Kopiec Rolanda w Łobzie
Pomnik Rolanda po rewitalizacji (2018) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Miejsce |
Wzgórze Rolanda |
Typ obiektu | |
Projektant | |
Całkowita wysokość |
10,5 m |
Data odsłonięcia | |
Ważniejsze przebudowy | |
Data likwidacji | |
Położenie na mapie Łobza | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego | |
Położenie na mapie powiatu łobeskiego | |
Położenie na mapie gminy Łobez | |
Kopiec Rolanda w Łobzie – kopiec usypany w czynie społecznym w latach 20. XX w. przez mieszkańców miasta Labes (od 19 maja 1946 Łobez[3]), który wraz z ustawionym na nim pomnikiem Rolanda miał uczcić pamięć mieszkańców miasta poległych na I wojnie światowej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W roku 1922 mieszkańcy miasta Labes postawiają uczcić pamięć 208 poległych na I wojnie światowej swoich mieszkańców i postawić im pomnika Rolanda na specjalnie usypanym do tego celu kopcu, gdzie całość budowy ma zostać sfinansowana z dobrowolnych darowizn i zbudowana w czynie społecznym z pomocą 1096 bezrobotnych w tym czasie osób[4]). Autorem projektu pomnika został berliński rzeźbiarz Hans Dammann (1867-1942), a całość projektu opracowała pracownia Fritza Richtera-Elsnera (ur. 08.01.1884 w Köppelsdorf[5], zm. 1970 w Detmold, rzeźbiarz, studiował w Sonnebergu i Monachium[6][7][8]). Nad całością prac związanych z budową obiektu pieczę sprawował sekretarz powiatowy porucznik Schultze. Mieszkańcy miasta przepracowali łącznie 4850 godzin, przewieźli 1360 m³ ziemi i około 300 ton materiału kamiennego, który sprowadzono do budowy budowli megalitycznych (megalit, kromlech, kamienie runiczne i sztuczne kurhany), gdzie na stoku kopca 4 sztuczne tarasy (pamięci przodków, wspólnota rodowa, baśnie i legendy, oraz krąg ofiarny) wznosiły się stopniowo w górę i były połączone z sobą kamiennymi schodami (środkowymi i bocznymi). Pomnik wraz z postumentem mierzył 10,5 metra wysokości i był widoczny z każdego punktu miasta. Wzgórze Rolanda (Zygfryda, Gotfryda) ma obecnie (według mapy) ok. 100 metrów wysokości, gdzie licząc od obecnego poziomu cmentarza rzeczywistą wysokość usypanego kopca można szacować na kilkanaście metrów[9]. Koszt cementu do odlania postumentu, cokołu kolumny i figury Rolanda szacuje się na 25 tys. marek. Jeżeli zsumować wartość wszystkich prac, oraz poniesione koszty materiałowe, to łączna wartość nakładów wyniesie razem ponad 80 tys. marek (Reichsmark (ℛℳ), w latach 1924–1936, 1 ℛℳ≈3,32€ - siła nabywcza[10])[11].
1 sierpnia 1926 miało miejsce uroczyste odsłonięcie pomnika, przedstawiającego rycerza na cokole, wraz z siedmioma czworokątnymi kolumnami, gdzie na tablicach wypisano nazwiska 208 poległych mieszkańców. Odsłonięcia całości obiektu dokonał prezydent Rzeszy (Republiki Weimarskiej) – Paul von Hindenburg.
W roku 1931 wytwórnia filmowa Kulturfilm Erich Puchstein nakręciła niemy 12-minutowy film Heldentum - Volkstum - Heimatkunst (Inna nazwa: Die Stadt im Osten) o pomniku Rolanda z widokiem na Łobez (reżyser - Fritz Puchstein, scenariusz - Fritz Richter-Elsner, zdjęcia - Fritz Puchstein, producent - Erika Puchstein (żona Fritza), wytwórnia - Kulturfilm Erich Puchstein (Königsberg i. Pr., Beeethovenstr. 45)[12])[13][14][15]. W tym samym roku otoczenie pomnika przebudowano dodając tablicę dla Adolfa Hitlera, któremu w roku 1933 nadano tytuł honorowego obywatela miasta i przemianowano jedną z ulic jego imieniem[16][17].
Stan obecny
[edytuj | edytuj kod]Pomnik Rolanda został częściowo wysadzony w powietrze w 1945 przez Rosjan (tablica Adolfa Hitlera), a pozostałości ponownie wysadzone w powietrze na początku lat 70[14][18]. Pozostałości siedmiu otaczających go kolumn i kamienne budowle megalityczne ułożone na stoku kopca uległy przez lata znacznej dewastacji. W roku 2013 "Wzgórze Rolanda" zostało wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego (DZ.5130.19.2013.AR)[19]. Od roku 2014 odbywa się wokół tego terenu Wyścig Rowerów Terenowych Wokół Wzgórza Rolanda[20]. Pod nadzorem konserwatora stowarzyszenie emerytów Aktywni społecznie oczyściło schody na kopcu, a stowarzyszenie Centrum Integracji Społecznej oczyściło teren kopca z samosiejek[21]. W roku 2016 postanowiono dokonać rewitalizacji tego zabytkowego terenu[22].
Lapidarium, Ściana Pamięci i Pomnik Pamięci
[edytuj | edytuj kod]Lapidarium w Łobzie powstało na początku lat 90. wraz ze Ścianą Pamięci "Tym, którzy żyli na tej ziemi"[23]. Inicjatorami jego powstania byli Lidia Lalak-Szawiel i Czesław Szawiel, którzy znalezione fragmenty nagrobków z byłego cmentarza niemieckiego systematycznie ustawiali w jednym miejscu przed bramą obecnego cmentarza[24]. Lapidarium poświęcone jest pamięci byłych mieszkańców miasta Łobez (Labes). Pamięci 208 mieszkańców Łobza, którzy zginęli w I wojnie światowej, pamięci Tych, którzy zginęli na II wojnie światowej i pamięci Tych z lat 1945-47 podczas wysiedlenia. W roku 2018 łączną liczbę łobeskich ofiar II wojny światowej i okresu wysiedlenia (1939-47) ustalił Siegfried Hannemann weryfikując wcześniejsze ustalenia, 845 osób. Łączna liczba łobeskich ofiar obu wojen (I wojna światowa 1914-1918 + II wojna światowa 1939-1945) i okresu wysiedlania (1945-1947), to 1053 osoby (569 żołnierzy i 484 cywili)[25].
W roku 1993 na cmentarzu ustawiono kamienny pomnik poświęcony pamięci zmarłych w Łobzie rodzin niemieckich. Była msza polowa i poświęcenie pomnika, którego dokonali pastor Hartmut Joeckes i ks. proboszcz Wacław Pławski. Udział wzięła delegacja byłych mieszkańców Łobza (Heimatgemeischaft der Labeser) z przewodniczącą Hildegarde Müller i burmistrz Marek Romejko[26].
Lapidarium, Ścianą Pamięci, Pomnikiem Pamięci i obeliskiem Otto Puchsteina opiekuje się młodzież z Liceum w Łobzie na podstawie podpisanego z Heimat Labes porozumienia[27].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Siegfried Hannemann: Der Kreis Regenwalde in Pommern,Melle, 2009, s.21
- ↑ Liczbę ofiar podano wg prac: Walter Nemitz, Fritz Wilke, Dietrich Dähn: Labes – Unsere liebe Heimatstadt. Heimatfreunde der Kreisstadt Labes in Pommern, T I, II, III, 1971, 1979, 1983.
- ↑ Monitor Polski, 1946, nr 44, poz. 85, M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85
- ↑ Kronika Powiatowa Zbigniew Harbuz
- ↑ Schlosshagenburg. [dostęp 2013-11-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-01)].
- ↑ artfact
- ↑ findartinfo
- ↑ Polska niezwykła
- ↑ lobez-wzgorze-rolanda [1].
- ↑ Szablon:Inflacja
- ↑ labuz.art
- ↑ film portal
- ↑ "Ehrenmal der Kreisstadt Labes in Pommern", Druck und Verlag A. Straube und Sohn, Labes, 1926, Nachdruck 1970 durch den Heimatbuchausschuß der Kreisstadt Labes
- ↑ a b Kronika Powiatowa, Zbigniew Harbuz
- ↑ GenWiki [2].
- ↑ Ulica Adolfa Hitlera w Łobzie na kartce pocztowej
- ↑ Łobez ulica A. Hitlera
- ↑ Kazimierz Chojnacki, NEKROPOLIE I POMNIKI PAMIĘCI W POWIECIE ŁOBESKIM POWSTAŁE PRZED 1945 ROKIEM,s.8, Łobez, Biblioteka Publiczna
- ↑ Rejestr zabytków [dostęp:02.03.2016]
- ↑ Wyścig Rowerów Terenowych Wokół Wzgórza Rolanda, [dostęp:02.03.2017]
- ↑ Forum Regionalne: Odbudują Wzgórze Rolanda? Nr 28 (60) 5.08.2016 [3], [dostęp:02.03.2017]
- ↑ Rewitalizacja, [dostęp: 02.03.2017]
- ↑ Powiat Łobeski, Smoki 2007, Lapidarium, [Dostęp: 2018-06-23]
- ↑ Westernpomerania, {Dostęp: 2018-06-23]
- ↑ Siegfried Hannemann, Gefallene und Vermißte der Stadt Labes, Łobez, 2018.
- ↑ Zbigniew Harbuz, Kronika powiatowa, rok 1993, Biblioteka Publiczna w Łobzie
- ↑ ZS Łobez Liceum , [Dostęp: 28.06.2018]