zwart
zwart
- zwart
- erfwoord, via Middelnederlands swart van Oudnederlands swart, in de betekenis van ‘kleur waarbij licht niet wordt teruggekaatst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1001 [1] [2] [3]
Dit woord is te herleiden tot Indo-Europees *suord- of *surd- en cognaat met Duits schwarz, Noors svart, Gotisch 𐍃𐍅𐌰𐍂𐍄𐍃 (swarts) en Latijn sordidus
enkelvoud | meervoud | |
---|---|---|
naamwoord | zwart | zwarten |
verkleinwoord | - | - |
het zwart o
- (kleur) kleur die wordt waargenomen als iets helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
stellend | vergrotend | overtreffend | |
---|---|---|---|
onverbogen | zwart | zwarter | zwartst |
verbogen | zwarte | zwartere | zwartste |
partitief | zwarts | zwarters | - |
zwart
- (kleur) de kleur zwart hebbend
- Hij had een zwart pak aan.
- ▸ De zwart verkoolde buitenkant omhulde zacht, wit vlees.[6]
- (figuurlijk) een donker gelaat of uiterlijk hebbend, opgevat als een etnisch kenmerk
- ▸ Een seecker Moorjaen komende in't Sticht van Munster, quam voor een Hecke, alwaer hy niet wel door kon, en een Boer daer ontrent wesende, riep hem om het Hecke open te doen: Den Boer desen zwarten Mensche siende, was vervaert, en dorst niet komen, den Moorjaen begon te schelden, en dreyghde hem te slaen.[7]
- ▸ `Zwarte Piet of 'Pietje Pik', zo noemde het volk in de middeleeuwen de duivel.[8]
- (figuurlijk) somber, rampspoedig
- Een zwarte dag.
- Een zwart scenario.
- (figuurlijk) clandestien, illegaal
- Zwart geld
- Zwart werken
- [1] achromatisch
- (intensivering) allerzwartst, inzwart, diepzwart, gitzwart, inktzwart, koolzwart, overzwart, pikzwart, roetzwart
|
Er uitgeteerd en mager uitzien
De pest en hierdoor veroorzaakte epidemieën
Een dag waarop iets heel tragisch gebeurt
Totaal anders dan de rest zijn, dat wil zeggen: de schuld van alles krijgen
Hij is een aartsleugenaar
Lelijke dingen over iemand vertellen
Een negatieve, sombere blik hebben op iets
Een overeenkomst e.d. duidelijk vastgelegd hebben
Humor die de spot drijft met iets heel ernstigs, in een poging dit wat te relativeren
|
- De pot verwijt de ketel dat die zwart ziet
Een ander iets verwijten of hem aanwijzen als schuldige, terwijl degene die verwijt zich aan hetzelfde schuldig heeft gemaakt
1. kleur die wordt waargenomen als iets helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
|
|
zwart
- bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
- zwartrijden: Hij reed soms zwart.
vervoeging van |
---|
zwarten |
zwart
- Het woord zwart staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
- In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zwart" herkend door:
100 % | van de Nederlanders; |
99 % | van de Vlamingen.[9] |
- Zie Wikipedia voor meer informatie.
Kleuren in het Nederlands (nld) (de kleuren zijn slechts indicatief) (zie ook: RAL-kleuren)
wit | lichtgeel | sneeuwwit | schelp | kant | linnen | kaki | vaalgeel | ecru | sienna | bruin | donkerrood | vuurvaste baksteen |
Indisch rood | lichtkoraal | zalm zalmkleurig |
donkerzalm | lichtzalm | koraal | tomaat | scharlaken scharlakenrood |
rood | oranjerood | donkeroranje | oranje | amber |
goud goudkleurig |
geel | groengeel | limoen | limoengroen | bosgroen | groen | donkergroen | donkerolijfgroen | donkerzeegroen | zeegroen | lentegroen | midlentegroen |
turkoois turquoise |
donkerturkoois | diep hemelsblauw | lichtzeegroen | donkercyaan | cyaan | lichtcyaan | aquamarijn | lichtturkoois | lichthemelsblauw | korenbloemblauw | donkerstaalblauw | koningsblauw |
blauw | middenblauw | donkerblauw | marine marineblauw |
midnachtsblauw | indigo | blauwviolet | donkerviolet | donkermagenta | paars purper |
middenvioletrood | dieproze | fuchsia / lila magenta |
violet | rose roze |
acaciaroze | orchidee | pruim | distel | rookwit | lavendel | zilver zilverkleurig |
donkergrijs | grijs | lichtleigrijs | donkerleigrijs |
zwart | ||||||||||||
- ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
- ↑ zwart op website: Etymologiebank.nl
- ↑ "zwart" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
- ↑ Bijbels zwart is uit, leve de Groene Bijbel, Erik van den Berg, 3 december 2016
- ↑ Je hebt koel grijs en warm grijs - zie hier het verschil, Lida Thiry, 31 juli 2016
- ↑ Tim Voors“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
- ↑
Weblink bron
Jan Pietersz. Meerhuysen, Clucht van een Moorjaen en een Boer (1659), uitgever onbekend, Amsterdam in: De geest van Jan Tamboer of Uytgeleeze stoffe voor de klucht-lievende ionckheydt, p. p. 221. - ↑ “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat
, p. 14
- ↑
Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
zwart
- (kleur) zwart; achromatische kleur die wordt waargenomen als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
zwart
- IPA: /ˈzwɑrt/ (Etsbergs)
zwart
zwart o
enkelvoud | meervoud | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
geheel | gemuteerd | verkleind | gemuteerd verkleind | geheel | gemuteerd | verkleind | gemuteerd verkleind | |
nominatief | zwart | swart | - | - | zwarter | swarter | - | - |
genitief | zwarts | swarts | - | - | zwarter | swarter | - | - |
locatief | zwartes | swartes | - | - | zwartese | swartese | - | - |
datief | zwarte | swarte | - | - | zwarter | swarter | - | - |
accusatief | zwart | swart | - | - | zwarter | swarter | - | - |
enkelvoud | meervoud | |
---|---|---|
naamwoord | zwart | zwarten |
verkleinwoord |
zwart
- (kleur) zwart; achromatische kleur die wordt waargenomen als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
zwart
zwart
- (kleur) zwart; achromatische kleur die wordt waargenomen als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
zwart
zwart
- (kleur) zwart; achromatische kleur die wordt waargenomen als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
zwart
zwart
- (kleur) zwart; achromatische kleur die wordt waargenomen als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt
zwart
Categorieën:
- Woorden in het Nederlands
- Woorden in het Nederlands van lengte 5
- Woorden in het Nederlands met audioweergave
- Woorden met 1 lettergreep in het Nederlands
- Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
- Erfwoord in het Nederlands
- Zelfstandig naamwoord in het Nederlands
- Kleur in het Nederlands
- Bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands
- Figuurlijk in het Nederlands
- Bijwoord in het Nederlands
- Werkwoordsvorm in het Nederlands
- Woordenlijst Nederlandse Taal
- Prevalentie Nederland 100 %
- Prevalentie Vlaanderen 99 %
- Woorden in het Achterhoeks
- Zelfstandig naamwoord in het Achterhoeks
- Kleur in het Achterhoeks
- Bijvoeglijk naamwoord in het Achterhoeks
- Woorden in het Limburgs
- Woorden in het Limburgs met IPA-weergave
- Bijvoeglijk naamwoord in het Limburgs
- Kleur in het Limburgs
- Zelfstandig naamwoord in het Limburgs
- Woorden in het Nedersaksisch
- Zelfstandig naamwoord in het Nedersaksisch
- Kleur in het Nedersaksisch
- Bijvoeglijk naamwoord in het Nedersaksisch
- Woorden in het Sallands
- Zelfstandig naamwoord in het Sallands
- Kleur in het Sallands
- Bijvoeglijk naamwoord in het Twents
- Woorden in het Twents
- Zelfstandig naamwoord in het Twents
- Kleur in het Twents
- Woorden in het Veluws
- Zelfstandig naamwoord in het Veluws
- Kleur in het Veluws