Jezda do Moskwy
Wyd. 1583 | |
Autor | |
---|---|
Typ utworu | |
Wydanie oryginalne | |
Język | |
Data wydania | |
Wydawca |
Jezda do Moskwy, właśc. Jezda do Moskwy, i posługi z młodych lat, aż i przez wszystek czas przeszłej wojny z Moskiewskim, ojczyźnie swej i Panom swym czynione, [...] Krisztopha Radziwiła ...[1] – panegiryk o funkcjach wychowawczych i upamiętniających Jana Kochanowskiego, opublikowany w 1583 roku w Drukarni Łazarzowej, a napisany prawdopodobnie rok wcześniej[1], poświęcony dokonaniom wojennym Krzysztofa Radziwiłła w walce z Rosją w 1581.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Jezda do Moskwy powstawała prawdopodobnie w pośpiechu (być może z powodu nalegań Radziwiłła, który domagał się szybkiego druku utworu[2]) lub została niedopracowana z innych przyczyn (np. kłopotów zdrowotnych lub rodzinnych)[2]; świadczą o tym liczne nierówne fragmenty oraz rymy asonansowe, które nie były normalnie stosowane przez Kochanowskiego[3] (według Wiktora Weintrauba asonanse te mogły nie wynikać z pospiesznego tworzenia utworu, a być elementem specyficznej, niemożliwej do zrozumienia współcześnie stylizacji[4]).
Treść
[edytuj | edytuj kod]Utwór rozpoczyna się rozbudowaną metaforą, zestawiającą Krzysztofa Radziwiłła, naśladującego dzielność ojca, z młodym orłem, obserwującym polowania i ataki swojego ojca. Następnie zawiera zarys charakteru i wcześniejszych dokonań bohatera oraz relację z jego czynów wojennych w Rosji[5]. Relacja ta jest rzeczowa, utwór nie zawiera elementów cudownych i nadprzyrodzonych, jest bliska rzeczowym relacjom kronikarskim – wynika to z faktu, że zamiarem Kochanowskiego nie było stworzenie eposu, a utworu opisującego wydarzenia współczesne w konwencji hodoeporikonu – poematu podróżniczego[6].
Jezda do Moskwy pisana jest w sposób nietypowy dla Kochanowskiego – oprócz wymienionych wcześniej rymów asonansowych, wynikających prawdopodobnie z niedopracowania utworu, występuje też w niej rozbicie jednego wyrazu przez klauzulę i rym – Ruszywszy się z Koło-/mnej, położyłeś wojsko. Sotow zowią Sioło... Eksperyment ten mógł być próbą naśladowania strof stosowanych przez Pindara, jednak nie był już przez Kochanowskiego stosowany w późniejszej twórczości, być może ponieważ uznał on, że nie jest to rozwiązanie, które nadawałoby się do polskiego wiersza[2].
Wydania
[edytuj | edytuj kod]Jezda do Moskwy została w 1617 roku opublikowana w innej redakcji pt. Wtargnienie do Moskwy Krzysztofa Radziwiłła.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Pelc 2001 ↓, s. 132.
- ↑ a b c Pelc 2001 ↓, s. 608.
- ↑ Pelc 2001 ↓, s. 577.
- ↑ Pelc 2001 ↓, s. 578.
- ↑ Pelc 2001 ↓, s. 312, 576.
- ↑ Pelc 2001 ↓, s. 576.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Roman Krzywy: Sztuka wyborów i dar inwencji. Studium o strukturze gatunkowej poematów Jana Kochanowskiego.. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2008. ISBN 978-83-61552-12-3.
- Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: ydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13133-0.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jezda do Moskwy (wyd. 1583) w bibliotece Polona