Stary Cmentarz w Łodzi
Stary Cmentarz | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Typ cmentarza |
wielowyznaniowy |
Powierzchnia cmentarza |
ok. 21 ha |
Data otwarcia |
1855 |
Mapa cmentarza | |
Położenie na mapie Łodzi | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa łódzkiego | |
Strona internetowa |
Stary Cmentarz w Łodzi – główny i zabytkowy kompleks łódzkich nekropolii, założony w 1855, przy zbiegu ulic Ogrodowej i Srebrzyńskiej. Cmentarz jest chrześcijański i trójwyznaniowy, podzielony na część katolicką (11 ha), ewangelicką (9 ha) i prawosławną (niespełna 1 ha). W 2015 kompleks został uznany pomnikiem historii[2].
Nekropolia jest miejscem spoczynku dla wielu słynnych postaci, związanych zarówno z Łodzią, jak i Rzeczpospolitą. Spośród zabudowy wyróżnia się m.in. neorenesansowa kaplica grobowa rodu Heinzlów – znajdująca się w części katolickiej, jak również neogotycka kaplica rodziny Scheiblerów – w części ewangelickiej[3]. Obiekt ten jest także najokazalszym zabytkiem cmentarza, stanowiącym perłę światowej architektury, będący mauzoleum wystawionym w latach 1885–1888, według projektu Edwarda Lilpopa i Józefa Piusa Dziekońskiego.
Nekropolia w czasach współczesnych
[edytuj | edytuj kod]Od 1995, cyklicznie 1 listopada, prowadzona jest kwesta na rzecz ratowania zabytków Cmentarza. Od tej pory uratowano i odnowiono już kilkadziesiąt obiektów cmentarza. Inicjatorem tej akcji był Wojciech Słodkowski (dziennikarz łódzkiej telewizji), który prowadził ją co roku do 2012[4]. Zbiórkę teraz organizuje, po swoim powstaniu w 1999 Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem, któremu od początku przewodniczył nieżyjący już Stanisław Łukawski (nestor łódzkich przewodników).
W roku 2009 powstał film dokumentalny Nekropolis. Łódzkie trójprzymierze cieni w reżyserii Andrzeja B. Czuldy o Cmentarzu Starym, historii Łodzi i najwybitniejszych postaciach tworzących to miasto w okresie fabrykanckim, a pochowane na tej trójwyznaniowej nekropolii.
Grobowce
[edytuj | edytuj kod]Znajdują się tu mauzolea łódzkich rodów fabrykanckich – Grohmanów, Geyerów, Kunitzerów, Kindermannów czy wcześniej wspomnianych Scheiblerów. Nad częścią katolicką dominuje neorenesansowe mauzoleum rodziny Heinzlów, wzniesione w latach 1899–1904 według projektu berlińskiego architekta Franciszka Schwechtena, w której jako pierwszy spoczął Juliusz Heinzel[5]. W prawosławnej części nekropolii pochowani są przede wszystkim rosyjscy urzędnicy carscy i żołnierze. Znajduje się tam mauzoleum Gojżewskich. W sumie ponad 200 grobowców Starego Cmentarza w Łodzi wpisanych jest do rejestru zabytków.
Niektóre groby na Starym Cmentarzu
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Grobowiec Ernsta Leonhardta
- Grób małego dziecka śpiącego na poduszce
- Grób rodziny Heiman-Jareckich
- Kaplica Heinzlów
- Kaplica Rodziny Scheiblerów
- Mauzoleum Gojżewskich
- Pomnik Sophie Biedermann
- zbiorowa mogiła harcerek z 15 ŁDH, które utonęły 18 lipca 1948 na jeziorze Gardno[6]
Osoby pochowane na Starym Cmentarzu
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Z tym tematem związana jest kategoria:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 37 [dostęp 2012-07-21] .
- ↑ Aleksandra Hac: Prezydent Komorowski: Łódzkie zabytki pomnikami historii. lodz.gazeta.pl, 2015-02-17. [dostęp 2018-02-22].
- ↑ Ryszard Bonisławski , Towarzystwo Przyjaciół Łodzi (red.), Łódź zapamiętana, Łódź: OWR Sagalara, 2002, s. 3, ISBN 978-83-910842-4-3 [dostęp 2024-08-21] .
- ↑ Zmarł dziennikarz Wojciech Słodkowski, Onet 3 listopada 2012.
- ↑ Niemieckimi śladami po „Ziemi Obiecanej”, praca zbiorowa pod red. Krystyny Radziszewskiej, wyd. I, Łódź: Wydawnictwo Literatura, 1997, s- 154, ISBN 83-87080-43-8.
- ↑ Gronczewska Anna, Tragiczne, harcerskie wakacje. [w:] „Kocham Łódź” (dod. do „Polska. Dziennik Łódzki”). 2 VII 2012, nr 84, s. 6.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jan Dominikowski: Nekropolia Łodzi wielkoprzemysłowej. Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej. Dzieje i sztuka 1854–1945. Łódź 2004 ISBN 83-904224-5-X (podstawowa pozycja do dziejów zespołu cmentarzy przy ul. Ogrodowej-Srebrzyńskiej oraz jego architektury funeralnej)
- Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska: Spacerownik, Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej. gazeta.pl, 2007-10-27. [dostęp 2012-07-21].
- Zbigniew Piąstka: W cieniu alei cmentarnych. Łódź: Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, 1990.
- Krzysztof Stefański: Stary cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Łodzi, Łódź 1992.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Stary Cmentarz w Łodzi. starycmentarz.org archive.org.
- Cmentarz Stary w Łodzi. cmentarz-stary.w-lodzi.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-01)].
- Stary Cmentarz w Łodzi (dzień Wszystkich Świętych)