Paul Tortelier
Paul Tortelier, 1948 | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci | |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód |
wiolonczelista, kompozytor |
Paul Tortelier (ur. 21 marca 1914 w Paryżu, zm. 18 grudnia 1990 w Chaussy w dep. Dolina Oise[1]) – francuski wiolonczelista i kompozytor.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Naukę gry na wiolonczeli rozpoczął w wieku 6 lat[1]. Od 1924 roku studiował w Konserwatorium Paryskim, gdzie ukończył z I nagrodą klasę wiolonczeli Gérarda Hekkinga (1930) oraz klasę harmonii i kontrapunktu Jeana i Noëla Gallona (1935)[1]. Jako wiolonczelista debiutował w 1931 roku z orkiestrą Concerts Lamoreaux[1][2], wykonując Koncert wiolonczelowy Édouarda Lalo[1]. Był pierwszym wiolonczelistą Orchestre Philharmonique de Monte-Carlo (1935–1937), Boston Symphony Orchestra (1937–1939) i orkiestry Konserwatorium Paryskiego (1946–1947)[2]. W 1947 roku odniósł międzynarodowy sukces, wykonując podczas festiwalu w Londynie partię solową w Don Kichocie Richarda Straussa pod batutą Thomasa Beechama[1][2]. W 1955 roku zadebiutował w nowojorskiej Carnegie Hall[1]. Wykładał w konserwatoriach w Paryżu (1957–1969), Essen (1972–1975), Nicei (1978–1980) i Pekinie (od 1980)[1]. Do jego uczniów należeli Arto Noras, Jacqueline du Pré, Andrzej Orkisz oraz Maud Martin, którą poślubił w 1946 roku[1]. W 1975 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Oksfordzkiego[1].
Od 1964 roku prowadził programy edukacyjne w telewizji BBC[1]. Dokonał licznych nagrań płytowych dla wytwórni Chandos[1]. Skomponował m.in. Koncert na 2 wiolonczele i orkiestrę (1950), Symphonie d’Israël (1956), Offrande na orkiestrę smyczkową (1970), Suitę d-moll na wiolonczelę solo (1944)[1]. Opublikował książki How I Play, How I Teach (wyd. Londyn 1975) oraz Paul Tortelier: A Self-Portrait (wspólnie z Davidem Blumem, wyd. Londyn 1984)[1][2].
Przez całe życie zaangażowany był w działalność organizacji o charakterze związkowym. Zafascynowany ideą spółdzielczego gospodarowania, przebywał w latach 1955–1956 w izraelskim kibucu (choć sam nie był żydowskiego pochodzenia)[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 11. Część biograficzna t–v. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2009, s. 130–131. ISBN 978-83-224-0905-3.
- ↑ a b c d e Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 6 Stre–Zyli. New York: Schirmer Books, 2001, s. 3666–3667. ISBN 0-02-865571-0.
- ISNI: 0000000108770067
- VIAF: 19867280
- LCCN: n81075563
- GND: 102851646
- NDL: 00476266
- BnF: 13900512h
- SUDOC: 028825799
- SBN: TO0V450671
- NKC: xx0022087
- BNE: XX862414
- NTA: 073752207
- CiNii: DA08510248
- Open Library: OL1264218A
- PLWABN: 9810669182105606
- NUKAT: n2007055237
- J9U: 987007277282005171
- CONOR: 19568995
- KRNLK: KAC201510277