خورشید کمال عزیز
جم | خورشید کمال عزیز دسمبر 11, 1927 بالم آباد، لائل پور، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) |
---|---|
موت | ۱۵ جولائی ۲,۰۰۹81 سال) لاہور، پاکستان | (عمر
قلمی ناں | دے کے عزیز |
کم کِتہ | مورخ، سوانح نگار، پروفیسر |
بولی | اردو، انگریزی |
نسل | پنجابی |
شہریت | |
تعلیم | پی ایچ ڈی |
صنف | تریخ |
وڈے کم | مرڈر آف ہسٹری وہ حوادث آشنا میکنگ آف پاکستان رحمت علی: اے بائیوگرافی بریٹن انیڈ مسلم انڈیا |
وڈے اعزاز | صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی |
پروفیسر خورشید کمال عزیز(انگریزی: Khursheed Kamal Aziz)، المعروف کے کے عزیز (انگریزی: K.K. Aziz)، (11 دسمبر، 1927ء – 15 جولائی، 2009ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے عالمی شہرت یافتہ مورخ تے سوانح نگار سن ۔ انہاں نے کراچی، پشاور تے پنجاب یونیورسٹی دے نال نال ہائیڈل برگ (جرمنی)، لندن، اکسفرڈ، ڈرہم، ٹورنٹو تے خرطوم دی یونیورسٹیاں دے علاوہ بہت ساریاں بین الاقوامی یونیورسٹیاں وچ تریخ دی تعلیم دی۔ اوہ جنوبی ایشیا دی تریخ اُتے سند منے جاندے سن ۔ انہاں دی کتاباں پاکستان سمیت دنیا دی وڈی یونیورسٹیاں دے تریخ دے نصاب وچ شامل نيں۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
[سودھو]عزیز اپنے اک بیرسٹر تے تریخ دان ، عبدالعزیز دے ہاں پیدا ہويا سی۔ ابتدائی تعلیم انہاں نے پنجاب دے علاقے بٹالہ وچ ایم بی ہائی اسکول توں حاصل کيتی۔ تے فیر پہلے فارمن کرسچن کالج تے آخر وچ گورنمنٹ کالج لاہور گریجویشن دے لئی گئے جتھے انہاں دے اک پروفیسر پطرس بخاری سن ۔ [1] بعدازاں انہاں نے برطانیہ دے مانچسٹر وچ وکٹوریہ یونیورسٹی توں اپنی تعلیم مکمل کيتی۔
عزیز نے مختلف نامور ادارےآں جداں یونیورسٹی آف کیمبرج تے یونیورسٹی آف آکسفورڈ ، برطانیہ ، تے جرمنی دے ہیڈلبرگ ، جرمنی دے علاوہ خرطوم ، سوڈان تے لاہور ، پاکستان وچ پنجاب یونیورسٹی وچ تعلیم دی۔ [1] انہاں نے پاکستان دی یونیورسٹیاں : کراچی ، پشاور ، اسلام آباد۔ بنگلہ دیش: ڈھاکا؛ برطانیہ: ہل ، نیو کیسل آن ٹائن تے آکسفورڈ۔ سوئٹزرلینڈ: جنیوا تے برجن یونیورسٹیاں وچ کدی کدائيں لیکچر وی دتے۔
انہاں نے ذوالفقار علی بھٹو دے مشیر دی حیثیت توں ، 1970 دی دہائی دے اوائل وچ مختصر کم کيتا ، تے 'تاریخی تے ثقافتی تحقیق دے قومی کمیشن' دے چیئرمین سن لیکن بعد وچ اوہ ذوالفقار علی بھٹو تے انہاں دی حکومت توں باہر ہوگئے تے اوہ اس عہدے توں سبکدوش ہوگئے۔ کچھ سال بعد ، انہاں نے 1977 وچ جنرل ضیاء الحق دے اقتدار سنبھالنے دے بعد مارشل لا دے حکام دے ذریعہ انہاں دے سلوک دے احتجاج وچ صدر پاکستان دی طرف توں دتا گیا اپنا "ستارہ امتیاز" ایوارڈ واپس کردتا تے انہاں نوں ملک چھڈنے اُتے مجبور کيتا گیا . انہاں نے کئی سال بیرون ملک جلاوطنی دی زندگی گزاری تے بیرون ملک متعدد یونیورسٹیاں وچ پڑھایا۔ [1] جدوں انہاں نے جرمنی وچ پڑھاندے ہوئے اپنی بہت ساریاں مشہور کتاباں دے لئی تحقیقی مواد اکٹھا کرنا شروع کيتا۔ اس دا تحقیقی مواد بیرون ملک متعدد مختلف ملکاں وچ رہندے ہوئے انہاں دے تجربات توں مالا مال ہويا۔
حالات زندگی
[سودھو]کے کے عزیز 11 دسمبر، 1927ء نوں بالم آباد، لائل پور، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے[۱][۲]۔ انہاں کاپورا ناں خورشید کمال عزیز سی۔ انہاں نے گورنمنٹ کالج لاہور تے ایف سی کالج لاہور توں تعلیم دے حصول دے بعد وکٹوریہ یونیورسٹی آف مانچسٹر برطانیہ توں پی ایچ ڈی کيتا تے مختلف بین الاقوامی یونیورسٹیاں توں وابستہ رہے۔ 1974ء وچ ذوالفقار علی بھٹو نے انہاں نوں 'قومی کمیشن برائے تحقیق تریخ و سبھیاچار' دا چیئرمین مقرر کيتا۔ اس عہدے اُتے اوہ 1978ء تک فائز رہے۔[۱]
فارسی دی اہمیت
[سودھو]خُورشِید کمال عزیز انگریزی بولی وچ لکھی جانے والی اپنی کتاباں دی وجہ توں جانے جاندے نيں۔ اُتے ، انہاں نے اردو نثر وی لکھیا سی تے دنیا دے بارے وچ اپنے علم وچ اضافہ کرنے دے لئی فارسی بولی دی اہمیت دے سخت مننے والے سن ۔
لکھتاں
[سودھو]کے کے عزیز دیاں لکھتاں وچ دی میکنگ آف پاکستان، اسٹڈیز انہاں ہسٹری اینڈ پولیٹکس، پارٹی پولیٹکس انہاں پاکستان، ہسٹری آف آئیڈیا آف پاکستان، چودھری رحمت علی، عبد اللہ یوسف علی، کافی ہاؤس آف لاہور، مرڈر آف ہسٹری تے وہ حوادث آشنا دے ناں سرفہرست نيں۔[۱]
اعزازات
[سودھو]کے کے عزیز نوں انہاں دی گراں قدر خدمات دے صلے وچ حکومت پاکستان نے 1994ء وچ صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی عطا کيتا۔[۱]
موت تے میراث
[سودھو]وفات
[سودھو]کے کے عزیز 15 جولائی، 2009ء نوں لاہور، پاکستان وچ انتقال کر گئے۔[۱][۲]
میراث
[سودھو]وہ 15 جولائی 2009 نوں 81 سال دی عمر وچ لاہور وچ انتقال کر گئے۔ دے کے عزیز اپنی موت توں اک سال پہلے صرف 2008 وچ بیرون ملک توں لاہور ، پاکستان واپس آئے سن ۔ [3] انہاں دی اہلیہ ، زرینہ عزیز ، نے اک پاکستانی اخبار نوں دتے گئے اک انٹرویو وچ ، انہاں دی وفات دے بعد ، کہیا کہ اوہ گذشتہ 5 سال توں کچھ بیمار سن لیکن اپنی کتاباں لکھنے تے ختم کرنے دے لئی روزانہ 10 گھینٹے کم کردے رہے۔ انہاں نے اپنی زندگی وچ 50 توں زیادہ تاریخی کتاباں لکھ رکھی سن تے انہاں توں کہیا کردے سن کہ انہاں دیاں کتاباں اس دے بچے نيں تے اس دا ناں زندہ رکھن گے۔ [1] سنہ 2014 وچ ، اک وڈے پاکستانی اخبار دے کالم نگار دے مطابق ، کچھ نوجوان پاکستانیاں نے دے کے عزیز نوں پاکستان دی تریخ دے بارے وچ متوازن نظریہ رکھنے وچ مدد کرنے دا سہرا دینا شروع کيتا اے۔ ہن گھٹ توں گھٹ ، انہاں نوں اسکول تے کالج وچ درسی کتاباں وچ 'انتہائی نظریاتی بیانیے اُتے مشتمل صرف طنزیہ نظریہ' دے علاوہ کِسے تے نقطہ نظر توں پاکستان دی تریخ نوں دیکھنے دا موقع ملا۔ پاکستانی عوام خود وی تے وڈے پیمانے اُتے وی ، پاکستان دی تریخ دے بارے وچ بہت سارے تے مختلف نقطہ نظر نوں پڑھنے دے بعد ، انفرادی بنیاد اُتے ، حقیقت نوں حل کرنے دی صلاحیت رکھدے نيں۔ 1990 دی دہائی دے وسط توں ، پاکستان وچ کچھ مورخین تے دانشوراں نے آہستہ آہستہ تے یقینی طور اُتے پاکستانی تریخ دے بارے وچ زیادہ عقلی تے متوازن نظریہ تیار کرنے دی کوشش کيتی اے ۔
حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ ۱.۳ ۱.۴ ص 1033، پاکستان کرونیکل، عقیل عباس جعفری، ورثہ / فضلی سنز، کراچی، 2010ء
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ مورخ دے کے عزیز انتقال کر گئے، روزنامہ ڈان کراچی، 16 جولائی 2009ء
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ urعمر بولی دا متن شامل اے
- 1927 دے جم
- 2009 دیاں موتاں
- ویہويں صدی دے مؤرخین
- پاکستانی انگریزی بولی دے مصنف
- پاکستانی سرکاری ملازمین
- پاکستانی علما
- پاکستانی ماہرین تعلیم
- پاکستانی محققاں
- پاکستانی مسلم شخصیتاں
- پاکستانی مورخین
- پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
- جنوبی ایشیا دے مؤرخین
- فضلا فارمین کرسچین کالج
- فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور
- لاہور دے مصنفاں
- تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان