Hiszpański kryzys rządowy (2015–2016)
Hiszpański kryzys rządowy – trwający od grudnia 2015 do końca października 2016 okres, podczas którego politycy wybrani do Kongresu Deputowanych (niższej izby hiszpańskiego parlamentu) nie byli w stanie utworzyć większości rządowej. W tym czasie obowiązki premiera wykonywał dotychczasowy premier Mariano Rajoy na podstawie art. 101 ust. 2 konstytucji Hiszpanii[1].
Przepisy o tworzeniu rządu w Hiszpanii
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Zgodnie z art. 99 konstytucji Hiszpanii, po odnowieniu składu Kongresu Deputowanych, Król przeprowadza konsultacje ze stronnictwami parlamentarnymi, a następnie wskazuje kandydata na premiera. Kandydat na premiera ma następnie przedstawić Kongresowi Deputowanych program rządu i zwrócić się o udzielenie mu wotum zaufania. Jeżeli Kongres Deputowanych udzieli królewskiemu kandydatowi wotum zaufania (bezwzględną większością głosów), Król powołuje go na stanowisko premiera. W razie porażki w głosowaniu, przeprowadza się nad tą samą kandydaturą nowe głosowanie w czterdzieści osiem godzin po pierwszym - tym razem dla udzielenia wotum zaufania wystarczy zwykła większość głosów. Jeżeli jednak i tym razem Kongres odmówi poparcia kandydatowi na premiera, Król ponawia konsultacje polityczne i przedstawia kolejnego kandydata na to stanowisko, który podlega ocenie Kongresu na powyższych zasadach. Jeżeli jednak w ciągu 2 miesięcy od pierwszego głosowania w Kongresie żaden z kandydatów nie uzyskał wotum zaufania, Król rozwiązuje parlament i zarządza nowe wybory. Co istotne, zgodnie z art. 101 konstytucji, dotychczasowy rząd wykonuje swoje kompetencje aż do chwili skutecznego powołania nowego rządu.
Przebieg kryzysu
[edytuj | edytuj kod]W wyborach do Kongresu Deputowanych, przeprowadzonych 20 grudnia 2015, zwyciężyła rządząca Partia Ludowa (PP) zdobywając 123 mandaty w izbie składającej się z 350 deputowanych. Kolejne miejsca zajęły: Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) z 90 mandatami, Podemos z 69 mandatami, Obywatele – Partia Obywatelska (C’s) z 40 mandatami - pozostałe mandaty zdobyły mniejsze partie polityczne, najczęściej związane z lokalnymi regionami Hiszpanii. Po rozmowach z liderami ugrupowań parlamentarnych, 22 stycznia 2016 król Filip VI wskazał Mariano Rajoya jako kandydata na premiera - ten jednak odmówił twierdząc, że nie może zapewnić wystarczającej większości w parlamencie[2]. Po kolejnej rundzie negocjacji, król wskazał lidera PSOE Pedra Sáncheza jako kandydata na premiera[3]. Istniała bowiem szansa, że PSOE i Podemos będą w stanie utworzyć koalicyjny rząd z poparciem mniejszych ugrupowań. Tak się jednak nie stało i Kongres Depututowanych odmówił udzielenia Sánchezowi wotum zaufania. W pierwszym głosowaniu 2 marca poparło go tylko 130 deputowanych (219 głosowało przeciw), a w drugim głosowaniu 4 marca - 131 deputowanych (219 przeciw)[4]. Po porażce kandydatury Sáncheza, król postanowił odroczyć kolejne negocjacje w celu umożliwienia parlamentarzystom wypracowania stabilnej większości. Król przeprowadził kolejne rozmowy z politykami parlamentarnymi dopiero pod koniec kwietnia - nie przyniosły one jednak żadnego rozwiązania. Po upływie dwumiesięcznego terminu od dnia pierwszego głosowania nad wotum zaufania, 3 maja 2016 król rozwiązał parlament i zarządził przedterminowe wybory na 26 czerwca 2016[5]. W wyborach ponownie zwyciężyła PP zdobywając tym razem 137 mandatów. Kolejne miejsca zajęły: PSOE z 85 mandatami, koalicja Podemos z 71 mandatami oraz C’s z 32 mandatami. Wynik wyborów nie rozwiązał politycznego impasu. Po czerwcowych wyborach trwały rozmowy nad utworzeniem przez Mariano Rajoya rządu mniejszościowego, w celu uniknięcia przeprowadzenia trzecich wyborów parlamentarnych w ciągu jednego roku. W dniach 26-28 lipca 2016 trwają konsultacje króla Filipa VI z przedstawicielami stronnictw parlamentarnych w sprawie utworzenia nowego rządu - po ich zakończeniu Król wskazał Mariano Rajoya jako kandydata na premiera[6]. Rajoy podjął negocjacje w sprawie utworzenia rządu koalicyjnego z CC oraz prowadzi rozmowy w celu wstrzymania się od głosowania przez niektóre partie opozycyjne. Debata nad wotum zaufania odbyła się 30 sierpnia 2016, a 31 sierpnia i 2 września 2016 przeprowadzono głosowania, w których za udzieleniem inwestytury Rajoyowi głosowało 170, a przeciwko - 180 deputowanych[7]. Po porażce kandydatury Rajoya, doszło do kryzysu w ramach PSOE, w wyniku którego Pedro Sanchez ustąpił ze stanowiska lidera tego stronnictwa. Następnie Król zwołał kolejne konsultacje w celu wyłonienia kandydata na premiera na 24-25 października 2016[8]. W ich wyniku ponownie wskazał Mariano Rajoya jako kandydata na premiera. Jego kandydatura nie uzyskała wymaganej większości w głosowaniu w Izbie Deputowanych w dniu 27 października 2016. W ponownym głosowaniu 29 października 2016, niższa izba parlamentu udzieliła Rajoyowi inwestytury. Za jego kandydaturą głosowało 170 deputowanych, przeciw - 111, a 68 deputowanych (z PSOE) wstrzymało się od głosu[9]. Wobec uzyskania poparcia parlamentu, 30 października 2016 Król powołał Mariano Rajoya na stanowisko premiera[10], a dzień później przyjął od niego ślubowanie[11].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Konstytucja Hiszpanii, Biblioteka Sejmowa
- ↑ Rajoy no se someterá a la investidura y deja que Iglesias y Sánchez intenten un Gobierno. elpais.com, 23 stycznia 2016. [dostęp 2016-07-20]. (hiszp.).
- ↑ Pedro Sánchez inicia una negociación a la desesperada para ser presidente. elmundo.es, 2 lutego 2016. [dostęp 2016-07-19]. (hiszp.).
- ↑ Historia Electoral
- ↑ Hoy acaba la XI Legislatura del Congreso, la más breve de la historia. expansion.es, 2 maja 2016. [dostęp 2016-07-19]. (hiszp.).
- ↑ Consultas de Su Majestad el Rey con los representantes designados por los grupos políticos con representación parlamentaria. Casa de Su Majestad el Rey, 28 lipca 2016. [dostęp 2016-07-28]. (hiszp.).
- ↑ Hiszpania wciąż nie ma rządu. Rajoy nie uzyskał wotum zaufania. Polskie Radio, 2016-08-31.
- ↑ Comunicado de la Casa de S.M. el Rey sobre la decisión de S.M. el Rey de celebrar nuevas consultas, de acuerdo con lo establecido en el artículo 99.4 de la Constitución, los días 24 y 25 de octubre. Casa de Su Majestad el Rey, 2016-10-11.
- ↑ Rajoy, investido presidente gracias a la abstención de todos los diputados del PSOE excepto 15. elmundo.es, 2016-10-29.
- ↑ Audiencia a Doña Ana María Pastor Julián, Presidenta del Congreso de los Diputados. Casa de Su Majestad el Rey, 2016-10-31.
- ↑ Jura o promesa Don Mariano Rajoy Brey, como Presidente del Gobierno. Casa de Su Majestad el Rey, 2016-10-31.