Clemensbrunnen
Studnia w 2014 roku | |
Państwo | |
---|---|
Kraj związkowy | |
Miejscowość | |
Miejsce |
plac Deinhardplatz |
Typ obiektu | |
Fundator | |
Materiał | |
Całkowita wysokość |
9 m |
Data budowy |
1791 |
Data odsłonięcia |
23 listopada 1791 |
Położenie na mapie Nadrenii-Palatynatu | |
Położenie na mapie Niemiec | |
Clemensbrunnen – studnia w formie obelisku, znajdująca się w Koblencji, w dzielnicy Altstadt, na placu Deinhardplatz, przed teatrem[1][2][3]. Została oddana do użytku pod koniec XVIII wieku jako pierwsza ze studni z wodą pitną, podłączonych do nowo uruchomionego, miejskiego wodociągu. Jest wymieniona w katalogu zabytków kulturowych Generalnej Dyrekcji Dziedzictwa Kulturowego Nadrenii-Palatynatu (niem. Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz)[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Powstanie studni Clemensbrunnen związane jest z rozwojem miejskiej sieci wodociągowej. Od XVI wieku podjęto kilka nieudanych prób wyposażenia Koblencji w działający system dostarczania wody, zaś już w 1682 roku zaplanowano budowę wodociągu biegnącego z dzielnicy Metternich do centrum miasta[2][5]. W 1750 roku elektor Franz Georg von Schönborn chciał zbudować wodociąg z ozdobną studnią na lokalnym placu do urządzania parad, w związku z czym zlecił architektowi Balthasarowi Neumannowi przygotowanie projektu na lata 1751–1753, jednak ze względu na koszty nie mógł on zostać zrealizowany[2]. Wszystko zmieniło się, kiedy elektor Klemens Wacław postanowił doprowadzić do budowanego wówczas pałacu elektorskiego świeżą, czystą wodę[2][3]. Z pomocą elektorskiego dyrektora do spraw studni Georga Heinricha Kirna, Klemensowi Wacławowi w latach 1783–1786 udało się zbudować mający 6 km długości wodociąg, biegnący z Metternich przez Lützel i Balduinbrücke, a następnie przez Altengraben, Plan, Görgengasse i Rheingässche do wieży prochowej, przebudowanej na wieżę ciśnień, a w końcu do pałacu[2].
Wodociąg był początkowo przeznaczony tylko dla pałacu elektorskiego, gdyż obawiano się, że ilość przesyłanej nim wody będzie zbyt mała, aby zaopatrzyć miasto. Z tego powodu władze nie były zaangażowane w koszty, jednak gdy okazało się, że zamiast szacowanych 21 000, wodociąg będzie kosztował 32 000 reichstalerów, miasto zostało poproszone o wniesienie wkładu, otrzymując w zamian pozwolenie na wskazanie lokalizacji pięciu studni (Görresplatz, Kastorhof, Plan, Münzplatz, Florinsmarkt)[2]. Ostatecznie miasto zobowiązało się zapłacić 7000 guldenów (4666 reichstalerów) oraz pokryć część kosztów utrzymania[2]. Wodociąg został uruchomiony 21 sierpnia 1786 roku, z kolei 23 listopada 1791 roku oddano do użytku pierwszą z podłączonych do niego miejskich studni z wodą pitną – Clemensbrunnen, mającą postać obelisku i położoną na środku nowo utworzonego placu Clemensplatz[2][3][5]. W 1954 roku plac Clemensplatz przemianowano na Deinhardplatz, zaś w 1970 roku, w celu zrobienia miejsca dla ruchu samochodowego, studnię Clemensbrunnen przeniesiono do obecnej lokalizacji, przed teatrem[2][3][5].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Studnia Clemensbrunnen mierzy 9 m wysokości i jest wykonana z piaskowca[2][5]. Ma postać stojącego na postumencie obelisku, który otaczają cztery półokrągłe misy[5]. Znajduje się na niej herb elektorski oraz łaciński napis o następującej treści: CLEMENS WENCESLAUS ELECTOR VICINIS SUIS 1791 (pol. „Elektor Klemens Wacław dla swoich sąsiadów, 1791”)[2][3][6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Deinhardplatz. [w:] Koblenz-Altstadt [on-line]. onlinestreet.de. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Wolfgang Schmid: Warum steht vor dem Koblenzer Theater ein Obelisk? Zur Geschichte und Symbolik eines barocken Herrschaftszeichens in rheinischen Residenzstädten. [w:] Epochen & Themen [on-line]. rheinische-geschichte.lvr.de. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).
- ↑ a b c d e Clemensbrunnen. welterbe-mittelrheintal.de. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).
- ↑ Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz: Nachrichtliches Verzeichnis der Kulturdenkmäler. [w:] Deinhardplatz [on-line]. denkmallisten.gdke-rlp.de, 2020-07-14. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).
- ↑ a b c d e Clemensbrunnen/Obelisk. [w:] Kulturdenkmäler [on-line]. regionalgeschichte.net. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).
- ↑ Der Clemens Wenzislaus Brunnen. rund-um-koblenz.de. [dostęp 2021-01-06]. (niem.).