گروزنی
گروزنی Grozny (انگریزی) Грозный (روسی) Соьлжа-Гӏала (چیچن) | |
---|---|
— شہر[۱] — | |
متناسقات: 43°20′N 45°39′E / 43.333°N 45.650°Eمتناسقات: 43°20′N 45°39′E / 43.333°N 45.650°E | |
انتظامی حیثیت (بمطابق ستمبر 2010) | |
ملک | روس |
زیر نگین | چیچن جمہوریہ[۱] |
دا راجگڑھ | چیچن جمہوریہسانچہ:Fact |
دا انتظامی مرکز | وفاقی موضوع اہمیت دا گروزنی شہر[۲] |
بلدیاتی حیثیت (بمطابق جون 2010) | |
شہری آکرگ | گروزنی شہری آکرگسانچہ:Fact |
میئرسانچہ:Fact | مسلم خوچیییفسانچہ:Fact |
منطقۂ وقت | سانچہ:RussiaTimeZone |
تاسیس | 1818سانچہ:Fact |
شہر حیثیت | دسمبر 1869سانچہ:Fact |
گروزنی (Grozny) (روسی: Грозный؛ چیچن: Соьлжа-Гӏала) چیچن جمہوریہ، روس دا راجگڑھ اے۔ 2010ء دی مردم شماری دے مطابق شہر دی آبادی 271،573 سی۔[۳]
یہ شہر دریائے سنزہ اُتے واقع اے۔ 2010 دی مردم شماری دے مطابق ، اس دی مجموعی آبادی 271،573 سی [[7] جو 2002 دی مردم شماری وچ ریکارڈ شدہ 210،720 سی ، [16] لیکن اس دے باوجود 1989 دی مردم شماری وچ صرف 399،688 دا دو تہائی حصہ ریکارڈ کيتا گیا سی۔ [17] اسنوں پہلے گروزنیا (1870 تک) دے ناں توں جانیا جاندا سی۔
ناں
[سودھو]روسی بولی وچ ، "گروزنی" دے معنی "خوفناک" ، "مینیکنگ" ، یا "ریڈوبٹیبل" نيں ، اوہی لفظ جو ایوان گروزنی (ایوان خوفناک(ایوان گروزنی)) وچ نيں۔ اگرچہ چیچن وچ سرکاری ناں اک ہی اے ، غیر رسمی طور اُتے اس شہر نوں "Соьлжа-Гӏала" ("سیلا گالا") دے ناں توں جانیا جاندا اے ، جس دا لفظی معنی "دریائے سنزہ اُتے واقع شہر (гӏала) (Соьлжа)" اے۔ [حوالہ ضروری اے ]
1996 وچ ، چیچن دی پہلی جنگ دے دوران ، چیچن علیحدگی پسنداں نے چیچن جمہوریہ اچکیریا دے پہلے صدر ، جوہر دودائیف دے بعد ، شہر دا ناں بدل کے جوہر- گالا (چیچن: Джовхар-ГӀала ،) ، یا جوہر مختصرا کردتا۔ . [حوالہ مطلوب] دسمبر 2005 وچ ، چیچن پارلیمنٹ نے اس شہر دا ناں "احمدقلعہ" (اخمد قادروف دے بعد) رکھنے دے لئی ووٹ دتا [18] - اس تجویز نوں جسنوں انہاں دے بیٹے رمضان قادروف نے ، وزیر اعظم تے بعد وچ جمہوریہ دے صدر نے مسترد کردتا۔ [19]
تریخ
[سودھو] تفصیلی لی لئی ویکھو: گروزنی دی ٹائم لائن
روسی قلعہ
[سودھو]قلعہ گروزنایا (مطلب: خوفناک) (گرزنی دی اک نسائی شکل ، کیوں کہ لفظ قلعہ (Russian) روسی بولی وچ نسائی اے ) دی تشکیل 1818 [3] وچ دریائے سنزہ اُتے اک روسی فوجی چوکی دے طور اُتے جنرل الکِسے پیٹرووچ نے دی سی۔ یرمولوف۔ جدوں ایہ قلعہ تعمیر ہورہیا سی تاں چیچنز نے مزدوراں اُتے فائرنگ کردتی۔ دیواراں دے باہر احتیاط توں منتخب کردہ مقام اُتے توپاں نوں رکھ دے روسیاں نے اس مسئلے نوں حل کيتا۔ جدوں رات دا وقت پيا تے چیچن اپنی چھپنے والی جگہاں توں بندوق نوں کھینچنے دے ل out نکلے تاں دوسری تمام بندوقاں گراپ شاٹ توں کھل گئياں۔ جدوں چیچنیاں ہوش سنبھال گئياں تے لاشاں نوں لے جانے لگاں تاں بندوقاں نے دوبارہ فائر کيتا۔ جدوں ایہ ختم ہويا تاں ، 200 مرنے والےآں دی گنتی کيتی گئی۔ اس طرح 'خوفناک' قلعہ نوں اگ دا بپتسمہ ملا۔ [20] ایہ قفقاز دی جنگ دے دوران دفاعی مرکز سی۔ روسی شاعر الیگزینڈر گریبوئیڈو ، الیگزینڈر پولزائف ، میخائل لرمونتوف ، روسی ادب دے کلاسک لیو ٹالسٹائے ، دیسمبرسٹ تے مصنف الیگزینڈر بیسٹھوشیف تے روسی سبھیاچار دی ہور مشہور شخصیتاں نے قلعے دا دورہ کيتا۔ روسی سلطنت دے ذریعہ اس خطے نوں الحاق کرنے دے بعد ، پرانے قلعے دا فوجی استعمال متروک سی تے 11 جنوری [O.S. 30 دسمبر 1869] 1870) اسنوں قصبے دا درجہ دتا گیا تے گروزنی [21] دا ناں دتا گیا (چونکہ ایہ لفظ ٹاؤن (город) روسی بولی وچ مذکر اے )۔ چونکہ اوتھے دے بیشتر باشندے ٹیرک کوساکس سن ، لہذا ایہ شہر 20 واں صدی دے اوائل وچ تیل دے ذخائر دی ترقی تک آہستہ آہستہ ودھ گیا۔ نوبل انعام دے بانی الفریڈ نوبل نے گروزنی شہر دی تیل انڈسٹری دی ترقی دے نال نال روتھسچلڈ فیملی دے ممبراں نے وی حصہ لیا۔ نوبل تے روتھشیلڈز دے علاوہ ، 1893 ء دے بعد توں برطانوی کمپنیاں نے تیل دی صنعت وچ اک اہم کردار ادا کيتا۔ الفریڈ اسٹورٹ ، اک انگریزی انجینئر ، نے 1893 وچ قفقاز دے علاقے (ضلع باکو دے باہر) وچ تیل دے سب توں وڈے فیلڈ وچ ڈرلنگ دے ذریعے گروزنی وچ پہلا کنواں مکمل کيتا۔ [२२] گیارہ فرماں نے 1900 توں پہلے 116 کنويں کھودتیاں اس توں صنعت تے پیٹرو کیمیکل پیداوار دی تیز رفتار ترقی دی حوصلہ افزائی ہوئی۔ اس شہر وچ ہی تیل دی نذر ہونے والے تیل دے علاوہ ، ایہ شہر روس دے تیل دے کھیتاں دے نیٹ ورک دا جغرافیائی مرکز بن گیا ، تے 1893 وچ ٹرانسکاکیشیا - روس پراپرے ریلوے دا حصہ بن گیا۔ اس دا نتیجہ سی کہ آبادی 1897 وچ 15،600 توں ودھ کے 1913 وچ 30،400 ہوگئی۔ [21] 1914 دے اوائل وچ ، شہر وچ تیل دی سب توں وڈی کمپنی رائل ڈچ شیل قائم کيتی گئی سی ، اس طرح گروزنی نوں قفقاز دے سب توں وڈے صنعتی مراکز وچوں اک بنا دتا گیا۔ [23]
سوویت علاقائی راجگڑھ
[سودھو]8 نومبر 1917 نوں اکتوبر انقلاب دے اک دن بعد ، این انیسیموف دی سربراہی وچ بولشییکاں نے گروزنی نوں پھڑ لیا۔ جدوں روس دی خانہ جنگی وچ اضافہ ہويا تاں ، پرولتاریہ نے 12 واں ریڈ آرمی تشکیل دتی ، تے گیرسن نے 11 اگست توں 12 نومبر 1918 تک ٹیرک کواسیکس دے متعدد حملےآں دا مقابلہ کيتا۔ اُتے ، ڈینکن دی فوجاں دی آمد دے نال ہی ، بالشیوک دستبرداری اُتے مجبور ہوگئے تے گروزنی نوں 4 فروری 1919 نوں وائٹ آرمی نے پھڑ لیا۔ زیر زمین کاروائیاں انجام دتیاں گئیاں ، لیکن صرف 1920 وچ ریڈ آرمی دے قفقاز دے سامنے آنے توں ہی اس شہر نوں مستقل طور اُتے روسی ایس ایف ایس آر دے نال 17 مارچ نوں ختم ہونے دتا گیا۔ بیک وقت ایہ سوویت ماؤنٹین جمہوریہ دا حصہ بن گیا ، جو جنوری نوں تشکیل دتا گیا سی۔ 20 ، 1921 ، تے اس دے اندر چیچن نیشنل اوکراگ دا راجگڑھ سی۔
30 نومبر ، 1922 نوں ، پہاڑی جمہوریہ تحلیل ہوگئی ، تے قومی اوگرگ چیچن خود مختار اوبلاست (چیچن اے او) بن گیا جس دے نال گروزنی انتظامی مرکز بنے۔ اس وقت زیادہ تر آبادی روسی سی ، لیکن کوساک نزول کيتی۔ چونکہ کوساکس نوں سوویت قوم دے لئی اک ممکنہ خطرہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی ، ماسکو نوں فعال طور اُتے [حوالہ دی ضرورت] نے پہاڑاں توں شہر وچ چیچن دی نقل مکانی دی حوصلہ افزائی کيتی۔ 1934 وچ چیچن - انگوش خود مختار اوبلاست تشکیل دتا گیا ، جو 1936 وچ چیچن - انگوش اے ایس ایس آر بن گیا۔
اس دے تیل دی وجہ توں ، مائکپوپ دے نال گروزنی 1942 دے موسم گرما وچ جرمنی دے موسم خزاں بلائو آپریشن دے اہم اسٹریٹجک مقاصد سن ۔ قفقاز دی لڑائی ملاحظہ کرن۔ گروزنی نوں لینے وچ ناکامی جرمنی دے لئی اک وڈی شکست سی تے اسٹالن گراڈ دی لڑائی اُتے مضبوطی توں رکنے دا اک عنصر سی ، کیونجے ایہ شہر آسٹراخان توں دریائے وولگیا وچ گروزنی نوں لے جانے یا تیل دی فراہمی منقطع کرنے دے لئی اک اڈے دا کم کرسکدا سی۔ گروزنی نوں ترجیح دینے وچ ناکامی ، ایتھے تک کہ لینن گراڈ دے محاصرے وچ شمال وچ پینزر ڈویژناں دا تبادلہ کرنا ، ایڈولف ہٹلر نے اپنے جرنیلاں توں وہہرماچٹ دا آپریشنل لیول کنٹرول لینے وچ اک اہم عنصر سی جو ہٹلر دے خلاف بار بار دو وڈے شہراں نوں تیل دی فراہمی اُتے ترجیح دے چکيا سی۔ احکامات دا اظہار اُتے سوویت نظریہ کدی وی یوکرائن دے کھانے تے قفقاز دے تیل نوں ترجیح دینے وچ ناکام رہیا ، جس دے نتیجے وچ 1943 وچ جرمنی دی ملک بدر ہونے یا پسپائی دے بعد سخت کارروائی کيتی گئی۔
1944 وچ ، چیچنز تے انگوش دی پوری آبادی نوں سوویت حکومت دے خلاف بغاوت دے بعد جلاوطن کردتا گیا۔ [24] تے آوا جائی دے منفی صورتحال تے سائبیریا وچ قیام دی وجہ توں متعدد اموات دا سبب بنی [25] [26] این دے وی ڈی دے اندرونی اعدادوشمار دے مطابق ، 1944–1948 وچ ہی کل 144،704 دی موت ہوگئی (موت ہر شرح وچ 23.5٪)۔ [27] اس عرصے دے مردم شماری دے اعداد و شمار اُتے مبنی الیگزینڈر نیکرچ ، جان ڈنلوپ تے موشے گامر جداں مصنفاں دا اندازہ اے کہ صرف چیچنز وچ ہی ہلاکتےآں دی تعداد 170،000-200،000 اے ، [28] [29] [30] [31] اس طرح اک تہائی توں زیادہ چیچن دی کل آبادی جو 4 سال دے دوران نیڑے ادھے مرنے اُتے جلاوطن کيتی گئی سی (ان چار سالاں دے لئی دوسرے گروہاں دی شرح 20٪ دے لگ بھگ ہُندی اے )۔ شہر وچ انہاں دے تمام نشانات ، جنہاں وچ کتاباں [32] تے قبرستاناں سمیت ، [33] نوں این دے وی ڈی دے دستےآں نے تباہ کردتا سی۔ اس ایکٹ نوں 2004 وچ یورپی پارلیمنٹ نے نسل کشی دے اک عمل دے طور اُتے تسلیم کيتا سی۔ [34]
گروزنی روسی ایس ایف ایس آر دے گروزنی اوبلاست دا انتظامی مرکز بن گیا ، تے اس وقت ایہ شہر فیر پوری طرح روسی سی۔ 1957 وچ ، چیچن - انگوش اے ایس ایس آر بحال ہويا ، تے چیچنز نوں واپس جانے دی اجازت دتی گئی۔ چیچنز دی گروزنی دی واپسی ، جس وچ تیرہ سالاں توں نخ دی کمی سی ، انہاں دی واپسی تک اس عرصے دے لئی ، جو روسی شہر رہیا سی ، دے معاشرتی ، معاشی تے سیاسی نظاماں وچ وڈے پیمانے اُتے خلل پڑدا اے۔ اس توں دونے گروہاں دے وچکار نسلی تنازعے دا خودساختہ چکر چل پيا ، دونے ہی دا خیال اے کہ شہر وچ دوسرے دی موجودگی ناجائز اے۔ اک بار فیر غیر روسیاں دی گروزنی وچ نقل مکانی دا سلسلہ جاری رہیا جدوں تک کہ روس دی نسلی آبادی ، سوویت یونین دے دوسرے حصےآں ، خاص طور اُتے بالٹک ریاستاں وچ منتقل ہوگئی ، جدوں 1958 وچ بین النسلی تنازعہ مختصر طور اُتے شروع ہويا سی۔
ماہر عمرانیات جارجی ڈیرلوگیان دے مطابق ، چیچنگو - انگوش جمہوریہ دی معیشت نوں دو شعبےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی ، جداں فرانسیسی آباد کاراں دی حکومت والی الجیریا دی طرح - تے روسی شعبے وچ تمام ملازمتاں زیادہ تنخواہاں دے نال سن ، [35] جدوں کہ غیر روسیاں نوں منظم طریقے توں دور رکھیا گیا سی۔ تمام سرکاری عہدےآں اُتے روسیاں (ہور یوکرائن تے آرمینیائی) تعلیم ، صحت ، تیل ، مشینری تے معاشرتی خدمات وچ کم کردے سن ۔ غیر روسیاں (یوکرینائیاں تے ارمینیاں نوں چھڈ کے) زراعت ، تعمیرات ، ناپسندیدہ ملازمتاں دے اک طویل میزبان دے نال نال ناں نہاد "غیر رسمی شعبہ" (یعنی غیر قانونی ، قانونی شعبے وچ وڈے پیمانے اُتے امتیاز دی وجہ سے) وچ کم کيتا۔
اسی وقت شہر وچ بہت وڈی ترقی ہوئی۔ سوویت شہراں دے دوسرے شہراں دی طرح اسٹالینسٹک طرزِ تعمیر دا دور وی ايسے دور وچ رواج پایا گیا سی ، اس مرکز وچ اپارٹمنٹس دے نال نال انتظامی عمارتاں وی شامل سن جنہاں وچ وزراء دی مجلس کونسل تے گرزنی وچ یونیورسٹی دی عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ بعد دے منصوبےآں وچ متعدد سوویت شہراں وچ نمایاں بلند و بالا اپارٹمنٹ بلاکس ، نال ہی شہر دے ہوائی اڈے وی شامل سن ۔ 1989 وچ ، شہر دی آبادی تقریبا 400،000 افراد اُتے مشتمل سی۔ [حوالہ دی ضرورت]
روسی اتھارٹی دا خاتمہ
[سودھو]سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، گروزنی جوزھر دودایف دی سربراہی وچ علیحدگی پسند حکومت کیتی نشست بن گئے۔ کچھ لوکاں دے مطابق ، باقی روسی تے ہور چیچن رہائشیاں وچوں بوہت سارے افراد عسکریت پسنداں دے گروہاں دے ذریعہ فرار ہوگئے یا انہاں نوں باہر کڈ دتا گیا ، جس توں انہاں نے نويں حکام دی طرف توں ہراساں کیتے جانے تے امتیازی سلوک وچ اضافہ کيتا۔ [] 36] انہاں واقعات نوں کچھ لوکاں نے غیر چیچناں دی نسلی صفائی دے عمل دے طور اُتے سمجھیا اے ، جو روسی فیڈریشن دے جنرل پراسیکیوٹر دے دفتر دے مواد وچ جھلکتا اے۔ [] 37] [] 38]
اس خیال نوں مصنفاں نے متنازع قرار دتا اے ، جداں روسی ماہرین اقتصادیات بورس لیوین تے آندرے ایلاریانوف ، جنہاں دا موقف اے کہ اس علاقے توں روسی ہجرت اس وقت روس دے دوسرے علاقےآں دی نسبت زیادہ شدید نئيں سی۔ [] 39] ایچیریا دی نسلی صورتحال دے اس نظریہ دے مطابق ، روسی ہجرت دی بنیادی وجہ پہلی چیچن جنگ دے دوران روسی فوج دے ذریعہ گروزنی (جتھے 5 وچوں 4 ، یا چیچنیا وچ نیڑے 200،000 روسی جنگ توں پہلے رہندے سن ) اُتے وسیع بمباری سی۔ . [40]
روس دی مسلح چیچن دی حزب اختلاف دی طاقتاں دے ذریعہ دوداییف نوں ختم کرنے دی مخفی روسی کوششاں دے نتیجے وچ اس شہر اُتے بار بار ناکام حملے ہوئے۔ اصل وچ ، ماسکو عمر اوتورخانوف "پر امن طریقے سے" (یعنی حزب اختلاف نوں ہتھیاراں دی فراہمی تے بغاوت دی کوشش کرنے دی ترغیب دتے بغیر) دی سیاسی مخالفت کيتی حمایت کر رہیا سی۔ اُتے ، ایہ ہمسایہ ملک جارجیا تے آذربائیجان وچ بغاوت (جس وچ ماسکو وی شامل سی) دے بعد 1994 وچ تبدیل ہويا ، تے روس نے مسلح حزب اختلاف دی حوصلہ افزائی دی تے کدی کدائيں مدد کيتی۔ اگست 1994 وچ اوتورخانوف نے گروزنی اُتے حملہ کيتا ، لیکن چیچن دے شہریاں نے پہلے انھاں پسپا کردتا ، جو اس دے بعد گروزنی سرکاری فوج وچ شامل ہوگئے سن تے روسی ہیلی کاپٹراں نے اس دی پسپائی دا احاطہ کيتا سی۔ []१] 28 ستمبر نوں ، انہاں وچوں اک مداخلت کرنے والے ہیلی کاپٹر نوں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی تے اس دے روسی پائلٹ نوں چیچن حکومت نے قیدی جنگ کيتی حیثیت توں رکھیا سی۔ [42२] آخری فوج 26 نومبر 1994 نوں روسی فوج دے ٹینک دے عملے دے 21 ممبراں دی گرفتاری دے نال ختم ہوگئی ، [43] چپکے توں ایف ایس دے (سابقہ کے جی بی ، جس نے جلد ہی ایف ایس بی دا ناں بدل دتا سی) دے ذریعہ کرائے دے ملازمین دی خدمات حاصل کيتی۔ انہاں دی گرفتاری نوں کدی کدی بورس ییلتسن دی کھلی مداخلت شروع کرنے دے فیصلے دی اک وجہ قرار دتا گیا سی۔ اس دوران وچ ، گروزنی ہوائی اڈے تے ہور اہداف اُتے غیر نشان زدہ روسی طیارے نے بمباری کيتی۔
پہلی چیچن جنگ دے دوران ، گروزنی اک شدید جنگ دا مقام سی جو دسمبر 1994 توں فروری 1995 تک جاری رہیا تے بالآخر روسی فوج دے ذریعہ اس شہر اُتے قبضہ کرنے دے نال ہی اختتام پذیر ہويا۔ روسی فضائیہ دے ذریعہ کیتے گئے شدید لڑائی تے قالین بمباری نے شہر دا بیشتر حصہ تباہ کردتا۔ عام شہریاں دے نال ، دونے طرف دے ہزاراں لڑاکا لڑائی وچ ہلاک ہوگئے ، جنہاں وچوں بیشتر نسلی روسی سن ۔ بعد وچ شہر دے مضافات وچ دعویدار لاشاں اکٹھا کيتیاں گئياں تے اجتماعی قبراں وچ دفن کردتی گئياں۔ چیچنیا وچ مرکزی وفاقی فوجی اڈہ گروزنی ایئر ویہہ دے علاقے وچ واقع سی۔ [حوالہ دی ضرورت]
آس پاس دے پہاڑاں توں کم کرنے والی چیچن گوریلا یونٹاں نے گوریلا ہتھکنڈاں تے چھاپےآں دے ذریعہ روسی فوج نوں ہراساں کرنے تے انہاں دا حوصلہ ودھانے وچ کامیاب کيتا ، جداں مارچ 1996 وچ گروزنی اُتے حملہ ، جس نے روسی فوجاں دی واپسی دے لئی سیاسی تے عوامی دباؤ وچ اضافہ کيتا سی۔ اگست 1996 وچ ، 1،500 توں 3،000 عسکریت پسنداں دی اک چھاپہ مار فورس نے اچانک حملے وچ اس شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ انہاں نے خانکالہ اڈے توں روسی فوج دے یونٹاں توں لڑدے ہوئے اس دے 10،000 ایم وی ڈی فوجی دستےآں نوں گھیرے وچ لے لیا۔ جنگ آخری جنگ بندی دے نال ختم ہوگئی تے گروزنی اک بار فیر چیچن علیحدگی پسنداں دے ہتھوں وچ آگئے۔ 1997 وچ علیحدگی پسند اچکریا جمہوریہ دے صدر ، اسلان مسخادوف نے اس ناں دا ناں جوہر رکھ دتا سی۔ اس وقت تک ، باقی روسی اقلیت فرار ہوگئی۔ [حوالہ دی ضرورت]
چیچن دی دوسری جنگ شروع ہونے دے بعد گروزنی اک بار فیر لڑائی دا مرکز رہیا ، جس توں ہزاراں ہلاکتاں ہوئیاں۔ 25 اکتوبر ، 1999 نوں گروزنی اُتے روسی محاصرے دے ابتدائی مرحلے دے دوران ، روسی افواج نے مشتعل مرکزی بازار تے زچگی دے اک وارڈ اُتے پنج ایس ایس 21 بیلسٹک میزائل داغے ، جس توں 140 توں زیادہ افراد ہلاک تے سیکڑاں زخمی ہوگئے۔ اس دے بعد شہر وچ وڈے پیمانے اُتے گولہ باری دے دوران ، بیشتر روسی توپ خاناں نوں عمارتاں دی اوپری منزل دی طرف ودھایا گیا سی۔ اگرچہ اس توں بنیادی ڈھانچے دی وڈے پیمانے اُتے تباہی ہوئی ، لیکن شہریاں دی ہلاکتاں پہلی لڑائیاں دے مقابلے وچ بوہت گھٹ سن۔
اس شہر اُتے آخری قبضہ فروری 2000 دے اوائل وچ کیہ گیا سی ، جدوں روسی فوج نے محصور عسکریت پسنداں نوں اک وعدے دے مطابق محفوظ راستے اُتے راغب کيتا۔ باہر افواج دی مضبوطی نہ ہونے دی بنا اُتے عسکریت پسنداں نے اس اُتے اتفاق کيتا۔ منصوبہ بند انخلا توں اک دن پہلے ، روسی فوج نے شہر تے الخان کالا پنڈ دے وچکار راہ دی کھدائی دی تے اس مقام اُتے زیادہ تر پتے پتے مرکوز کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، شہر دے میئر تے فوجی کمانڈر دونے ہلاک ہوگئے۔ شمیل بسایف تے کئی سو درجے دے تے عسکریت پسنداں سمیت متعدد ہور اہم علیحدگی پسند رہنما وی ہلاک یا زخمی ہوئے۔ اس دے بعد ، روسی آہستہ آہستہ خالی شہر وچ داخل ہوئے تے 6 فروری نوں وسط وچ روسی پرچم بلند کيتا۔ بہت ساری عمارتاں تے ایتھے تک کہ شہر دے پورے علاقے منظم طور اُتے متحرک ہوگئے۔ اک مہینے دے بعد ، ایہ مکیناں نوں اپنے گھراں نوں واپس جانے دی اجازت دینے دے لئی محفوظ قرار دتا گیا ، حالانکہ انہدام کچھ دیر تک جاری رہیا۔ 2003 وچ اقوام متحدہ نے گروزنی نوں زمین دا سب توں تباہ شدہ شہر قرار دتا۔ [] 44]
جنگاں دے بعد
[سودھو]چیچنیا دے وفاقی حکومت دے نمائندے گروزنی وچ مقیم نيں۔ 2003 دے بعد توں ، اس شہر نوں دوبارہ شروع توں تعمیر کيتا گیا اے ، تے ہن شاید ہی کوئی تباہ شدہ عمارتاں باقی نيں۔ [45 45] کئی درجن صنعتی کاروباری ادارےآں وچوں تن نوں جزوی طور اُتے دوبارہ تعمیر کيتا گیا اے - گروزنی مشین بلڈنگ فیکٹری ، کرسنی موپرت (ریڈ ہتھوڑا) تے ٹرانس میش فیکٹریاں۔ [حوالہ دی ضرورت]
اگرچہ جنگ دے دوران شہر دا بیشتر انفراسٹرکچر تباہ ہوگیا سی ، اس دے بعد توں شہر دے گند نکاسی ، پانی ، بجلی تے ہیٹنگ سسٹم دی مرمت کيتی گئی اے ، اس دے نال نال 250 کلومیٹر (160 میل) سڑکاں ، 13 پل تے کچھ 900 دکاناں نيں۔ [] 46] [47 47 ] جنگ توں پہلے گروزنی دے پاس تقریبا 79 ،000 79، apart؛ apart اپارٹمنٹس سن ، تے شہر دے حکام توں توقع کيتی گئی سی کہ اوہ تقریبا 45 ،000 45 45 apart apart اپارٹمنٹس نوں بحال کرسکن گے۔ باقی عمارتاں وچ سن جو مکمل طور اُتے تباہ ہوگئياں۔ [] 48]
ریلوے کنکشن 2005 وچ بحال ہويا سی ، تے ماسکو دے لئی ہفتہ وار تن پروازاں دے نال 2007 وچ گروزنی دے ہوائی اڈے نوں دوبارہ کھول دتا گیا سی۔ 2009 وچ آئی اے سی نے ہوائی اڈے دی ہوائی صلاحیت نوں جانچنے تے جائزہ لینے دے بعد گروزنی دے سویرنی ایئرپورٹ نوں بین الاقوامی سرٹیفکیٹ دتا۔ 16 نومبر ، 2009 نوں ، ہوائی اڈے دی پہلی بین الاقوامی پرواز سی ، جو حجاج نوں بوئنگ 747 دے ذریعے سعودی عرب لے جا رہی سی۔ [] 49]
چار سال دی تعمیر دے بعد ، 16 اکتوبر 2008 نوں ، اخمد قدیروف مسجد نوں باضابطہ طور اُتے عوام دے لئی کھول دتا گیا ، تے اسنوں یورپ دی سب توں وڈی مسیتاں وچ شمار کيتا جاندا اے۔ [] 46] 2009 وچ ، اقوام متحدہ دے انسانی آبادکاری پروگرام دے ذریعہ جنگ توں متاثرہ شہر نوں تبدیل کرنے تے ہزاراں افراد دے لئی نويں مکانات دی فراہمی اُتے گروزنی شہر نوں اعزاز توں نوازیا گیا۔ []]]
ترقیات
[سودھو]احمد ٹتے
[سودھو]2013 وچ ، اکمت ٹتے دی تجویز پیش کيتی گئی سی۔ اس دے رینڈرز عوام نوں جاری کیتے گئے ، ایہ ڈیزائن روايتی فوجی ٹاوراں اُتے مبنی سی ، لیکن بوہت سارے لوکاں نے اس ڈیزائن نوں ناپسند کيتا۔
2015 وچ ، ٹتے نوں نويں سرے توں ڈیزائن کيتا گیا ، اس دا تخمینہ 2020 وچ مکمل ہوئے گا۔ تعمیراتی کم 2016 وچ شروع ہويا سی۔
انتظامی تے میونسپل حیثیت
[سودھو]گروزنی جمہوریہ دا راجگڑھ اے۔ [10] انتظامی ڈویژناں دے فریم ورک دے اندر ، ایہ گروزنی دی جمہوری اہمیت دے شہر دے طور اُتے شامل اے۔ ایہ اک انتظامی یونٹ اے جس دی حیثیت ضلعے دے مترادف اے۔ []] میونسپلٹی ڈویژن دے طور اُتے ، گروزنی دی جمہوری اہمیت دے شہر نوں گروزنی اربن اوکراگ دے طور اُتے شامل کيتا گیا اے۔ [11] ایہ شہر گروزننسکی میونسپل ڈسٹرکٹ دے انتظامی مرکز دے طور اُتے وی کم کردا اے ، [12] لیکن اس توں متعلقہ انتظامی ضلع دا ننيں۔ [1]
سٹی ڈویژنز
[سودھو]انتظامی مقاصد دے لئی ، شہر نوں چار شہراں وچ تقسیم کيتا گیا اے: لیننسکی ، زوڈسکائے ، اسٹاروپروائسسلووسکی ، تے اوکٹیبراسکيتی۔ تمام ضلعے رہائشی نيں ، لیکن اسٹارپروومیسلوسکی ڈسٹرکٹ وی شہر دا سب توں وڈا غیر قانونی [حوالہ درکار] تیل دی کھدائی دا علاقہ اے ، تے اوکٹیبرسکی ڈسٹرکٹ شہر دی بیشتر صنعتاں دا حامل اے۔
سبھیاچار تے تعلیم
[سودھو]گروزنی اپنے جدید فن تعمیر تے اک اسپا شہر دے طور اُتے جانیا جاندا اے تے اگرچہ چیچن جنگاں دے دوران تقریبا تمام قصبے نوں تباہ یا سنگین نقصان پہنچیا سی ، تب توں اس دی تعمیر نو ہوچکی اے۔ ایہ چیچن اسٹیٹ یونیورسٹی تے ایف سی ٹیرک گروزنی دا گھر اے ، جو اپنے آبائی شہر توں پندرہ سال دی عدم موجودگی دے بعد مارچ 2008 وچ گروزنی واپس آگیا۔ ہور گرزنی وچ چیچن اسٹیٹ پیڈگجیکل انسٹی ٹیوٹ وی اے۔
آوا جائی
[سودھو]=ٹرین
[سودھو]پہلی ٹرین یکم مئی 1893 نوں گروزنی ریلوے اسٹیشن توں جلی۔
ٹرام تے ٹرالی بساں
[سودھو]5 نومبر ، 1932 نوں ، گروزنی ٹرام سسٹم عوام دے لئی کھول دتا گیا ، تے 1990 تک ایہ 85 کلومیٹر (53 میل) لمبا سی ، جس وچ 1980 دے دہائی دے آخر وچ 107 نويں روسی ساختہ دے ٹی ایم 5 ٹرام ملے سن ، تے دو ڈپو گروزنی ٹرالی بس نظام نے 31 دسمبر 1975 نوں کم شروع کيتا ، تے 1990 تک تقریبا 60 60 کلومیٹر (37 میل) لمبی لمبی لمبی لمبی لمبی منزلاں 58 مسافراں تے اک ڈپو دے نال سن۔ آوا جائی دے دونے نسخےآں نوں 1990 دی دہائی دے اوائل وچ سخت دباؤ دا سامنا کرنا پيا ، جس وچ بار بار سامان چوری ہونے توں ، عملے نوں مناسب طریقے توں تنخواہ نئيں ملدی سی تے اس دے نتیجے وچ ہڑتال ہُندی سی۔ ہوائی اڈے تک جانے والا ٹرالی بس دا اک وڈا منصوبہ بند راستہ منسوخ کردتا گیا۔ پہلی چیچن جنگ دے پھوٹ پڑنے دے نال ہی دونے ٹرانسپورٹ خدمات نے کم بند کردتا۔ تباہ کن لڑائاں دے دوران ، ٹرام پٹریاں نوں مسدود یا خراب کردتا گیا ، تے کاراں تے بساں بیرکیڈز وچ تبدیل ہوگئياں۔ ٹرالی بس سسٹم خوش قسمت سی ، کیوں کہ اس دے بیشتر آلات بشمول ڈپو ، جنگ وچ محفوظ رہے۔ 1996 وچ اس دا انتخاب وولوڈا ٹرالی بس کمپنی دے ماہرین نے کيتا ، جنہاں نے کچھ لائناں دی مرمت دی ، جنہاں دی 1997 وچ دوبارہ خدمات شروع کرنے دا منصوبہ بنایا گیا سی۔ اُتے ، انہاں دے واپس آنے دے بعد ، بیشتر سامان چوری ہوگیا سی۔ زندہ بچ جانے والی بساں نوں ولزسکے پہنچایا گیا جتھے انہاں دی مرمت کيتی گئی تے اوتھے نويں ٹرالی بس وچ استعمال کيتا گیا۔
دوسری چیچن جنگ دے بعد ، دونے نظاماں دا بنیادی ڈھانچہ باقی رہ گیا سی۔ جمہوریہ چیچن دی وزارت ٹرانسپورٹ ، جو 2002 وچ تشکیل دتی گئی سی ، نے ٹرام دے نظام نوں دوبارہ تعمیر نہ کرنے دا فیصلہ کيتا (جس دی قیمت بہت مہنگا اے ، تے ہن اس شہر دی ضروریات دا جواب نئيں دے رہیا اے ، کیونجے اس نے اپنی آبادی دا نصف حصہ کھو دتا سی)۔ اُتے ٹرالی بسس زیادہ خوش قسمت سی ، تے تاخیر دے باوجود ، 2012 وچ دوبارہ کھول دتا گیا ، لیکن ایہ اس دے سابقہ آپریشنل سائز دا اک حصہ اے۔
ہوائی اڈہ
[سودھو]اس شہر نوں گروزنی ہوائی اڈے دے ذریعے خدمات انجام دتی جاندی نيں۔
شیئرنگ سسٹم
[سودھو]2018 وچ ڈیلیموبیل کار شیئرنگ کمپنی نے سرکاری طور اُتے جمہوریہ چیون دا راجگڑھ 30 ہنڈئ سولرس فراہم کیہ۔ آٹوموبائل چلانے دے ل the ، صارف نوں انہاں نوں اپنی کمپنی دی ایپ دے ذریعہ بک کروانا پڑدا اے۔ []१]
اسی سال وچ ڈیلسماکیٹ نے شہر نوں 120 الیکٹرک سکوٹر تے کچھ اسکوٹر اسٹیشن فراہم کیتے۔
کھیل
[سودھو]ایف سی اخمت گروزنی دا ماسکٹ گروزنی روسی فٹ بال پریمیر لیگ کلب ایف سی اخمت گروزنی دا گھر اے۔ 2007 وچ روسی فرسٹ ڈویژن وچ دوسرا نمبر حاصل کرکے فروغ حاصل کرنے دے بعد ، اخمت گروزنی نے 2008 وچ روسی پریمیر لیگ وچ 10 واں نمبر حاصل کيتا سی۔ ٹیم ہن وی اعلیٰ درجے وچ کھیلدی اے۔ اس کلب دی ملکیت رمضان قادروف دی اے تے ایہ حال ہی وچ تعمیر شدہ شہر دے اکمت اسٹیڈیم وچ کھیلدا اے۔ روڈ گلٹ سیزن 2011 دے آغاز توں ہی ٹیم منیجر سن ، لیکن بعد وچ انہاں نوں جون وچ کلب نے برطرف کردتا سی۔
جغرافیہ
[سودھو]آب و ہوا
[سودھو]گروزنی (1961–1990) دا موسم | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
مہینا | جنوری | فروری | مارچ | اپریل | مئی | جون | جولائی | اگست | ستمبر | اکتوبر | نومبر | دسمبر | سال |
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | 0.6 (33.1) |
2.5 (36.5) |
8.7 (47.7) |
17.9 (64.2) |
23.7 (74.7) |
27.9 (82.2) |
30.5 (86.9) |
29.7 (85.5) |
24.7 (76.5) |
16.6 (61.9) |
9.3 (48.7) |
3.2 (37.8) |
۱۶.۳ (۶۱.۳) |
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -6.2 (20.8) |
-4.9 (23.2) |
-0.5 (31.1) |
5.4 (41.7) |
11.0 (51.8) |
15.4 (59.7) |
18.2 (64.8) |
17.2 (63) |
12.7 (54.9) |
6.1 (43) |
1.8 (35.2) |
-3.0 (26.6) |
۶.۱ (۴۳) |
مینہہ م م (انچ) | 19 (0.75) |
21 (0.83) |
23 (0.91) |
33 (1.3) |
57 (2.24) |
72 (2.83) |
57 (2.24) |
44 (1.73) |
33 (1.3) |
30 (1.18) |
26 (1.02) |
24 (0.94) |
۴۳۹ (۱۷.۲۸) |
اوسطاً روزانہ مینہہ | 5 | 5 | 5 | 5 | 7 | 8 | 6 | 6 | 5 | 6 | 6 | 6 | ۷۰ |
دھپ (گھینٹے) | 59 | 67 | 104 | 167 | 219 | 242 | 247 | 234 | 186 | 136 | 68 | 49 | ۱,۷۷۸ |
Source #1: عالمی موسمیاتی تنظیم[۴] | |||||||||||||
Source #2: NOAA(sunshine hours only)[۵] |
جڑواں شہر
[سودھو]یہ گروزنی دے نال جڑواں شہر نيں:
اردہان, ترکی[حوالہ درکار]
باکو, آذربائیجان[حوالہ درکار]
کومرات, مالدووا[حوالہ درکار]
سیواس, ترکی[۶]
تبلیسی , جارجیا[حوالہ درکار]
وارسا, پولینڈ(since 1997)[۷]
قابل ذکر افراد
[سودھو]- یولیا یفیموفا ، تیراکی
- تیمور علیئیف ، صحافی
- اسرایل ارسامکوف ، ویٹ لفٹر
- میسیڈا باگاؤڈینوفا ، پاپ گلوکار
- خسان بائیف ، سرجن
- زلیم باکایو ، گلوکار
- جوہر دودائیف ، سوویت ایئر فورس دے میجر جنرل تے چیچن جمہوریہ اچکیریا دے پہلے صدر
- تیمور اینیف ، روسی ریاضی دان
- میمید خالدوف ، مخلوط مارشل آرٹس فائٹر
- یوری رڈونیک ، باکسر
- مکہ ساگاپووا ، گلوکار تے ڈانسر
- آرتر سرکیسوف ، فٹ بال کھلاڑی
- جنڈی ٹروشیف ، کرنل جنرل
- لیوڈمیلہ تیوریشیفا ، اولمپک جمناسٹ
- پاسخیت زوکالائفا ، مافوق الفطرت
سیاحاں دے پرکشش تھاںواں
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ Decree #500
- ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےحوالہ 2
لئی۔ - ↑ "Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-Russian Population Census, vol. 1]. Всероссийская перепись населения 2010 года (2010 All-Russia Population Census) (in Russian). Federal State Statistics Service. 2011. Retrieved June 29, 2012.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Uzaklar Yakinlaşti – Sivas Twin Towns Archived December 27, 2013, at the وے بیک مشینسانچہ:In lang
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
باہرلے جوڑ
[سودھو]وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: گروزنی |
- گروزنی۔ نگارخانہ
- شہر گروزنی۔ گروزنی دی تریخ۔ تصاویر، مجازی میوزیم۔
- جدید گروزنی Archived 2009-03-05 at the وے بیک مشین
- گروزنی 2007
- تصویری مضمون: گروزنی Archived 2009-01-22 at the وے بیک مشین
- گروزنی - چیچنیا : تصویری مضمون
- گروزنی Archived 2011-03-07 at the وے بیک مشین
- پوٹن: 'گروزنی آزاد' بی بی سی
- ہماریا گروزنی۔ تصاویر، یادگاراں، یاداں
سانچہ:روس دی جمہوریات دے دارالحکومت
|
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
- ٹُٹے ہوئے جوڑاں آلے صفحے
- All articles with unsourced statements
- Articles with unsourced statements since November 2019
- Articles with unsourced statements since Nvember 2019
- ویکیپیڈیا مضامین مع VIAF شناخت کنندگان
- ویکیپیڈیا مضامین مع LCCN شناخت کنندگان
- ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
- ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان
- گروزنی
- 1818ء وچ آباد ہونے والے تھاں
- تباہ شدہ شہر
- چیچنیا دے شہر تے قصبات
- روسی جمہوریتاں دے راجگڑھ
- سابقہ ملکاں دے دار الحکومت