Order Michała Walecznego
Awers odznaki orderu I klasy nadanego w 1941 Hermannowi Göringowi | |
Awers insygniów orderu III klasy (wzór z 2000) | |
Gwiazda I klasy (wz. 2000) | |
Baretka I klasy (wz. 2000) | |
Baretka II klasy (wz. 2000) | |
Baretka III klasy (wz. 2000) | |
Ustanowiono |
26 września 1916 |
---|---|
Wycofano |
1947–2000 |
Święto | |
Poniżej |
Order Michała Walecznego (rum. Ordinul Mihai Viteazul) – najwyższe odznaczenie wojskowe Rumunii.
Historia i organizacja
[edytuj | edytuj kod]Order został ustanowiony 26 września 1916 roku przez króla Rumunii Ferdynanda I i mógł być nadawany wyłącznie w czasie wojny, i tylko oficerom za męstwo na polu bitwy, w wyjątkowych przypadkach także oddziałom wojskowym.
Rumunia brała udział w I wojnie światowej po stronie Ententy i nie posiadała do 1916 orderów wojskowych, jedynie medale, więc zaistniała konieczność stworzenia odznaczenia, którym można było nagradzać oficerów wojsk sojuszniczych. Order nazwano imieniem Michała Walecznego (Mihai Viteazul), hospodara wołoskiego z XVII wieku, wsławionego w wielu bitwach.
Order posiadał trzy klasy, ale wbrew ogólnemu schematowi orderów europejskich I klasa nie była noszona na Wielkiej Wstędze, lecz na agrafie na piersi.
Po przystąpieniu Rumunii do II wojny światowej – tym razem po stronie III Rzeszy – order odnowiono, zmieniając wygląd oznaki, ale zachowując dawne trzy klasy.
W roku 1944, gdy Rumunia zawarła sojusz z aliantami, order jeszcze raz odnowiono, zmieniając ponownie wygląd oznaki. W tej trzeciej postaci order nadawano do roku 1947, do wygnania ostatniego króla Michała I i wprowadzenia reżimu komunistycznego.
Po 53 latach, w roku 2000, obecna Republika Rumunii odnowiła order jeszcze raz, znowu trochę zmieniając wygląd oznaki i wprowadzając gwiazdę dla I klasy oraz zmieniając statuty: obecnie order może być nadawany także w czasie operacji wojskowych sankcjonowanych przez ONZ czy UE.
Insygnia
[edytuj | edytuj kod]Insygnia orderu to oznaka i (od roku 2000) gwiazda. Oznaką jest obustronnie emaliowany na ciemnoniebieski kolor krzyż heraldyczny liliowy. W latach 1916–1941 w środku awersu oznaki znajdował się ukoronowany monogram króla Ferdynanda I, na rewersie oznaki II i III klasy data „1916”. W czasie sojuszu Rumunii z III Rzeszą (1941–1944) awers oznaki nosił monogram „M I” – Michała I, pod nim datę „1941”, a inicjały „F” i datę 1916 przeniesiono na rewers. Przy I klasie, noszonej na agrafie na piersi i nie posiadającej rewersu, inicjały obydwóch monarchów i obie daty zdobiły awers oznaki. Po przystąpieniu Rumunii do wojny po stronie aliantów pozostawiono na awersie ukoronowany monogram Michała I, ale usunięto datę „1941”. Na rewersie umieszczono datę „1944” i dodano miecze między ramionami krzyża. Zawieszką oznaki II i III klasy była od 1916 do 1947 złota korona królewska.
-
Insygnia orderu
III klasy
(wzór z 1916) -
Insygnia orderu
III klasy
(wzór z 1944)
Po odnowieniu odznaczenia przez Republikę Rumunii w roku 2000 zachowano niebieski krzyż liliowy jako oznakę, ale w środku awersu umieszczono obecne godło państwowe, a na rewersie daty „1916” i „2000”. I. klasa, noszona według nowych statutów na szyi, otrzymała gwiazdę w kształcie srebrnego rombu, ozdobionego oznaką orderu. Koronę królewską jako zawieszkę zastąpił wieniec laurowo-dębowy (symbole zwycięstwa i męstwa). Wstążka orderu, czerwona ze złotymi paskami przy krawędziach, pozostała niezmieniona. Baretka odznaczenia przy II klasie jest wyposażona w srebrny dysk (∅ 5 mm), a przy I klasie w romb z pozłacanego srebra (wym. 5 × 7 mm).
Odznaczeni
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Z tym tematem związana jest kategoria:
Spośród Polaków:
- marsz. Józef Piłsudski – I, II i III klasa
- gen. Władysław Jędrzejewski – III klasa
- kpt. Mikołaj Tarnowski – III klasa
III klasą wyróżniono w 1937 także 57 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978 (niem.)
- Ottfried Neubecker, Die Orden Hermann Görings, Friedingen 1981 (niem.)
- Lista oficerów II RP odznaczonych Orderem Michała Walecznego. officersdatabase.appspot.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-04)].
- Romania’s national system of decorations. Monitorul Oficial (presidency.ro), Bukareszt, 2003. s. 337-345, 463-466. [dostęp 2017-09-17]. (ang.).
- Legea nr. 327/2003 privind Ordinul Mihai Viteazul (rum.)
- Aleksander Smoliński: Nadanie szefostwa króla Rumunii Karola II 57 Pułkowi Piechoty. Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 12 (63)/1 (234), s. 215