छेदन गर्ने कि मृत्युदण्ड दिने बहस हुन थालेको छ ।
सुनुवाईद्वारा मृत्युदण्ड प्राप्त व्यक्तिहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]आरोपी | फैसला सुनाइएको | मृत्युदण्ड | दण्डको विधि |
---|---|---|---|
शुक्रराज शास्त्री | १९९७ माघ ६ | १९९७ माघ १० | फाँसी |
धर्मभक्त माथेमा | १९९७ माघ ६ | १९९७ माघ १२ | फाँसी |
दशरथ चन्द | १९९७ माघ ६ | १९९७ माघ १३ | गोली |
गङ्गालाल श्रेष्ठ | १९९७ माघ ६ | १९९७ माघ १३ | गोली |
दुर्गानन्द झा | २०१९ भदौ १९ | २०२० माघ १५ | फाँसी |
भीमनारायण श्रेष्ठ | २०३३ फागुन ६ [७] | २०३५ माघ २६ | गोली |
यो पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ "Death Penalty | Amnesty International", Amnesty.org, २०१४-०३-१५, अन्तिम पहुँच २०१५-०३-२९।
- ↑ २.० २.१ कानुन आयोग, नेपाल, "यसरी निरुत्साहित गरियो मृत्युदण्ड कार्यान्वयनलाई भीमशमशेर (१९८८ साल)", नेपाल कानुन आयोग।
- ↑ सिवाकोटी, शेषराज, "नेपालमा मृत्युदण्ड उन्मूलन गर्ने सम्बन्धी वि. सं. १९९३ सालको अप्रकाशित सनद", प्राचीन नेपाल।
- ↑ "Down with the death penalty"।
- ↑ कानुन आयोग, नेपाल, "नेपाल अधिराज्यको संविधान, २०४७"।
- ↑ ६.० ६.१ "HANDS OFF CAIN against death penalty in the world", Handsoffcain.info, अन्तिम पहुँच २०१५-०३-२९।
- ↑ अधिकारी, रमेशचन्द्र (भाद्र ११, २०८०), "४७ वर्षअघि भीमनारायणलाई दिइएको मृत्युदण्डको त्यो फैसला", कान्तिपुर।