Planetarium Śląskie
Planetarium, 2022 | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres |
Al. Planetarium 4, 41-500 Chorzów |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Ukończenie budowy | |
Ważniejsze przebudowy | |
Położenie na mapie Chorzowa | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa śląskiego | |
Strona internetowa |
Nowy teleskop optyczny o średnicy zwierciadła 70 cm | |
Inne nazwy |
Obserwatorium Astronomiczne Planetarium Śląskiego |
---|---|
Państwo | |
Położenie |
Chorzów |
Wysokość |
316 m n.p.m. |
Zarządzający |
Planetarium Śląskie |
Kod obserwatorium |
553 |
Teleskopy | |
70 cm optyczny, Radioteleskop 5 m | |
Strona internetowa |
Planetarium Śląskie – największe i najstarsze[1] planetarium i obserwatorium astronomiczne w Polsce. Zostało założone 4 grudnia 1955 roku w ówczesnym Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku (obecnie nazywany również Parkiem Śląskim) położonym w Chorzowie.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Budowę Planetarium Śląskiego im. Mikołaja Kopernika rozpoczęto z okazji Roku Kopernikowskiego w 1953 roku. Zbudowano je na najwyższym wzniesieniu parku tzw. Górze Parkowej. Autorem projektu był architekt Zbigniew Solawa.
Opis
[edytuj | edytuj kod]W latach 1955–2018 centralnym urządzeniem Planetarium Śląskiego był potężny projektor, noszący również nazwę „planetarium” lub nazywany inaczej „UPP” (ang. Universal Projection Planetarium). Projektor został wyprodukowany przez zakłady Zeissa w Jenie. Waży on ponad 2 tony, natomiast wysokość przy pionowym ustawieniu wynosi 5 m. Odtwarza on wygląd nieba z dowolnego miejsca na Ziemi o dowolnej porze, naśladując rzeczywisty firmament. Ekranem projekcji jest największa w kraju kopuła o średnicy 23 metrów. Widownia może pomieścić 300 osób.
W trakcie remontu zainstalowano analogowy projektor Chiron III japońskiej firmy GoTo, który jest w stanie wyświetlić na mającym niemal 800 metrów kwadratowych sferycznym ekranie około 100 milionów gwiazd. System 10 cyfrowych rzutników SONY rozmieszczonych wokół ekranu jest w stanie wyświetlić na kopule dowolne ruchome obrazy w rozdzielczości True 8K.[2]
W zespole budynków Planetarium Śląskiego znajduje się także obserwatorium astronomiczne (z największym w Polsce 30-centymetrowym refraktorem), kilkumetrowy zegar słoneczny, stacja klimatologiczna i stacja sejsmologiczna.
W 2022 roku zakończył się czteroletni proces przebudowy i modernizacji Planetarium Śląskiego, które zostało przekształcone w Planetarium – Śląski Park Nauki. W dodatkowym budynku, zlokalizowanym głównie pod ziemią znalazło się miejsce dla interaktywnych ekspozycji[3]
Nowe teleskopy w Planetarium Śląskim
[edytuj | edytuj kod]28 grudnia 2023 r. w Obserwatorium Astronomicznym Planetarium Śląskiego oddano do użytku dwa nowe instrumenty astronomiczne. Pierwszy to radioteleskop o czaszy pięciometrowej nastawiony na zakres zimnego wodoru. Drugi to instrument optyczny – teleskop zwierciadlany o średnicy 70 cm[4].
Filatelistyka
[edytuj | edytuj kod]Poczta Polska wyemitowała 15 września 1966 r. znaczek pocztowy przedstawiający Planetarium Śląskie o nominale 1,55 zł, w serii Turystyka. Autorem projektu znaczka był Cz. Kaczmarczyk, ryt wykonał B. Brandt. Znaczek wydrukowano techniką stalorytu, na papierze niepowlekanym, w nakładzie 102.020.100 szt. Pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994[5].
Kolejny raz wyemitowano znaczek z przedstawieniem Planetarium w Chorzowie 29 czerwca 2007 roku. Był to znaczek o nominale 3,55 zł, w serii Miasta polskie. Autorem projektu znaczka była M. Żyła-Kwiatkowska. Znaczek wydrukowano techniką rotograwiury, na papierze fluorescencyjnym, w nakładzie wielomilionowym[6].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Planetarium Śląskie
-
Radioteleskop Obserwatorium Astronomicznego Planetarium Śląskiego w Chorzowie
-
Centrum sterowania radioteleskopu
-
Obserwatorium astronomiczne w Planetarium Śląskim
-
Sejsmografy krótkookresowe w Planetarium Śląskim
-
Poziomy Sejsmograf Wiecherta w Planetarium Śląskim
-
Teleskop w Obserwatorium Astronomicznym Planetarium Śląskiego
-
Zegar słoneczny na dziedzińcu
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Spodek (hala widowiskowa)
- Olimpiada astronomiczna organizowana przez Planetarium Śląskie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wczoraj. Planetarium Śląskie. [dostęp 2018-11-18].
- ↑ Śląski Park Nauki - Planetarium – Śląski Park Nauki [online], www.planetarium.edu.pl [dostęp 2022-10-14] .
- ↑ O Planetarium - Planetarium – Śląski Park Nauki [online], www.planetarium.edu.pl [dostęp 2022-10-14] ..
- ↑ Planetarium Śląskie zyskało teleskop i radioteleskop. https://www.wkatowicach.eu/informacje/poza-katowicami/Planetarium-Slaskie-zyskalo-teleskop-i-radioteleskop.-Zobaczymy-inne-galaktyki-na-wlasne-oczy-Zdjecia/idn:5416
- ↑ Marek Jedziniak: Turystyka. www.kzp.pl. [dostęp 2018-06-03]. (pol.).
- ↑ Marek Jedziniak: 2007.06.29 Miasta polskie. www.kzp.pl. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, s. 450.
- Zdjęcia panoramiczne wnętrz planetarium