Kazimierz Stefczyk
Pełne imię i nazwisko |
Kazimierz Mieczysław Stefczyk |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
29 grudnia 1891 |
Data i miejsce śmierci |
2 maja 1941 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
Sztab Naczelnego Wodza |
Stanowiska |
szef oddziału |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
Odznaczenia | |
Kazimierz Mieczysław Stefczyk (ur. 29 grudnia 1891 w Czernichowie, zm. 2 maja 1941 w zamku Taymouth, w Szkocji) – pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, inżynier.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 29 grudnia 1891 w Czernichowie, w ówczesnym powiecie krakowskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Franciszka Kazimierza (1861–1924) i Wiktorii z Kozłowskich (zm. 1916)[1][2]. Był młodszym bratem Tadeusza Stanisława Zygmunta (ur. 1887), kapitana artylerii rezerwy Wojska Polskiego, inżyniera, działacza niepodległościowego, odznaczonego Medalem Niepodległości[3][2][4][5], nauczyciela Szkoły Budowlanej w Poznaniu, zaginionego w czasie działań wojennych w 1939[6], i Marii Franciszki (ur. 1889), po mężu Sabińskiej[2].
Szkołę średnią ukończył we Lwowie. Tam w 1909 rozpoczął studia w Szkole Politechnicznej[7]. W 1914 otrzymał dyplom inżyniera[8]. Od 1904 prowadził koło samokształceniowe młodzieży niepodległościowo-narodowej, a w latach 1912–1914 był komendantem Polowej Drużyny Sokolej[9]. W międzyczasie odbył obowiązkową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej Armii, w charakterze jednorocznego ochotnika. Został mianowany kadetem rezerwy ze starszeństwem z 1 stycznia 1913 i przydzielony w rezerwie do Pułku Haubic Polowych Nr 11 we Lwowie[10].
W czasie I wojny światowej walczył na froncie rosyjskim, a później włoskim w szeregach macierzystego pułku, który w 1918 został przemianowany na Pułk Artylerii Polowej Nr 111[11][12][13][14]. Na stopień porucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 marca 1915, a na stopień nadporucznika rezerwy awansowany ze starszeństwem z 1 lutego 1917 w korpusie oficerów artylerii polowej i górskiej[15][16][17].
Od 1 listopada 1918 w Wojsku Polskim[11]. Wziął udział w obronie Lwowa. Walczył w składzie załogi Odcinka V[18]. Pułkownik Czesław Mączyński we wniosku na odznaczenie porucznika Stefczyka orderem Virtuti Militari napisał: „odznaczył się w czasie licznych wypadów prowadzonych ze Szkoły Sienkiewicza i w czasie ciężkich walk prowadzonych na tym odcinku. Następnie jako adiutant baonu przyczynił się niejednokrotnie przez niezwykłą swą sumienność, orientację i zimną krew do korzystnego przeprowadzenia nakazanych akcji”[18]. W styczniu 1919 został przeniesiony do organizującego się w Nowym Sączu 3 pułku artylerii górskiej (12 lipca 1919 przemianowanego na 1 pułk artylerii górskiej), w którym objął dowództwo 1. baterii[19][20]. 2 marca 1919 na czele baterii wyruszył na front litewsko-białoruski[21][22].
20 kwietnia 1919 ówczesny dowódca 9 Dywizji Piechoty pułkownik Władysław Sikorski w rozkazie pochwalnym napisał: „baterii 1-ej i jej dzielnemu dowódcy, porucznikowi Stefczykowi Kazimierzowi wyrażam w momencie definitywnego odejścia tej baterii do innej grupy, w imieniu służby narodowej szczere uznanie żołnierskie za jej dobrą, prawdziwie żołnierską służbę podczas walk o Jakimowską Słobodę”[23]. Następnie dowodził baterią w wyprawie kijowskiej[23].
Wyróżnił się 28 maja na przedmościu Kijowa, na wschód od wsi Troslianiec (Troscjaniec), „w czasie generalnego ataku nieprzyjaciela z bardzo eksponowanego punktu obserwacyjnego, siedząc na drzewie, na skraju lasu, w odległości 300 m od nieprzyjaciela mimo gęstego ognia karabinowego prowadził ze spokojem ogień baterii, niszcząc gęste tyraliery nieprzyjaciela i zmuszając je następnie do panicznej ucieczki”[24].
10 czerwca 1920 jako dowódca centralnej grupy artylerii Kijów, „mimo silnego ostrzeliwania punktu obserwacyjnego na Ławrze Peczerskiej zmusił, kierując ogniem baterii, stojące w Darnicy nieprzyjacielskie pancerki do wycofania się oraz uniemożliwił przejazd przez most kolejowy Kijowa jednej z pancerek, która podsunęła się tuż pod most i usiłowała przejechać, co mogłoby mieć nieobliczalne następstwa”[24]. Od 11 czerwca do 10 września dowodził I dywizjonem 1 pag[25].
6 sierpnia 1920 pod Kostomłotami, „w krytycznym momencie, gdy po utracie własnych pozycji podeszła następnie piechota I Brygady Górskiej do kontrataku, pobiegł do wysuniętego punktu obserwacyjnego, założył sam telefon i kierując ogniem 2. baterii I dyonu, którego był dowódcą, torował własnej piechocie drogę naprzód, która też w następstwie tego zajęła Kostomłoty i przepędzając wroga przekroczyła Bug”[24]. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w artylerii, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej[26].
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 1 pułku artylerii górskiej na stanowisku dowódcy III dywizjonu[27][24]. W październiku 1921 został przeniesiony do 2 pułku artylerii górskiej w Samborze na stanowisko dowódcy I dywizjonu[28][29]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 107. lokatą w korpusie oficerów artylerii[30][31]. 13 października 1923 został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza V kursu 1923/25[32][33][34]. Z dniem 1 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału V Sztabu Generalnego[35][36]. W listopadzie 1926 został przesunięty do Wydziału Opisowego Oddziału III SG[37]. 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1927 i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii[38][39][40]. W kwietniu 1928 został przesunięty w Oddziale III SG na stanowisko szefa wydziału[41], a z dniem 1 czerwca tego roku przesunięty do Wojskowego Instytutu Geograficznego na stanowisko szefa Wydziału IV[42][43]. Z dniem 1 kwietnia 1931 został przeniesiony do 2 pułku artylerii ciężkiej w Chełmie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[44][45][46]. W czerwcu 1934 ogłoszono jego przeniesienie do Powiatowej Komendy Uzupełnień Dubno na stanowisko komendanta[47]. W lipcu 1935 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr II, a później przeniesiony w stan spoczynku[48].
6 i 7 września 1939 towarzyszył generałowi Władysławowi Sikorskiemu w podróży z Warszawy do Osmolic, 10 września z Osolic do Lwowa, a później do Rumunii (granicę przekroczyli nad ranem 18 września)[49]. Po przybyciu do Paryża powierzono mu funkcję szefa Wydziału Organizacyjnego w Ministerstwie Spraw Wojskowych[50]. W opinii historyka Zbigniewa Wawera pułkownik Stefczyk należał do grupy wyższych oficerów, których ogromny wysiłek umożliwił ewakuację do Wielkiej Brytanii kilkunastu tysięcy żołnierzy wojska[51]. Po zakończeniu ewakuacji został wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału I Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie[52][50]. Napisał memorandum o konspiracji w wojsku przeciwko generałowi Sikorskiemu, której miał być przychylny generał Stanisław Burhardt-Bukacki. Według generała Mariana Kukiela, pod wpływem tego memorandum Sikorski odwołał Burhardt-Bukackiego ze stanowiska dowódcy Obozów i Oddziałów Wojska Polskiego w Szkocji[52].
Zmarł 2 maja 1941 w 1 Polskim Szpitalu Wojennym w zamku Taymouth „po długich i ciężkich cierpieniach” i został pochowany w Perth na cmentarzu Jeanfield and Wellshill (grób 16)[53][54][55].
Był żonaty z Teofilą Ludwiką z domu Preidl (1900–1991)[56], z którą miał dwie córki: Krystynę Marię (ur. 1927) i Ewę Wiktorię (ur. 1929)[8].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4318[1][57]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie[58][40]
- Medal Niepodległości – 29 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[59][60]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[58]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[58]
- Krzyż Wojskowy Karola[14]
- Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913[14]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ a b c Orman 2004 ↓, s. 256–261.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 134, 980.
- ↑ Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931. Archiwum Państwowe w Poznaniu. [dostęp 2023-05-07]..
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 93, poz. 128.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2023-05-09].
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 4.
- ↑ Schematismus 1914 ↓, s. 785, 845.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Ranglisten 1916 ↓, s. 734.
- ↑ Ranglisten 1917 ↓, s. 975.
- ↑ a b c Ranglisten 1918 ↓, s. 1202.
- ↑ Ranglisten 1916 ↓, s. 672.
- ↑ Ranglisten 1917 ↓, s. 858.
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 1069.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 9.
- ↑ Lewandowski 1929 ↓, s. 5.
- ↑ Zarzycki 1992 ↓, s. 3.
- ↑ Lewandowski 1929 ↓, s. 6.
- ↑ Zarzycki 1992 ↓, s. 5.
- ↑ a b Lewandowski 1929 ↓, s. 7.
- ↑ a b c d Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ Lewandowski 1929 ↓, s. 10, 13.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 15 września 1920, s. 857.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 328, 890.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 777.
- ↑ Zarzycki 1992 ↓, s. 9, 21.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 191.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 815.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 71 z 13 listopada 1923, s. 750.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 697, 739, 1364.
- ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 79.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 101 z 7 października 1925, s. 547.
- ↑ Lista oficerów SG 1925 ↓, s. 13.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 17 listopada 1926, s. 406.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927, s. 117-124.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 451.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 177.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 175.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928, s. 233.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 430.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931, s. 104.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 23.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 702.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 163.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935, s. 92.
- ↑ Korpalska 1988 ↓, s. 194, 196.
- ↑ a b Utnik 1973 ↓, s. 186.
- ↑ Wawer 1992 ↓, s. 17, 18, 174.
- ↑ a b Wawer 1992 ↓, s. 37.
- ↑ Wykaz poległych 1952 ↓, s. 34.
- ↑ Pułkownik Kazimierz M. Stefczyk. Commonwealth War Graves Commission. [dostęp 2023-05-07].
- ↑ Nekrolog. „Dziennik Polski”. 252, s. 4, 1941-05-07. Londyn..
- ↑ The Polish Heritage Society UK Ltd. : Honours : Polish Graves in North, West & South London cemeteries and churches. The Polish Heritage Society UK Ltd.. [dostęp 2023-05-09]..
- ↑ Lewandowski 1929 ↓, s. 23.
- ↑ a b c Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ M.P. z 1934 r. nr 27, poz. 41.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 19 marca 1934, s. 114.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stefczyk Kazimierz Mieczysław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.82-7834 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-05-07].
- Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: K. K. Hof und Staatsdruckerei, luty 1914. (niem.).
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1916. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1916. (niem.).
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1917. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1917. (niem.).
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1918. (niem.).
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939–1946. Londyn: Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, 1952.
- Walentyna Korpalska: Władysław Eugeniusz Sikorski: Biografia polityczna. Wrocław: Ossolineum, 1988. ISBN 83-04-02922-7.
- Jan Lewandowski: Zarys historji wojennej 1-go pułku artylerii górskiej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Elżbieta Orman: Stefczyk Franciszek Kazimierz (1861–1924). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XLIII. Polska Akademia Nauk, 2004.
- Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.
- Marian Utnik. Sztab Polskiego Naczelnego Wodza w latach II wojny światowej, cz. 4. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4 (67), 1973. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny.
- Zbigniew Wawer: Organizacja polskich wojsk lądowych w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-08218-9.
- Piotr Zarzycki: 1 Pułk Artylerii Motorowej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-12-1.
- Absolwenci i studenci Szkoły Politechnicznej we Lwowie
- Członkowie Polowych Drużyn Sokolich
- Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej
- Ludzie urodzeni w Czernichowie (powiat krakowski)
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Oficerowie 2 Pułku Artylerii Ciężkiej (II RP)
- Oficerowie artylerii Wojska Polskiego we Francji (1939–1940)
- Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej
- Pochowani na Jeanfield and Wellshill Cemetery
- Podpułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej
- Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913
- Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola
- Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej
- Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940
- Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej
- Polscy inżynierowie
- Pułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska)
- Urodzeni w 1891
- Zmarli w 1941