Gracjan Bojar-Fijałkowski
Data i miejsce urodzenia |
21 października 1912 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
24 grudnia 1984 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
9 pułk strzelców |
Stanowiska |
d-ca plutonu |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca |
pisarz, literat, historyk |
Odznaczenia | |
Gracjan Bojar-Fijałkowski pseud. „Bojar”, „Żegota” (ur. 21 października 1912 w Bobrownikach, zm. 24 grudnia 1984 w Koszalinie) – polski pisarz, historyk, badacz słowiańskiej przeszłości Polski i okresu hitlerowskiej okupacji, oficer kawalerii Wojska Polskiego i Armii Krajowej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie Adolfa i Władysławy z d. Olejniczak[1]. Absolwent gimnazjum koedukacyjnego w Rypinie[1]. Tradycje wojskowe w rodzinie, utrwalone udziałem starszych braci w walkach o niepodległą Polskę: gen. bryg. Czesław Młot-Fijałkowski (1892–1944), ppłk Stefan Fijałkowski (1899–1966) AK „Baca”, „Młotek” i rtm. Kajetan Fijałkowski (1915–1975) AK „Rafał”, zdecydowały o wybraniu podobnej drogi życia. Czterej bracia zostali odznaczeni wieloma odznaczeniami w tym każdy z nich otrzymał Order Virtuti Militari.
Był absolwentem Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. 4 sierpnia 1934 Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 i 54. lokatą w korpusie oficerów kawalerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 9 Pułku Strzelców Konnych w Grajewie[2][1]. Na porucznika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 54. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. W marcu 1939 pełnił służbę w macierzystym pułku na stanowisku dowódcy plutonu w szwadronie karabinów maszynowych[4].
W czasie kampanii wrześniowej walczył w 103 Pułku Szwoleżerów należącym do Brygady Rezerwowej Kawalerii Wołkowysk[5][1]. Internowany 24 listopada 1939 na terenie Litwy, uciekł z obozu i podczas próby przedostania się do Francji został aresztowany i osadzony w obozie w Kalwarii Suwalskiej skąd ponownie uciekł[1]. Od grudnia 1941 wraz z żoną[1] w szeregach ZWZ i Armii Krajowej. Skierowany do pracy konspiracyjnej jako szef łączności w obwodach biłgorajskim i sandomierskim[1]. W nocy 7/10 lipca 1943[1] został aresztowany i osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau[1], a następnie w innych obozach.
W 1957 przeniósł się do Koszalina, gdzie pracował w Słowie Powszechnym i założycielem koszalińskiego oddziału Związku Literatów Polskich[1]. Przeżycia obozowe mocno zaważyły na jego późniejszej twórczości naukowej i literackiej. Uzyskawszy w 1977 stopień doktora nauk humanistycznych (rozprawa: Hitlerowska polityka wobec jeńców wojennych na Pomorzu Zachodnim 1939-1945, promotor: Czesław Łuczak) wiele lat poświęcił pracy badawczej. Efektem są m.in. publikacje dotyczące okresu wojennego – Powrót z tamtego brzegu, Powilcze czy Losy jeńców wojennych na Pomorzu Zachodnim i Meklemburgii 1939-1945, a także historii Pomorza – Święty Otton z Bambergu czy Mury Drahimia.
Zajmując się dziejami Pomorza, początkowo niejako przy okazji, zafascynowany słowiańską przeszłością tego obszaru, podjął wątki religijno-kulturowe, co zaowocowało wieloma książkami z legendami i podaniami. Jego zbiory legend doczekały się kilkunastu wydań. Wróżba Swantewita, Szczęście pod jaskółczym gniazdem, Legendy koszalińskiego grodu, Legendy znad drawskich jezior czy też Legendy ze słowińskiej checzy – wciąż cieszą się dużą poczytnością wśród małych czytelników.
Wybrane publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Powilcze – opowiadania z czasów wojny i okupacji
- Morze szumi jak dawniej – opowiadania dla młodzieży i dzieci
- Pieśń Swantibora – zbiór baśni, podań i legend Pomorza Zachodniego
- Legendy koszalińskiego grodu – ludowe podania o grodzie i mieście Koszalinie
- Legendy znad drawskich jezior – ludowe podania z obszaru Poj. Drawskiego
- Legendy ze słowińskiej checzy – ludowe podania z krainy Słowińców
- Wróżby Swantewita – wybór baśni, podań i legend Pomorza Środkowego
Życie rodzinne
[edytuj | edytuj kod]Żonaty z Zofią z d. Łuciejko pseud. „Magdalena”. Mieli dzieci: Anna (ur. 1946), Zbigniew (ur. 1949), Czesław (ur. 1953)[1].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Jego imieniem nazwano ulicę w Koszalinie[1]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Polak (red.) 1999 ↓, s. 33.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 sierpnia 1934 roku, s. 213, 222.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 148.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 716.
- ↑ Gnat-Wieteska 1999 ↓, s. 30.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
- Zbigniew Gnat-Wieteska: 9 Pułk Strzelców Konnych im. gen. Kazimierza Pułaskiego. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1999, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Latarnia morska. O Gracjanie Bojarze-Fijałkowskim
- Bogusław Polak (red.): Konspiracja 1939–1945, część 1 (redakcja naukowa Bogusław Polak). T. V. Koszalin: Wydaw. Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-98-6.
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie)
- Oficerowie Armii Krajowej
- Oficerowie Wojska Polskiego – więźniowie KL Auschwitz
- Porucznicy kawalerii II Rzeczypospolitej
- Pisarze związani z Koszalinem
- Polscy historycy
- Polscy pisarze współcześni
- Polscy prozaicy
- Polscy publicyści
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
- Urodzeni w 1912
- Zmarli w 1984
- Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej
- Oficerowie 9 Pułku Strzelców Konnych (II RP)
- Ludzie urodzeni w Bobrownikach