Wężymord czarny korzeń
Scorzonera hispanica w ogrodzie botanicznym | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
wężymord czarny korzeń |
Nazwa systematyczna | |
Scorzonera hispanica L. Sp. pl. 2:791. 1753 |
Wężymord czarny korzeń, czarne korzonki, skorzonera[3] (wym. /skor-zonera/, nie: /skożonera/) (Scorzonera hispanica L.) – gatunek rośliny warzywnej z rodziny astrowatych. Pochodzi z południowej i środkowej Europy oraz części Azji (Syberia Zachodnia, Kaukaz, Zakaukazie, Dagestan)[4]. Jest uprawiany w niektórych krajach świata.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Roślina dwuletnia.
- Liście
- Długie, wąskie.
- Kwiat
- Pęd kwiatowy osiąga wysokość 60–130 cm. Kwiatostan przybiera formę koszyczka o języczkowatych, żółtych kwiatach.
- Korzeń
- Korzeń spichrzowy dorasta do 30 cm długości, ma ciemnobrunatną lub czarną skórkę, miąższ biały[3].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Korzeń spichrzowy wydzielający sok mleczny jest jadalny, w smaku przypomina szparagi, jednak smak jest mniej delikatny. Jest bardzo sycący i nie posiada włókien. Zawiera sód, potas, magnez, wapń, żelazo, fosfor, chlor, karoten, witaminy: E, B1, B2, C oraz kwas nikotynowy. Rośnie w klimacie umiarkowanym, sadzony wiosną dojrzewa w listopadzie.
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Nazwa wężymord pochodzi z czasów, gdy w medycynie ludowej używano tego warzywa jako antidotum na jad żmij[5]. Polska nazwa skorzonera (wym. /r-z/) oraz łacińska nazwa rodzajowa Scorzonera pochodzi z włoskiego scorzone (wąż, żmija), hiszpańskiego escorzonera, katalońskiego escurçonera (żmija)[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ a b Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 198.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Eliza Mianowska, Jan Wiśniewski, Sprzedawca owoców i warzyw doradza klientom, Zakład Wydawnictw CRS, Warszawa, 1975, s.69
- ↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names. CRC Press, 1999, s. 2439. ISBN 0-8493-2678-8.
- BioLib: 41630
- EoL: 485033
- Flora of North America: 250067468
- FloraWeb: 5389
- GBIF: 3110905
- identyfikator iNaturalist: 55363
- IPNI: 243208-1
- ITIS: 505091
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-80660
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:243208-1
- Tela Botanica: 61905
- identyfikator Tropicos: 2703085
- USDA PLANTS: SCHI2