Jan Fajge
Jan Edmund Fajge (1938) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1937–1938, 1939–1942 |
Siły zbrojne |
|
Stanowiska |
Szef Wydziału Wojskowego ZWW |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
Jan Edmund Fajge pseud. Czarny Roman, Murzyn, Roman (ur. 11 czerwca?/24 czerwca 1917 w Bojarce koło Kijowa lub w Warszawie[1], zm. w lutym 1942 w Warszawie) – żołnierz Gwardii Ludowej[2], działacz ZWW i PPR.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Uczęszczał do Gimnazjum im. T. Reytana w Warszawie, gdzie w 1935 wstąpił do OMS „Spartakus”. Po uzyskaniu matury w czerwcu 1937[3] zgłosił się do odbycia jednorocznej służby wojskowej w Szkole Podchorążych Rezerwy. W październiku 1938 rozpoczął studia historyczne na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego[4].
Zmobilizowany latem 1939, wziął udział w wojnie polsko-niemieckiej i został ciężko ranny w bitwie nad Bzurą. Zbiegł ze szpitala jenieckiego w Radomiu, unikając wysłania do oflagu. Po powrocie do Warszawy włączył się do działalności konspiracyjnej. W listopadzie 1939 uczestniczył w zebraniu założycielskim konspiracyjnej organizacji młodzieżowej Spartakus w mieszkaniu siostry Ładysława Buczyńskiego, Stanisławy Kartasińskiej, przy ul. Lądowej. Został członkiem kierownictwa Spartakusa i współpracownikiem jego organu prasowego „Strzały”, wydawanego od listopada 1939. Po rozwiązaniu organizacji wiosną 1941 wstąpił do grupy tzw. biuletynowców, gdzie obok Hanny Sawickiej odpowiadał za sprawy młodzieżowe, a następnie wraz z większością organizacji do ZWW. Mianowany dowódcą warszawskiej organizacji ZWW, był m.in. inicjatorem i dowódcą pierwszej akcji dywersyjnej ZWW – podpalenia pięciu niemieckich samochodów wojskowych jesienią 1941 w warsztacie na rogu ul. Czerniakowskiej i Mącznej. Zarobkowo pracował w warsztacie rowerowym „Tempo” przy ul. Wspólnej 26; utworzył tam podręczny punkt naprawy broni, a w piwnicy magazyn broni. Równocześnie współpracował z „Biuletynem Radiowym”, organem ZWW, i współorganizował kolportaż. W styczniu 1942, kiedy ZWW wszedł w skład PPR, był współtwórcą warszawskiej organizacji PPR. Uczestniczył w przygotowywaniu do druku 1 numeru „Trybuny Wolności”, organu KC PPR, i w organizowaniu Centralnej Techniki PPR. Jako pierwszy dowódca Okręgu Warszawa-Miasto zainicjował tworzenie „piątek” GL w poszczególnych dzielnicach. W końcu stycznia 1942 został aresztowany w okolicy Placu Trzech Krzyży. Poddany torturom, nikogo nie wydał. Zginął zamęczony w siedzibie Gestapo w al. Szucha. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kwatera C6 ZWM-2-9)[5].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Krzyża Grunwaldu II klasy – pośmiertnie 29 maja 1946 za zasługi położone w walce z okupantem i udział w pracach konspiracyjnych w okresie okupacji[6].
Awanse
[edytuj | edytuj kod]- oficer Sztabu Głównego GL – 1942
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Walczyli o Polskę Ludową, str. 82–83
- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa 1967 ↓, s. 383, brak informacji o nadaniu stopnia oficerskiego.
- ↑ Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1937. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2021-09-13].
- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa 1967 ↓, s. 383.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna – warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-27].
- ↑ M.P. z 1947 r. nr 51, poz. 327, jako Jan Fajgo.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Słownik biograficzny działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego, t. 2, Warszawa 1987.
- Mała encyklopedia wojskowa. Jerzy Bordziłowski (red.). T. I: A–J. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
- Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945, t. 1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 63–64. ISBN 83-211-0758-3.
- Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie
- Dowódcy okręgów Gwardii Ludowej
- Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy
- Ofiary tortur
- Politycy PPR
- Podoficerowie II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy bitwy nad Bzurą (1939)
- Urodzeni w 1917
- Więźniowie aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie
- Zmarli w 1942
- Ludzie urodzeni w Bojarce
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie