Diyala
Diyala | |||
elv | |||
Land | |||
---|---|---|---|
Koordinatar | 33°13′15″N 44°30′23″E / 33.2208°N 44.5064°E | ||
Lengd | 445 km | ||
Kjelde | Nord-Irak/Vest-Iran | ||
Munning | Tigris | ||
Diyala 34°17′22″N 45°09′18″E / 34.2895°N 45.155°E | |||
Wikimedia Commons: Diyala River |
Diyala er ei elv og sideelv til Tigris. Ho oppstår ved samløpet mellom Sirwan og Tanjero i Darbandikhan-damen i Sulaimaniya guvernement i Nord-Irak. Elva har ei samla lengd på 445 km.
Løp
[endre | endre wikiteksten]Elva spring ut nær Hamadan i Zagrosfjella i Iran. Ho renn så gjennom fjella, der ho i 32 km dannar grensa mellom dei to landa. Ho munnar ut i Tigris nedanfor Bagdad. Elva renn gjennom tronge kløfter i den øvre delen, men lenger nede er elvedalen ei viktig handelsrute mellom Iran og Irak.
Elva flyt sørvest for Hamrinfjella.
Namn
[endre | endre wikiteksten]Namnet har arameisk opphav frå Δέλαζ eller Diyalas. På kurdisk vert ho kalla Sirwan, som tyder 'ropande elv'. I tidleg islamsk tid danna den nedre delen av elva ein del av Nahrawankanalen. Diyala guvernement i Irak er kalla opp etter elva.
Historie
[endre | endre wikiteksten]Elva er nemnd i Historia av Herodotos som Gyndes. Her vert det sagt at kong Kyros den store tørrla elva med å grave 360 kanalar som straff etter at ein heilag kvit hest forsvann der. Elva gjekk attende til normal vassføring atter at kanalane forsvann i sanden. Slaget ved Diyala fann stad i 693 fvt. mellom styrkar frå Det assyriske riket og elamittane frå Sør-Iran.
I mars 1917 slo britane Det osmanske riket ved samløpet til Tigris, noko som førte til at Bagdad fall, under det mesopotamiske felttoget i fyrste verdskrigen.
Demningar
[endre | endre wikiteksten]I Iran er Daryandammen under utbygging nær Daryan i provinsen Kermanshah. Føremålet med dammen er å leie store mengder vatn frå elva til Sørvest-Iran for vatningsføremål gjennom den 48 km lange Nosoud-tunnellen og for å skape vasskraft.[1][2] I Irak når elva først Darbandikhan-dammen der det ligg eit vasskraftverk og vert lagra vatn for jordbruket. Ho renn så ned til Hemrin-dammen for liknande føremål. I den nedre Diayaladalen nær Bagdad vert elva kontrollert av Diyala-dammen som kontrollerer flaum og vatning i området nordaust for Bagdad.
- Darbandikhan-dammen i Irak
- Bawanur-dammen (under utbygging) i Irak
- Hemrin-dammen i Irak
- Diyala-dammen i Irak
- Garan-dammen i Iran
- Daryan-dammen i Iran
Galleri
[endre | endre wikiteksten]-
Darbandikhan
-
Darbandikhan-dammen
-
Diyala-dammen
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- Denne artikkelen bygger på «Diayala River» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2018.
- Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
- ↑ «Darian Dam» (på persisk). Iran Water Resources Management. Arkivert frå originalen 2. februar 2014. Henta 1. mars 2018.
- ↑ «Water Tunnel Nosoud» (på persisk). JTMA. Arkivert frå originalen 23. januar 2013. Henta 1. mars 2018.