Łacinka białoruska
|
Ten artykuł od 2011-08 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
Łacinka białoruska, łacinka (biał. лацінка, łacinka) – wariant alfabetu łacińskiego, który został przystosowany do zapisu języka białoruskiego.
Współczesna łacinka białoruska oparta jest o alfabet łaciński, używany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów z dodatkiem znaków charakterystycznych dla alfabetu husyckiego oraz litery ŭ.
Po upadku Związku Radzieckiego i uzyskaniu niepodległości przez Białoruś rozpoczęto pracę nad przywróceniem łacinki do zapisu języka białoruskiego, ale używana jest ona bardzo rzadko. Posługuje się nią na przykład środowisko skupione wokół tygodnika „Nasza Niwa” i pisma Arche oraz zespół N.R.M. - większość tytułów ich płyt i piosenek jest zapisana właśnie łacinką.
Alfabet
Litera | Wymowa |
---|---|
A a | a |
B b | b |
C c | c; w wersji miękkiej - przed i - dźwięk wymawiany jak cj w końcówce -cja |
Ć ć | dźwięk wymawiany jak „syczące” cj |
Č č | cz (zawsze twarde) |
D d | d (zawsze twarde) |
E e | e |
F f | f |
G g | g |
H h | dźwięczne h |
I і | i; po spółgłosce a przed samogłoską tylko jako znak zmiękczenia |
J j | j |
K k | k |
L l | jak polskie miękkie l |
Ł ł | kresowe (welaryzowane) ł |
M m | m |
N n | n; w wersji miękkiej (przed i), jak ń |
Ń ń | ń |
O o | o |
P p | p |
R r | r (zawsze twarde) |
S s | s; w wersji miękkiej - przed i - dźwięk wymawiany jak sj w końcówce -sja |
Ś ś | dźwięk wymawiany jak „syczące” sj |
Š š | sz (zawsze twarde) |
T t | t (zawsze twarde) |
U u | u |
Ŭ ŭ | u[1] niezgłoskotwórcze |
V v | w |
Y y | y |
Z z | z; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak zj w końcówce -zja |
Ź ź | dźwięk wymawiany jak „syczące” zj |
Ž ž | ż (zawsze twarde) |
Dwuznaki | |
Ch ch | ch |
Dz dz | dz; w wersji miękkiej (przed і), dźwięk wymawiany jak dzj w końcówce -dzja |
Dź dź | dźwięk wymawiany jak „syczące” dzj |
Dž dž | dż (zawsze twarde) |
Transliteracja tekstu z cyrylicy na łacinkę
Cyrylica | na początku wyrazu; po samogłosce | po spółgłosce | po miękkim znaku; po apostrofie | po spółgłosce л |
---|---|---|---|---|
а | a | a | - | a |
э | e | e | - | e |
і | i | i | ji | i |
о | o | o | - | o |
у | u | u | - | u |
ы | - | y | - | y |
я | ja | ia | ja | a |
е | je | ie | je | e |
ё | jo | io | jo | o |
ю | ju | iu | ju | u |
Cyrylica | Normalnie | przed ь; przed: п, б, в, ф, м, с, з, ц, дз, л, н + я, е, ё, ю, ь |
---|---|---|
б | b | b |
в | v | v |
г | h, w wyrazach obcych g | h, w wyrazach obcych g |
д | d | - |
ж | ž | - |
з | z | ź |
й | j | j |
к | k | k |
л | ł | l (także przed і, я, е, ё, ю) |
м | m | m |
н | n | ń |
п | p | p |
р | r | - |
с | s | ś |
т | t | - |
ў | ŭ | ŭ |
ф | f | f |
х | ch | ch |
ц | c | ć |
ч | č | - |
ш | š | - |
ь | - | - |
' | - | - |
Przykład literacki
Wiersz Natalli Arsieńniewy pt. „Mahutny Boża”
Cyrilica:
Магутны Божа
|
Łacinka:
Mahutny Boža
|
Tłumaczenie
Wszechmocny Boże
|
Przypisy
- ↑ Zasady pisowni i interpunkcji. [dostęp 2010-01-08].