Lutowiska (gmina)
gmina wiejska | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | |||||||
TERC |
1801052 | ||||||
Siedziba | |||||||
Wójt |
Janusz Krupa | ||||||
Powierzchnia |
475,85 km² | ||||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość |
4,4 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy |
13 | ||||||
Kod pocztowy |
38-713, 38-714 | ||||||
Tablice rejestracyjne |
RBI | ||||||
Adres urzędu: Lutowiska 1438-713 Lutowiska | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego | |||||||
Położenie na mapie Polski | |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Lutowiska (daw. gmina Szewczenko) – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim. Najbardziej na południe wysunięta gmina w Polsce. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim.
Siedziba gminy to Lutowiska. Jest to jedna z największych gmin w Polsce (7. miejsce według powierzchni), a jednocześnie mająca najniższą gęstość zaludnienia.
Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 2221 osób. Dla porównania, w 1931 gminę zamieszkiwało 18 491 osób[5].
Tereny współczesnej gminy Lutowiska są miejscem akcji powieści autorki książek dla dzieci Marii Kownackiej pt.: „Na tropach węża Eskulapa”.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Gminę zbiorową Lutowiska utworzono 1 sierpnia 1934 roku w województwie lwowskim, w powiecie leskim, z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Krywka, Lutowiska, Skorodne, Smolnik ad Lutowiska i Żurawin[6]. Po wojnie jednostka weszła w struktury administracyjne ZSRR, gdzie nazwę Lutowisk zmieniono na Szewczenko.
Gmina została reaktywowana pod nazwą Szewczenko w dniu 1 stycznia 1952 roku w woj. rzeszowskim, w nowo powstałym powiecie ustrzyckim, z części terenów nabytych od ZSRR w ramach umowy o zamianie granic z 1951 roku, a także z obszaru znoszonych „polskich” gmin Stuposiany i Tarnawa Niżna, wyłączonych z powiatu leskiego[7]. W dniu 1 lipca 1952 gmina Szewczenko w dalszym ciągu nie została podzielona na gromady[8]. Doszło do tego 29 września 1952, kiedy obszar odzyskany od ZSRR podzielono na cztery gromady[9]:
- Szewczenko (wieś Szewczenko i przysiółek Krywka, 2008 ha);
- Skorodne (wieś Skorodne, 2352 ha);
- Smolnik (wieś Smolnik i przysiółek Żurawin, 1178 ha);
- Chmiel (wieś Chmiel i przysiółek Dwerniczek, 1941 ha).
Jedyny obszar rejonu ustrzyckiego, który nie wszedł w skład Polski, to wschodni fragment Bandrowa Narodowego (tuż na zachód od Tychy) oraz górski skrawek przedwojennej gminy Lutowiska (na południe od Krywki, na wschód od Żurawina i na północ od rezerwatu Zakole), położony wewnątrz specyficznego zakola granicy państwowej. Znajduje się tam obecnie kilka odizolowanych domów (49°14'03.7"N 22°44'38.9"E), przynależących administracyjnie do Boberki.
Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[10].
Jednostkę, ponownie pod nazwą gmina Lutowiska, przywrócono 1 stycznia 1973[11] roku po reaktywowaniu gmin[12].
Struktura powierzchni
[edytuj | edytuj kod]Według danych z roku 2017[13] gmina Lutowiska ma obszar 475,6 km², w tym:
- użytki rolne: 11%
- użytki leśne: 82%.
Gmina stanowi 41,81% powierzchni powiatu.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane z 31 grudnia 2017 roku[13]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 2077 | 100 | 1030 | 49,6 | 1047 | 50,4 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
4 | 2,1 | 1,9 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Lutowiska w 2014 roku[14].
Jednostki pomocnicze
[edytuj | edytuj kod]Nazwa jednostki | Ludność (2021)[15] | Miejscowości wchodzące w skład jednostki[16][2] |
---|---|---|
sołectwo Chmiel | 145 | Chmiel |
sołectwo Dwernik | 280 | Caryńskie, Dwernik (Za Sanem), Dwerniczek, Nasiczne |
sołectwo Lutowiska | 798 | Lutowiska (Krywka, Posada Dolna, Posada Górna), Skorodne |
sołectwo Smolnik | 181 | Smolnik, Żurawin |
sołectwo Stuposiany | 360 | Beniowa, Bukowiec, Dydiowa, Dźwiniacz Górny, Łokieć, Muczne, Procisne, Pszczeliny, Sianki, Sokoliki, Stuposiany, Tarnawa Niżna, Tarnawa Wyżna |
sołectwo Ustrzyki Górne | 168 | Bereżki, Brzegi Górne, Ustrzyki Górne, Wołosate |
sołectwo Zatwarnica | 211 | Hulskie, Krywe, Zatwarnica (Sękowiec, Suche Rzeki) |
Honorowi obywatele Gminy Lutowiska
[edytuj | edytuj kod](Na podstawie materiału źródłowego[17])
- Jerzy Janicki
- Krystyna Czechowicz-Janicka
- Elżbieta Dzikowska
- Stanisław Adamczak
- Jerzy „Baryła” Nowakowski
- Jan Pochyła
- Zygmunt Sosnowski
- Alicja Wosik
- Renata Machnik
- Jan Węgrzyniak
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Cisna, Czarna. Gmina graniczy ze Słowacją i Ukrainą.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 4 [dostęp 2022-05-20]
- ↑ a b Uchwała nr XXXVII/199/2022 Rady Gminy Lutowiska z dnia 24 maja 2022 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Lutowiska (Dziennik Urzędowy Woj. Podkarpackiego z dnia 3 czerwca 2022 r., poz. 2260)
- ↑ Urząd Statystyczny w Rzeszowie
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Regiony wyludniające się w Polsce str. 67
- ↑ Dz.U. z 1934 r. nr 68, poz. 595
- ↑ Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 448
- ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
- ↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. 1952, nr 12, poz. 55
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
- ↑ Uchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972, Nr 16, Poz. 193).
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
- ↑ a b Gmina Lutowiska w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2019-12-30] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Gmina Lutowiska w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Raport o stanie gminy Lutowiska za 2021 r., s. 5-6
- ↑ Rejestr TERYT. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2023-05-10].
- ↑ Uhonorowani przez gminę. lutowiska.pl. [dostęp 2016-10-04].