Deferypron
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kompleks deferypronu z żelazem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wzór sumaryczny |
C7H9NO2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Masa molowa |
139,15 g/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wygląd |
igły o bardzo gorzkim smaku[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Numer CAS | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
PubChem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
DrugBank | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ATC | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Deferypron (łac. Deferipronum) – związek chelatujący żelazo, stosowany w leczeniu talasemii[2].
Mechanizm działania
[edytuj | edytuj kod]Deferypron jest ligandem dwudonorowym chelatującym żelazo w stosunku 3:1. W badaniach klinicznych wykazano, że dawka 25 mg/kg masy ciała, podawana trzy razy dziennie, zmniejsza stężenie żelaza we krwi oraz zapobiega jego odkładaniu się w tkankach. Lek nie chroni jednak przed skutkami uszkodzenia organów wewnętrznych, spowodowanymi wysokim stężeniem żelaza. Badania dowodzą, że deferypron, w dawkach zalecanych, wykazuje mniejszą skuteczność niż deferoksamina. Co prawda, lek zmniejsza stężenie żelaza we krwi (zarówno w formie związanej z ferrytyną, jak również w postaci wolnej), jednak jego stężenie w wątrobie wciąż może pozostawać za wysokie.
Farmakokinetyka
[edytuj | edytuj kod]Deferypron wchłania się z przewodu pokarmowego dość szybko, osiągając po 30–60 minutach maksymalne stężenie we krwi. Przyjmowanie leku wraz z pokarmem wydłuża czas wchłaniania do 2 godzin, nie obniża jednak stężenia, jakie lek osiąga w osoczu. Dzieje się to jednak przy zażywaniu deferypronu po posiłku. Lek metabolizowany jest głównie na drodze sprzęgania, które dezaktywuje grupę 3-hydroksylową deferypronu. Metabolity nie wykazują więc żadnego działania farmakologicznego. Okres półtrwania leku wynosi 2–3 godziny. Deferypron wydalany jest z organizmu w 75-90% z moczem, w dwóch postaciach: jako glukoronid i kompleks deferypron-żelazo.
Wskazania
[edytuj | edytuj kod]Deferypron stosowany jest w talasemii w celu usunięcia z organizmu nadmiaru żelaza. Preparat powinien być stosowany w przypadku, gdy podawanie deferoksaminy jest niemożliwe lub niewystarczające.
Przeciwwskazania
[edytuj | edytuj kod]- nadwrażliwość na deferypron lub jakikolwiek składnik preparatu,
- chorzy, u których wystąpiły w przeszłości epizody agranulocytozy, w tym neutropenii,
- ciąża lub karmienie piersią,
- umiarkowane i ciężkie zaburzenia czynności wątroby i nerek (przeciwwskazanie względne).
Ostrzeżenia specjalne
[edytuj | edytuj kod]Leczenie deferypronem powinno przebiegać pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu talasemii preparatami chelatującymi żelazo. Stosowanie dawek wyższych niż 100 mg/kg mc./dobę może wywołać poważne skutki uboczne w postaci zaburzeń neurologicznych. Deferypron u 1,2% leczonych wywołuje agranulocytozę, w tym neutropenię. Nie jest znany mechanizm wywoływania przez deferypron tych zaburzeń, dlatego nie wolno przyjmować pacjentom leczonym preparatem innych leków, o których wiadomo, że mogą powodować neutropenię. W trakcie leczenia deferypronem zaleca się oznaczanie poziomu granulocytów obojętnochłonnych co tydzień. Chory musi zostać poinformowany o konieczności zgłaszania lekarzowi prowadzącemu wszystkich objawów grypopodobnych. Świadczyć mogą one bowiem o wystąpieniu neutropenii. W przypadku wystąpienia neutropenii lek należy odstawić, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie. Nie zaleca się powrotu do terapii deferypronem chorym, u których wystąpiła neutropenia spowodowana stosowaniem tego leku. W trakcie leczenia deferypronem barwa moczu zmienia się ze słomkowej na czerwonobrązową. Lek wykazuje działanie mutagenne i klastogenne. Kobietom w wieku rozrodczym, które przyjmują deferypron, zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji.
Interakcje
[edytuj | edytuj kod]Deferypron może zmniejszać skuteczność doustnych leków zobojętniających kwas żołądkowy zawierających glin. Istnieje bowiem możliwość chelacji jonów glinu przez deferypron. Istnieją doniesienia mówiące o występowaniu interakcji między deferypronem a witaminą C. Jeżeli to możliwe, na czas leczenia lekiem, kwas askorbinowy należy odstawić.
Działania niepożądane
[edytuj | edytuj kod]Do najpoważniejszych działań niepożądanych należy agranulocytoza, w tym neutropenia. Do częstych działań niepożądanych należą:
- nudności i wymioty,
- bóle brzucha,
- chromaturia.
Rzadziej występują:
- zwiększona aktywność enzymów wątrobowych,
- bóle głowy,
- biegunki,
- bóle mięśni i stawów,
- zwiększenie łaknienia,
- zmęczenie.
Przedawkowanie
[edytuj | edytuj kod]Przyjmowanie większej niż zalecana dawki leku może spowodować wystąpienie zaburzeń neurologicznych (zobacz: Ostrzeżenia specjalne), takich jak:
- objawy móżdżkowe,
- zaburzenia widzenia (widzenie podwójne, oczopląs poziomy),
- spowolnienie psychoruchowe,
- hipotonia osiowa i w zakresie ruchów ręki.
Objawy te ustępują stopniowo po przerwaniu leczenia deferypronem.
Preparaty
[edytuj | edytuj kod]- Ferriprox (producent: Apotex) – dostępny w postaci:
- tabletek powlekanych, zawierających 500 mg deferypronu,
- płynu doustnego, zawierającego deferypron w ilości 100 mg/ml w butelce o pojemności 250/500 ml.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox. [dostęp 2010-04-18]. (pol.).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Deferiprone, [w:] PubChem, United States National Library of Medicine, CID: 2972 [dostęp 2024-04-03] (ang.).
- ↑ Savulescu J. Thalassaemia major: the murky story of deferiprone.. „BMJ (Clinical research ed.)”. 7436 (328), s. 358–9, luty 2004. DOI: 10.1136/bmj.328.7436.358. PMID: 14962851.