Xunzi
Nazwisko chińskie | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Xunzi (w Polsce obowiązuje również spolszczone określenie Sün-tsy[1]; ok. 298-ok. 238 p.n.e.) – filozof chiński, jeden z wybitnych przedstawicieli konfucjanizmu[1].
Jego prawdziwym imieniem było Xun Kuang (荀況) lub Xun Qing (荀卿)[2]. Pochodził z państwa Zhao. W wieku 50 lat przeniósł się do Qi, skąd na skutek intryg musiał wyemigrować do Chu, gdzie prawdopodobnie zmarł[3]. Pozostawił po sobie napisane w formie traktatów filozoficznych, składające się z 32 rozdziałów dzieło nazwane jego imieniem[2].
Nauczał, że każda z trzech potęg wszechświata: Niebo, Ziemia i Człowiek, ma swoje własne, konkretne powołanie. Powołaniem człowieka jest wykorzystywanie tego, co daje mu Ziemia i Niebo i tworzenie kultury. Pod pojęciem Nieba rozumiał nieosobowy, bezimienny i bezstronny ład przyrody[2].
Xunzi głosił, że człowiek jest zły z natury i rodzi się z wrodzonym pragnieniem korzyści i przyjemności zmysłowych. Tylko wychowanie i kultura mogą uczynić go wartościowym. Wyróżniał 2 nurty pochodzenia moralności:
- współpraca społeczna, przejawiająca się w organizacji społecznej, dzięki której ludzie mogą współpracować i wspierać się wzajemnie w zaspokajaniu własnych pragnień.
- człowiek potrzebuje moralności nie dlatego, że nie może się bez niej obejść, ale dlatego, iż powinien ją mieć.
Aby organizacja społeczna zaistniała, trzeba wypracować reguły postępowania (li) – obrzędy, ceremonie, konwencje społeczne. Zapewniają one kontrolę, pielęgnację i upiększenie ludzkiej natury[2].
Zaprzeczał istnieniu duchów, zjawisk nadprzyrodzonych i przepowiedni, kładł jednak duży nacisk na ceremonie pogrzebowe i ofiarne (zwłaszcza składane przodkom), które uważał za ważne elementy kultury[2]. Muzykę traktował jako narzędzie wychowania.
Rozwinął teorie logiczne wykorzystując je do krytyki późniejszych moistów i szkoły nazw.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Jang 1969 ↓, s. 38.
- ↑ a b c d e Encyklopedia historyczna świata. Tom III. Kraków: Wyd. Opres, 2000, s. 323. ISBN 83-85909-61-3.
- ↑ Wstęp. W: Mencjusz i Xunzi: O dobrym władcy, mędrcach i naturze ludzkiej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 1999. ISBN 83-86483-74-1.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- www.religieifilozofie.prv.pl
- King-tsy Jang: Naiwnie materialistyczne poglądy Sün-tsego. W: Krótki zarys historii filozofii. Pod redakcją M.T. Jowczuka, T.I. Ojzermana, I.J. Szczipanowa. Przeł. Marian Drużkowski i in. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Książka i Wiedza, listopad 1969, s. 37–38. (pol.).
- Feng Youlan, Krótka historia filozofii chińskiej, Warszawa, PWN, 2001.
- Dan Robins: Xunzi. Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2007-02-13. [dostęp 2018-07-07]. (ang.).
- Paul R. Goldin , Xunzi, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 6 lipca 2018, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-07-07] (ang.).
- ISNI: 0000000118219842
- VIAF: 163230770
- LCCN: n50071210
- GND: 118707388
- NDL: 00626983
- BnF: 12096059d
- SUDOC: 02930654X
- NLA: 36730679
- NKC: jn19990210593
- BNE: XX5253102
- NTA: 139114033
- BIBSYS: 90081981
- CiNii: DA01021822
- Open Library: OL1077325A, OL4832157A, OL5264336A
- NUKAT: n99003670
- J9U: 987007269908505171
- KRNLK: KAC201113588