Wikipedysta:Tolixus/brudnopis/5
władca Akragas | |
Okres |
od ok. 570 p.n.e. |
---|---|
Dane biograficzne | |
Data śmierci | |
Falaris (gr. Φάλαρις) – władca sycylijskiego miasta Akragas (Agrigento) w latach ok. 570 p.n.e.–554 p.n.e.
Jeden z najsłynniejszych tyranów starożytnej Grecji, któremu przypisuje się okrutne rządy i torturowanie poddanych, rzekomo również dopuszczanie się kanibalizmu[1]. W późniejszym okresie podejmowano próby częściowej rehabilitacji Falarisa, przedstawiając go jako władcę humanitarnego, mecenasa filozofii i literatury, który przyczynił się do rozbudowy i rozkwitu miasta Akragas.
Dojście do władzy i upadek
[edytuj | edytuj kod]Arystoteles podał przypadek przejęcia władzy przez Falarisa[2], jako przykład wystąpienia warunków, dzięki którym możliwe jest zaistnienie ustroju tyranii. Zanim Falaris przejął władzę, pełnił funkcję zwykłego poborcy podatkowego.
Około 570 p.n.e. mieszkańcy Akragas postanowili zbudować świątynię Zeusa. W zamian za obietnice dostępu do tanich materiałów oraz zatrudnienie najlepszych specjalistów, wybrali Falarisa na stanowisko kierownika prac przekazując mu pieniądze na budowę świątyni, za które zakupił dużą grupę niewolników i wynajął cudzoziemców, a na wzgórzu, gdzie miała stanąć świątynia, zgromadził materiały budowlane.
Zaraz potem wyznaczył nagrodę za wskazanie rzekomych złodziei tych materiałów i przekonał obywateli, by pozwolili mu wznieść mur zabezpieczający teren budowy, dzięki czemu zmienił świątynię w twierdzę górującą nad miastem. W czasie Tesmoforii (jesiennego święta ku czci bogini Demeter), uzbroił swoich ludzi i napadł na mieszkańców miasta, zabijając większość wolnych mężczyzn. Utrzymywał władzę dzięki znienawidzonej przez obywateli straży przybocznej utworzonej z uwolnionych niewolników i obcych najemników.
Stosował wobec poddanych okrutne rządy, a oponentów poddawał nieludzkim męczarniom. To właśnie Falarisowi, jako pierwszemu, przypisano torturowanie ludzi za pomocą byka z brązu – jednego z najstarszych narzędzi kaźni[3], w którym jako pierwszy torturowany był twórca tego narzędzia, artysta Perilaos[4].
Ok. 554 p.n.e. niejaki Telemach, przodek Terona stanął na czele powstania, które obaliło tyrana, a Falaris miał stać się rzekomo ostatnią ofiarą upieczoną w spiżowym byku.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tacjan Syryjczyk, Mowy do Greków (Oratio ad Graecos), Rozdział XXXIV
- ↑ Arystoteles, Polityka, 5,8,4
- ↑ Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna, 9,30
- ↑ Lukian, Falaris I, t. III, s.116, przyp. 1
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lukian z Samosat, Phalaris
- Arystoteles, Polityka oraz Retoryka
- Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna
- Tacjan Syryjczyk, Mowy do Greków
- Poliajnos, Podstępy wojenne
- Pindar, Ody pytyjskie
- Cyceron, De Re Publica oraz list ad Atticum
Literatura
[edytuj | edytuj kod]Książki:
- William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. 1870, s. 234-236
- Helmut Berve: Die Tyrannis bei den Griechen. München 1967, s. 129-132, 593-595
Czasopisma:
- Jan M. Długosz: Wzór na tyrana. Starogreckie wzory i przestrogi ustrojowe. Pomocnik historyczny, 7 lutego 2009 nr 1 (12), s. 21