doić
doić (język polski)
[edytuj]- wymowa:
- , IPA: [ˈdɔjiʨ̑], AS: [doi ̯ić], zjawiska fonetyczne: epenteza i ̯
- znaczenia:
czasownik przechodni niedokonany (dk. wydoić)
- (1.1) zootechn. pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
- (1.2) pot. łapczywie pić[1]
- (1.3) pot. wykorzystywać kogoś finansowo
- (1.4) przen. gwara przestępcza palić (papierosy, fajkę)[2]
- odmiana:
- (1.1-4) koniugacja VIa
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik doić czas teraźniejszy doję doisz doi doimy doicie doją czas przeszły m doiłem doiłeś doił doiliśmy doiliście doili ż doiłam doiłaś doiła doiłyśmy doiłyście doiły n doiłom doiłoś doiło tryb rozkazujący niech doję dój niech doi dójmy dójcie niech doją pozostałe formy czas przyszły m będę doił,
będę doićbędziesz doił,
będziesz doićbędzie doił,
będzie doićbędziemy doili,
będziemy doićbędziecie doili,
będziecie doićbędą doili,
będą doićż będę doiła,
będę doićbędziesz doiła,
będziesz doićbędzie doiła,
będzie doićbędziemy doiły,
będziemy doićbędziecie doiły,
będziecie doićbędą doiły,
będą doićn będę doiło,
będę doićbędziesz doiło,
będziesz doićbędzie doiło,
będzie doićczas zaprzeszły m doiłem był doiłeś był doił był doiliśmy byli doiliście byli doili byli ż doiłam była doiłaś była doiła była doiłyśmy były doiłyście były doiły były n doiłom było doiłoś było doiło było forma bezosobowa czasu przeszłego dojono tryb przypuszczający m doiłbym,
byłbym doiłdoiłbyś,
byłbyś doiłdoiłby,
byłby doiłdoilibyśmy,
bylibyśmy doilidoilibyście,
bylibyście doilidoiliby,
byliby doiliż doiłabym,
byłabym doiładoiłabyś,
byłabyś doiładoiłaby,
byłaby doiładoiłybyśmy,
byłybyśmy doiłydoiłybyście,
byłybyście doiłydoiłyby,
byłyby doiłyn doiłobym,
byłobym doiłodoiłobyś,
byłobyś doiłodoiłoby,
byłoby doiłoimiesłów przymiotnikowy czynny m dojący, niedojący ż dojąca, niedojąca dojące, niedojące n dojące, niedojące imiesłów przymiotnikowy bierny m dojony, niedojony dojeni, niedojeni ż dojona, niedojona dojone, niedojone n dojone, niedojone imiesłów przysłówkowy współczesny dojąc, nie dojąc rzeczownik odczasownikowy dojenie, niedojenie
- przykłady:
- (1.1) W scenie podoju jeden pachołek doi krowę, drugi przytrzymuje rwącego się do niej cielaka (…)[3]
- (1.3) Wyrodny syn całe życie doił swoich rodziców.
- synonimy:
- (1.2) pot. dudlić
- (1.3) wyzyskiwać, pasożytować
- antonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. dojek mrz, dojenie n, wydojenie n, udojenie n, dojarz m, dojarka ż, dojka ż, dojność ż, udój m, doiwo n, dój m, dojnica ż, doicielka ż
- czas. wydoić dk., udoić dk.
- przym. dojny, udojowy
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- (1.1) prasł. *dojiti → 'dawać ssać, karmić mlekiem z piersi lub wymienia'[4]
- (1.4) kalka z jid.[2]
- uwagi:
- tłumaczenia:
- angielski: (1.1) milk
- baskijski: (1.1) jetzi
- białoruski: (1.1) даіць
- bułgarski: (1.1) доя; (1.3) доя
- czeski: (1.1) dojit
- duński: (1.1) malke; (1.3) malke
- esperanto: (1.1) melki
- fiński: (1.1) lypsää
- francuski: (1.1) traire
- hiszpański: (1.1) ordeñar
- islandzki: (1.1) mjólka; (1.3) mjólka
- jidysz: (1.1) מעלקן (melkn)
- łotewski: (1.1) slaukt
- nepalski: (1.1) दूध दुहुनु
- niemiecki: (1.1) melken; (1.3) melken, anpumpen, ausnutzen
- nowogrecki: (1.1) αρμέγω; (1.3) αρμέγω
- portugalski: (1.1) ordenhar; (1.3) mamar
- rosyjski: (1.1) доить; (1.3) выдаивать
- suahili: (1.1) kama
- szwedzki: (1.1) mjölka; (1.3) mjölka
- ukraiński: (1.1) доїти; (1.3) доїти
- wilamowski: (1.1) maelkia, mȧlkja, malkia; (1.3) maelkia, mȧlkja, malkia
- włoski: (1.1) mungere
- źródła:
- ↑
Hasło „doić” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ 2,0 2,1 Agnieszka Małocha, Żydowskie zapożyczenia leksykalne w socjolekcie przestępczym w: Język a kultura, t. 10, Języki subkultur pod red. Janusza Anusiewicza i Bogdana Sicińskiego, Wrocław 1994, s. 137.
- ↑ Ferdynand Goetel, Egipt, s. 87
- ↑
Hasło „doić” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.