Anton de Kom
Anton de Kom | ||||
---|---|---|---|---|
De Kom (ca. 1924)
| ||||
Algemene informatie | ||||
Bijnaam | Anton | |||
Volledige naam | Cornelis Gerhard Anton de Kom | |||
Pseudoniem(en) | Adekom | |||
Ook bekend als | Papa De Kom | |||
Geboren | 22 februari 1898 | |||
Geboorteplaats | Paramaribo | |||
Overleden | 24 april 1945 | |||
Overlijdensplaats | Kamp Sandbostel (Neuengamme) | |||
Land | ||||
Beroep | schrijver, nationalist en verzetsstrijder | |||
Werk | ||||
Jaren actief | ca. 1933 - 1944 | |||
Genre | Historie, politiek, essays | |||
Thema's | Kolonie Suriname, anti-kolonialisme | |||
Bekende werken | Wij slaven van Suriname | |||
Uitgeverij | Contact | |||
Onderscheidingen | Verzetsherdenkingskruis (1982) | |||
Dbnl-profiel | ||||
Canon van Nederland | ||||
|
Cornelis Gerhard Anton de Kom (Paramaribo, 22 februari 1898 – Kamp Sandbostel (Neuengamme), 24 april 1945) was een Surinaamse antikoloniale schrijver en nationalist. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij verzetsstrijder in Nederland.
Leven tot 1939
[bewerken | brontekst bewerken]De Kom werd geboren aan de Pontewerfstraat (later naar hem genoemd als de Anton de Komstraat)[1] als zoon van de boer Adolf Damon de Kom en Judith Jacoba Dulder. Zijn vader was nog geboren in slavernij en behoorde toe aan de slavenmacht van plantage Molhoop, in eigendom toebehorend aan Hendrik Jan Veldwijk. Zijn naam is waarschijnlijk afgeleid van een plantage-eigenaar Mok.[2] Zijn moeder kwam uit een familie die in 1841 werd vrijgekocht[3][4] en had een winkel.[5]
De Kom volgde de lagere school en de Mulo, en haalde het diploma boekhouden. Hij werkte bij de Balata Compagnieën Suriname en Guyana. Op 29 juli 1920 nam hij ontslag en verhuisde naar Haïti, waar hij ging werken bij de Societé Commerciale Hollandaise Transatlantique. Eind 1920 vertrok hij naar Nederland. Hij deed een jaar vrijwillig dienst bij de Huzaren.[6][7] In 1922 ging hij bij een adviesbureau in Den Haag werken. Daar werd hij een jaar later wegens een reorganisatie ontslagen, waarna hij vertegenwoordiger in koffie, thee en tabak werd voor de Haagse koffiebranderij Reuser en Smulders. Hier leerde hij Petronella (Nel) Borsboom kennen, zijn latere echtgenote. Naast zijn werk was hij in tal van linkse organisaties actief, onder meer bij nationalistische organisaties van Indische studenten[8], en bij Links Richten. In deze periode begon Anton de Kom met het schrijven van Wij slaven van Suriname. De eerste versie hiervan was in 1931 gereed.[9] Tot een publicatie kwam het echter niet, omdat De Kom vanwege de gezondheidstoestand van zijn moeder terugging naar Suriname.[10]
De Kom vertrok op 20 december 1932 met zijn gezin naar Suriname, waar hij op 4 januari 1933 aankwam. Vanaf dat moment werd hij door het koloniale gezag scherp in de gaten gehouden. Hij vestigde een adviesbureau op het erf van het huis van zijn ouders, waar hij arbeiders adviseerde over hun rechten.[11] Op 1 februari werd hij gearresteerd terwijl hij met een grote groep aanhangers op weg was naar gouverneur A.A.L. Rutgers. Op beschuldiging van een revolutiepoging werd De Kom diezelfde dag in Fort Zeelandia gevangen gezet.[7] Zowel op 3 februari als een dag daarna verzamelden zijn aanhangers zich voor het kantoor van de procureur-generaal, om vrijlating van De Kom te eisen. Op dinsdag 7 februari kwam een grote menigte bijeen op het Gouvernementsplein (later Oranjeplein en tegenwoordig het Onafhankelijkheidsplein). Het gerucht ging dat De Kom zou worden vrijgelaten. Toen de menigte het plein niet wilde verlaten opende de politie het vuur. Er vielen twee doden en dertig gewonden. Deze dag staat sindsdien bekend als Zwarte Dinsdag.[12][13]
Op 10 mei werd De Kom op een schip naar Nederland gezet. Hij had weinig keuze; nog maandenlang vastzitten zonder vorm van proces, of met zijn gezin weer terugkeren naar Nederland. De zaak van Anton de Kom zorgde in die tijd voor opschudding in de politiek en de media. Anton de Kom werd hierbij voornamelijk gezien als onruststoker.[14][15] Ook media die kritisch was op de regering volgde de situatie van Anton de Kom. Zo werd hij op de dag van zijn terugkomst geïnterviewd door de Tribune[16] en werd over Anton de Kom geschreven in De Banier van Waarheid en Recht. Jaargangen waarin artikelen over Anton de Kom stonden waren in familiebezit en zijn door zijn familie aan het literatuurmuseum geschonken. Anton de Kom las deze kranten en artikelen over hem zijn door hem gemarkeerd.[17]
Anton de Kom vond in Nederland geen regulier werk en schreef verder aan zijn boek Wij slaven van Suriname. Op 25 juni 1933 vond in Utrecht het Antifascisme congres plaats. Anton de Kom was een van de sprekers op het congres. Hij sprak over kolonialisme en fascisme en refereerde naar zijn boek Wij slaven van Suriname.[18][19] Het jaar daarop, in 1934, verscheen Wij Slaven van Suriname, in gecensureerde vorm.[20] In 1939 had hij een inzinking en werd hij 3 maanden opgenomen in de Ramaerkliniek in Den Haag vanwege zijn woedeaanvallen.[21] Karin Amatmoekrim schreef over die periode in haar roman De man van veel (2013).[22] De Kom deed mee aan werklozenacties en werd in 1939 ingezet bij de Werkverschaffing. Voor de oorlog hield hij op communistische bijeenkomsten lezingen over het kolonialisme; hij had regelmatig contact met de Haagse communistische auteur Nico Wijnen.
De Kom als verzetsstrijder
[bewerken | brontekst bewerken]Na de Duitse inval in 1940, sloot De Kom zich aan bij het communistisch georiënteerde Nederlands verzet. Hij schreef op verzoek van Nico Wijnen artikelen voor het communistische verzetsblad De Vonk en later voor het Revolutionair Socialistische blad met dezelfde naam, waarvan hij een van de oprichters, de schrijver Jef Last kende.
Op 7 augustus 1944 werd hij gearresteerd voor de deur van zijn woning aan de Johannes Camphuysstraat 296 in het Haagse Bezuidenhout. Hij werd gevangengezet in de gevangenis van Scheveningen (Oranjehotel)[23], en werd diezelfde maand overgeplaatst naar Kamp Vught. Begin september 1944 kwam hij in Sachsenhausen terecht, waar hij moest werken voor de Heinkel vliegtuigfabriek.
Overlijden
[bewerken | brontekst bewerken]De Kom overleed op 24 april 1945 aan tuberculose in Kamp Sandbostel bij Bremervörde, een zogeheten buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme. Hij werd begraven in een massagraf.
Na de Tweede Wereldoorlog raakte hij in vergetelheid, maar hij werd in de jaren 1960 herontdekt en omarmd door onder andere Surinaamse studenten die in Nederland studeerden.[24]
Pas in 1960 werden zijn stoffelijke resten gevonden en overgebracht naar Nederland. Ze zijn bijgezet op de erebegraafplaats te Loenen.[25] Postuum werd hem in 1982 het Verzetsherdenkingskruis toegekend.
De Kom was gehuwd met Petronella Borsboom. Het echtpaar had vier kinderen. Hun zoon Cees de Kom woonde tot diens overlijden in november 2021 in Suriname.[26] Judith de Kom kreeg bekendheid als voordrachtkunstenares. Hun kleinzoon is de dichter en psychiater Antoine de Kom.[27]
De Koms geschriften
[bewerken | brontekst bewerken](Uit de collectie van het Literatuurmuseum)
Van De Koms werken is veel verdwenen. Zijn belangrijkste werk is een historisch essay dat voor de nationale bewustwording van Surinamers van groot belang is geweest: Wij slaven van Suriname (1934). Van zijn ongepubliceerde roman Ons bloed is rood verschenen fragmenten (De vergadering en een later fragment) in het tijdschrift Buiten de Perken (1965, nrs. 50 en 54) naar aanleiding van de bewering van Jef Last in Het Vaderland dat híj de eigenlijke schrijver was - wat tot een heftige controverse leidde. Later verscheen een fragment in het tijdschrift Adek (1983, nr. 5), van het filmscript Tjiboe is een stuk opgenomen in de bloemlezing Verhalen van Surinaamse schrijvers (1989). In 1969 verschenen gedichten onder de titel Strijden ga ik (Stichting tot behoud en stimulatie van Surinaamse Kunst, Kultuur en Wetenschap). Zijn politieke geschriften en toespraken werden aangekondigd onder de titel A. De Kom spreekt door het Anton de Kom/Abraham Behr-Instituut, maar die uitgave is nooit verschenen.
Eind 2008 zorgde de Vereniging Ons Suriname ervoor dat een groot aantal literaire manuscripten boven water kwam. In de jaren zestig waren ze in leen gegeven aan Surinaamse studenten in Leiden en sindsdien spoorloos verdwenen. Het ging om enkele versies van het filmscenario Tjiboe, om delen van twee romans (Ons bloed is rood en Om een hap rijst).
Op 24 februari 2009 vond de overdracht plaats van het literaire archief van Anton de Kom - door zijn kinderen Ad en Judith - aan prof.dr. Michiel van Kempen van de Universiteit van Amsterdam. Het archief, dat ook de handschriften van De Koms gedichten bevat, werd beschikbaar gesteld voor onderzoekers middels digitalisering. Dit archief is overgedragen aan het Nederlands Letterkundig Museum in Den Haag.
In 2022 verscheen Anangsieh Tories, een bundel verhalen over de spin Anansi. De verhalen waren door De Kom in schriften opgetekend en werden door hem voor het slapengaan van zijn kinderen voorgelezen. De schriften zijn onderdeel van de collectie van het Literatuurmuseum.[28]
In 2022 verscheen bij de Amsterdam University Press ook een editie in de reeks Tekst in context, waarmee het boek beschikbaar kwam in een reeks bestemd voor de hogere klassen van het voortgezet onderwijs, en waardoor de tekst dus uitkwam in een reeks groten van de Nederlandse letteren als Hooft, Vondel en Multatuli. De fullcolour uitgave werd verzorgd door Henna Goudzand Nahar en Michiel van Kempen en bevat uitvoerige commentaren op het leven van De Kom en op allerlei aspecten van de tekst, alsook uitvoerige literatuurverwijzingen en didactische vragen en opdrachten, met een afzonderlijke docentenhandleiding.
Canon van Nederland
[bewerken | brontekst bewerken]Op 22 juni 2020 werd de persoon Anton de Kom toegevoegd aan de Canon van Nederland, een overzicht van onderwerpen die iedere Nederlander over de Nederlandse geschiedenis zou moeten weten. In het kader daarvan schilderde Hedy Tjin de Muurschildering Anton de Kom aan het Anton de Komplein in Amsterdam.[29]
In dezelfde zomer schilderde Tjin samen met Dewy Elsinga de muurschildering De muur van Surinaamse en zwarte helden naast de ingang van het Hugo Olijfveldhuis, waar The Black Archives en Vereniging Ons Suriname gevestigd zijn. Op de muurschildering zijn, naast De Kom, de Surinaamse en zwarte helden Perez Jong Loy, Cindy Kerseborn, Sophie Redmond en Hugo Kooks afgebeeld.[30] Deze muurschildering werd op 3 december 2020 beklad met witte verf en stickers met de tekst Roetveeg Piet = Genocide.[31]
Excuses en leerstoel (2023)
[bewerken | brontekst bewerken]Op 19 juni 2023 bood Wopke Hoekstra, de minister van Buitenlandse Zaken, officieel excuses aan aan de nazaten van Anton de Kom namens het kabinet. Daar waren onder andere de twee nog levende kinderen van De Kom, Ad (96 jaar oud) en Judith (92 jaar oud) bij aanwezig.[32][33] Daarnaast werd aangekondigd dat er vanaf september 2023 een Anton de Kom-leerstoel wordt ingesteld aan de Vrije Universiteit (Amsterdam).[32][33]
Eerbetoon
[bewerken | brontekst bewerken]Anton de Kom kreeg een aantal eerbetonen op zijn naam: Een incompleet overzicht:
- De Anton de Kom Universiteit van Suriname, tot 1983 de 'Universiteit van Suriname'.
- Borstbeeld op het terrein van de Anton de Kom Universiteit.[35]
- Standbeeld voor de ingang van de Anton de Kom Universiteit.[36]
- De Anton de Komstraat in Frimangron in Paramaribo, de straat waar het geboortehuis van De Kom staat. Tot 1981 heette de straat de Pontewerfstraat.[37]
- De Anton de Komstraat in Den Haag, stadsdeel Loosduinen.
- Het Anton de Komplein in de Amsterdamse Bijlmermeer in stadsdeel Zuidoost, ten oosten van het Bijlmerplein en de Amsterdamse Poort. Onder andere het stadsdeelkantoor van Zuidoost ligt aan dit plein.
- De Anton de Kombrug in de Vermiljoenweg in Zaandam kreeg deze naam op 1 juli 2013, 150 jaar na de afschaffing van de slavernij. De brug overspant niet alleen het water de Gouw maar ook de Laan der Vrijheid en de Martin Luther Kingweg. De wijken aan beide zijden van de brug hebben ook toepasselijke namen: de Verzetsheldenbuurt en de Kleurenbuurt.
- Het Monument voor Anton de Kom van Jikke van Loon op het Anton de Komplein in Amsterdam, onthuld op 24 april 2006.
- De jaarlijkse Anton de Kom-lezing (tot 2007 'LBR-lezing' waarin 'LBR' staat voor 'Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie') over discriminatie en intolerantie sinds 1999.
- De Anton de Kom Stichting is opgericht in 1985 door de kinderen van Anton de Kom om zijn het werk en gedachtegoed te verspreiden, voor maatschappelijke projecten en voor naar eerherstel voor De Kom in Nederland.[38]
- Gedenksteen in de vorm van een schrijverssteen voor de schrijver, vrijheidsstrijder en verzetsman in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, onthuld op 24 november 2022. Het ontwerp is van Natasja Kensmil[39]
- Vanaf september 2023 wordt de Anton de Kom-leerstoel ingesteld aan de Vrije Universiteit (Amsterdam)[32][33]
- In 2022 werd Anton de Kom een maand opgenomen op de Iconenkalender van NAKS.[40]
-
Monument voor Anton de Kom, Amsterdam-Zuidoost (beeld: Jikke van Loon), foto:2007
-
Anton de Komplein, Amsterdam-Zuidoost
-
Naambordje van de Anton de Komstraat in Paramaribo
-
Gedenksteen van Anton de Kom in de Nieuwe Kerk in Amsterdam
Publicaties
[bewerken | brontekst bewerken]- Wij slaven van Suriname (eerste uitgave 1934, [41]eerste ongecensureerde uitgave 1971), 10e druk, 2003, met een voorwoord van John Jansen van Galen en een extra voorwoord van Mildred Caprino, RVU i.s.m. Uitgeverij Contact, ISBN 90-254-9605-9, 16e druk, 2020, met inleidingen van Tessa Leuwsha, Duco van Oostrum en Mitchell Esajas, Uitgeverij Atlas/Contact, ISBN 978-90-450-4109-4.
- Wij slaven van Suriname, in makkelijke taal, bewerking in eenvouding Nederlands: Jet Doedel; Amsterdam, Uitgeverij eenvoudig communiceren, 2018.
- Een editie voor het onderwijs kwam uit in 2022 in de reeks Tekst in context, bezorgd door Henna Goudzand Nahar en Michiel van Kempen.
- Strijden ga ik (1969). Paramaribo, Stichting tot behoud en stimulatie van Surinaamse Kunst, Kultuur en Wetenschap.
- Gedichten en teksten van Anton de Kom. Utrecht, Surinaams Volkscultureel Assemblee, 1981
- Anangsieh tories. Verhalen van de spin uit Suriname. Geïllustreerd door Brian Elstak. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam, 2022. ISBN 978-90-450-4588-7
- Vandaag vrij, altijd vrij. De gedichten. Voorwoord door Babs Gons. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam, 2023. ISBN 9789025474737
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Boots, Alice en Woortman, Rob: Anton de Kom. Biografie, Amsterdam/Antwerpen 2009, Uitgeverij Contact ISBN 978-90-254-3248-5
- Bruijning, C.F.A. en Voorhoeve, J. (hoofdredactie): Encyclopedie van Suriname, Amsterdam/Brussel 1977, Uitgever Elsevier, blz. 489 (over de couppoging van Simon Sanches in 1947)
- Ten Hove, Okke & Heinrich Helstone: Suriname en de Nederlandse Antillen: Vrijverklaarde slaven (Emancipatie 1863). Database ondergebracht bij het Nationaal Archief in Den Haag
- A. de Kom zijn strijd en ideeën. Samengesteld door het Anton de Kom/Abraham Behr Instituut, Amsterdam 1989, Sranan Buku
- Over zijn letterkundige werk: Van Kempen, Michiel: Een geschiedenis van de Surinaamse literatuur. Breda 2003, De Geus, deel II, pp. 435, 480-481, 599-605.
- Van Kempen, Michiel: 'Menschen zijn er nauwelijks om van deze schoonheid te genieten; Anton de Koms "Ons bloed is rood" als bron van literariteit.' In: Oso, tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch gebied, jrg. 29 (2010), nr. 1, pp. 74-88.
- Van Lier, Rudolf: Samenleving in een grensgebied. Een sociaal-historische studie van Suriname, Deventer 1971, Van Loghum Slaterus, pp. 278–282.
- Op 24 april 2006 werd er een biografische documentaire over De Kom uitgezonden onder de titel Wij slaven van Suriname op Nederland 3.
- Het Amsterdamse Stadsdeel-Zuidoost maakte een lespakket met dvd over Anton de Kom in 2009.
- Ida Does, journaliste en documentairemaker, maakte in 2012 de documentaire Vrede, herinneringen aan Anton de Kom, over het leven van Anton de Kom, verteld door zijn kinderen, inmiddels tachtigers. De film werd op het Trinidad & Tobago Festival 2012 uitgeroepen tot beste korte film.
- Amatmoekrim, Karin: De man van veel, Amsterdam 2013, Uitgeverij Prometheus, ISBN 9789044621266, roman, waargebeurd.[22]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Lezing over het leven van Anton de Kom door achterkleinzoon Vincent de Kom Openluchtmuseum, 13 november 2022, bezocht 16-4-2023
- Teksten van en over Anton de Kom op Caraïbisch Uitzicht van de Werkgroep Caraïbische Letteren
- Anton de Kom, Wij slaven van Suriname, 1934 digitale versie (Leiden University Libraries Digital Collections), digitale versie (Bibliotheek der Nederlandse Letteren BDNL)
- Anton de Kom, Strijden ga ik, 1969 digitale versie (Bibliotheek der Nederlandse Letteren BDNL)
- De 'HGA Lezing' van het Haags Gemeentearchief (HGA) had in april 2022 de titel Anton de Kom. De lezing werd gegeven door Hans Ramsoedh en vond plaats in de Centrale Bibliotheek in Den Haag.[42]
- De paragraaf "De Koms geschriften" is – met toestemming van de auteur – gebaseerd op: Michiel van Kempen, Surinaamse schrijvers en dichters (Amsterdam: De Arbeiderspers, 1989)
- Tijdslijn De Kom tot 2013 op de website van de Universiteit van Amsterdam
- De Kom in het Biografisch Woordenboek van Nederland
- ↑ Meershoek, Patrick, "Misère in Paramaribo: nu is het huis van Anton de Kom ook nog ingestort", Parool, 30 december 2021. Geraadpleegd op 27 januari 2023.
- ↑ Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
- ↑ Karwan Fatah-Black, Genderrollen in het werk en leven van Anton de Kom. Historica (2017). Geraadpleegd op 4 december 2022.
- ↑ Suriname: Vrijgelaten slaven en hun eigenaren (manumissies) Periode: 1832 - 1863 - Dulder. Geraadpleegd op 4 december 2022.
- ↑ Strijden ga ik, podcast aflevering 1- biografen Anton de kom, Alice Boots, Rob Woortman, aan het woord, vanaf 15:30.. KRO NCRV (27 december 2021). Geraadpleegd op 4 december 2022.
- ↑ Hans Ramsoedh, Peter Sanches (2010). 75 jaar Wij slaven van Suriname; De turbulente biografie van een boek. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis 29
- ↑ a b Enne Koops, Anton de Kom (1898-1945) – Surinaamse vrijheidsstrijder schrijver en verzetsman. Historiek.net (29 november 2022). Geraadpleegd op 23 juli 2023.
- ↑ Martijn Blekendaal, Anton de Kom (1898-1945) en Mohammad Hatta (1902-1980). Historisch Nieuwsblad (18 augustus 2020). Geraadpleegd op 4 december 2022.
- ↑ Alice Boots, en Rob Woonman (2010). De geschiedenis van een manuscript - De wording van Wij slaven van Suriname van Anton de Kom. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis 29
- ↑ Vincent de Kom, "Anton de Kom keerde in 1932 terug naar Suriname. Zijn achterkleinzoon vertelt wat er toen gebeurde. ‘Arresteert die kerel!’
", Trouw, 29 oktober 2021. Geraadpleegd op 23 juli 2023.
- ↑ (en) Adviesbureau – Anton de Kom. Geraadpleegd op 15 april 2023.
- ↑ Nieuwsblad 12/2017 Zwarte Dinsdag in Suriname Het bloedige einde van een volksopstand in Paramaribo
- ↑ Colijn in Tweede Kamer
- ↑ De Kom in Nederland. De West : nieuwsblad uit en voor Suriname (26 juni 1933). Geraadpleegd op 14 november 2023 – via Delpher.
- ↑ du Pre, Raoul, "Aan Anton de Kom is niets veranderd, aan Nederland gelukkig wel
", de Volkskrant, 20 juni 2023. Geraadpleegd op 14 november 2023.
- ↑ Paul de Jong, Activist, verzetsstrijder, communist en oproerkraaier. Anton de Kom is een symbool, maar waarvan?. Geschiedenismagazine.nl (20 april 2022). Geraadpleegd op 14 november 2023.
- ↑ Bertram Mourits, Anton de Kom dichtte over vrijheid en liefde. Het Literatuurmseum (29 juni 2023). Geraadpleegd op 14 november 2023.
- ↑ Sporen van slavernij in Utrecht; Anton de Kom. Sporenvanslavernijutrecht.nl. Geraadpleegd op 14 november 2023.
- ↑ Fred de Haas, Utrecht: Internationaal Symposium over Kerk en slavernij juni 2023. werkgroep caraïbische letteren. Geraadpleegd op 14 november 2023.
- ↑ Wij ontvingen "Wij, slaven van Suriname", een boek van de hand van A. de Kom, dat door de Uitgevers Maatschappij 'Contact' te Amsterdam is gepubliceerd
- ↑ Amsterdam, Anton de Kom: 'Strijden ga ik!'. Amsterdam.nl. Geraadpleegd op 15 april 2023.
- ↑ a b De Man van veel - Karin Amatmoekrim. Uitgeverij Prometheus (3 februari 2021). Gearchiveerd op 13 juli 2022. Geraadpleegd op 13 juli 2022. “In december 1939 wordt een Surinaamse man gedwongen opgenomen in een Haags gesticht. Aanvankelijk lijkt hij – op zijn afkomst na – niet veel anders dan de andere patiënten. In de gesprekken met zijn arts ontwikkelt zich echter een overweldigend beeld van een rijk, misschien wel te rijk, leven van een man die bijna ten onder gaat aan zijn idealen.”
- ↑ Anton de Kom. Bekende gevangenen. Nationaal Monument Oranjehotel. Geraadpleegd op 21 juli 2023.
- ↑ (en) Symbool – Anton de Kom. Geraadpleegd op 15 april 2023.
- ↑ Nieuw Suriname : Surinaams nieuws- en advertentieblad 23-08-1960
- ↑ In Memoriam Cornelis (Cees) Theodore Julius de Kom
- ↑ 2020:Ad (94) over zijn vader Anton de Kom: 'Hij wilde zelfstandigheid voor alle gekleurde mensen'
- ↑ Cécile Koekkoek, Sprankelende dierensprookjes die Anton de Kom voor het slapengaan aan zijn kinderen voorlas. De Volkskrant (17 maart 2022). Geraadpleegd op 19 maart 2022.
- ↑ Patrick Meershoek, Anton de Komplein krijgt tweede Anton: een levensgrote muurschildering. Het Parool bezochtdatum=2022-01-08 (2 september 2020).
- ↑ De muurschildering 'De muur van Surinaamse en zwarte helden'. The Black Archives. Geraadpleegd op 8 januari 2022.
- ↑ Thijs Niemantsverdriet, 'Als het om racisme gaat, zeggen mensen altijd meteen: ingewikkeld' (interview met Mitchell Esajas en Jessica de Abreu). NRC Handelsblad (28 december 2020). Geraadpleegd op 8 januari 2022.
- ↑ a b c Eerherstel en excuus voor Surinaamse schrijver en verzetsheld Anton de Kom. NOS Nieuws. Nederlandse Omroep Stichting (NOS) (19 juni 2023). Geraadpleegd op 20 juni 2023. “De leerstoel (hoogleraarspost) aan de VU is gericht op de historische verwerking van het Nederlandse slavernijverleden en hoe dit doorwerkt in het heden. Het gedachtegoed van Anton de Kom zal centraal staan. De post wordt per het komende academische jaar 2023-2024 ingesteld.”
- ↑ a b c Eerherstel voor schrijver en verzetsheld Anton de Kom, excuses aan familie. NU.nl (19 juni 2023). Geraadpleegd op 20 juni 2023.
- ↑ Starnieuws, Huis nationale held Anton de Kom vervallen tot krot .
- ↑ Eric Kastelein, Oog in Oog met Paramaribo, ISBN 9789460225031, 2020, pag. 211-231
- ↑ Dagblad de West, Beeld van Anton de Kom onthuld bij Anton de Kom Universiteit van Suriname, 2 november 2023
- ↑ Trouw, Suriname negeert het verleden.
- ↑ Anton de Kom - antikoloniaal, auteur, verzetsstrijder 1898-1945 - Home. Anton de Kom Stichting. Geraadpleegd op 8 januari 2022.
- ↑ historiek.net, Gedenksteen Anton de Kom onthuld in de Nieuwe Kerk
- ↑ De Ware tijd, in: Soeket, Iconenkalender Naks wordt 'multi-etnisch', 27 November 2021
- ↑ In 1935 vertaald als: Wir Sklaven von Surinam door Augusta de Wit. Moskau, Verlagsgenossenschaft ausländischer Arbeiter in der UdS0SR; In 1987 vertaald als We slaves of Surinam. London, Zed ISBN 0-86232-453-X.
- ↑ HGA Lezing: Anton de Kom. Haags Gemeentearchief (20 april 2022). Geraadpleegd op 27 juni 2023 – via YouTube.