ہیبت اللہ
مولوی ،ملا ،امیرالمومنین ،شیخ | |
---|---|
ہیبت اللہ | |
(پشتو وچ: ھیبت الله اخوندزاده) | |
جم | سنہ 1960 (عمر 63–64 سال) |
وفات |
|
شہریت | |
مذہب | اسلام |
جماعت | طالبان |
رکن | طالبان |
عملی زندگی | |
پیشہ | ریاست کار ، عالم ، حاکم ، مذہبی رہنما ، فقیہ |
پیشہ ورانہ زبان | پشتو ، عربی |
عسکری خدمات | |
وفاداری | |
شاخ | امارت اسلامیہ فوج |
عہدہ | کمانڈر ان چیف |
لڑائیاں تے جنگاں | جنگ افغانستان (2001ء– تاحال) ، افغانستان وچ سوویت جنگ |
IMDB اُتے صفحات | |
ترمیم |
مولوی ہبۃ اللہ اخندزادہ شیخ مولوی محمد خان دے صاحب زادے تے مولانا خدائے رحیم صاحب دے پوتے نيں۔ انہاں نے 1387ہجری وچ رجب دی 15 تریخ نوں قندھار دے ضلع پنجوائی دے اک پنڈ ناخونی دے اک علمی تے دین دار خاندان وچ اکھاں کھولاں۔ اُنہاں دی زندگی دا ابتدائی مرحلہ اپنے والد صاحب دی جانب توں علمی پرورش تے تربیت وچ گزریا۔
خاندان
[سودھو]شیخ صاحب دا علمی خاندان علاقے دی سطح اُتے کئی نسلاں توں علم، فضیلت تے تقوی وچ خاصی شہرت دا حامل اے۔ اس علمی خاندان دا اصل مسکن افغانستان دے جنوب مغربی صوبے قندھار دا ضلع ’تختہ پل‘ رہیا اے ۔شیخ نورزئی قوم دی شاخ سامیزئی نال تعلق رکھدے اے۔ بعدازں اِس خاندان نے قندھار دے ضلع پنجوائی دی طرف نقل مکانی کر لئی۔ خود شیخ ہبۃ اللہ اخندزادہ دی پیدائش وی ایتھے دے اک پنڈ ’ناخونی‘ وچ ہوئی اے۔ امیرالمؤمنین دے والد شیخ مولوی محمد خان نوں اپنے ہمعصر علما دے درمیان علمی تے فقہی اعتبار توں مشہور علمی شخصیت تے معاشرے وچ خاص ’معاشرتی اعتماد‘کا امتیاز حاصل رہیا اے۔ اک عالمِ دین دے طورپر علاقے دے لوکاں دی علمی تربیت تے اصلاح وچ انہاں دا خاص کردار سی۔ انہاں نے تدریس، دعوت و تبلیغ تے اصلاح دی ذمہ داری دی بنیاد اُتے بوہت سارے شاگرد دین دی خدمت تے دفاع دے لئی تیار کیتے۔
جب کمیونسٹاں نے نورمحمد ترہ کئی دی قیادت وچ بغاوت دی تے افغانستان دے سیاسی اقتدار اُتے اپنے پنجے مضبوط کیتے تاں مولوی محمد خان صاحب اپنے علاقے دی سطح اُتے انہاں اولین جہادی علما وچوں سن، جو کمیونسٹاں تے الحادی حکومت دے خلاف اٹھے سن ۔ علاقائی مسلمان پہلے توں ہی شیخ صاحب دی اسلامی تربیت تے دعوت توں متاثر سن، اس جہادی اقدام وچ شیخ صاحب دے نال شریک ہوئے گئے۔ ملحد کمیونسٹاں نوں ایہ ’عوامی اُٹھان‘ اپنی نوزائیدہ حکومت دے خلاف شدید خطرہ محسوس ہوئے رہی سی، ايسے لئی اوہ شیخ محمد خان نوں منظر توں غائب کرنے دی فکر وچ لگ گئے۔ حکومت کیتی سکیورٹی فورسز شیخ صاحب نوں گرفتار کرنے دے لئی انہاں دے گھر تے مدرسے تک پہنچ گئياں، مگر اللہ دے فضل توں شیخ صاحب بچ نکلے۔ پہلے اس توں کہ اوہ شیخ صاحب نوں گرفتار کردے، شیخ صاحب نے قندھار دے ریگستانی علاقے ’ریگ‘ دی طرف ہجرت دی تے اوتھے ہور مجاہدین دے تعاون توں کمیونسٹاں دے خلاف جہاد دا آغاز کر دتا۔
مولوی محمد خان صاحب قندھار وچ جہادی مزاحمت دی توسیع تے تدریجی کامیابی دے بعد واپس آبادی دی طرف آ گئے تے تادمِ مرگ اپنی جہادی و علمی خدمات جاری رکھن۔ شیخ ہبۃ اللہ اخندزادہ اپنے والد صاحب دی وفات دے بعد خطے اُتے روسی جارحیت پسنداں دے وحشیانہ مظالم دی وجہ توں افغانستان دے ہور لکھاں شہریاں دی طرح اپنا گھر بار تے پنڈ چھڈنے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ انہاں نے پڑوس وچ موجود خطے پاکستان دی طرف ہجرت کر لئی۔ اوہ صوبہ بلوچستان دے علاقے زنگل پیرعلی زئی دے مہاجر کیمپ وچ ہور ہم وطناں دے نال افغانستان دی آزادی تے اسلامی حکومت دے قیام دی جدوجہد نوں اگے ودھانے دے لئی مہاجرانہ زندگی گزارنے لگے۔
دینی تعلیم
[سودھو]شیخ ہبۃ اللہ اخندزادہ، مولوی محمد خان صاحب دی نرینہ اولاد وچ دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنے والد صاحب توں دینی تعلیم دا آغاز کيتا سی۔ قرآن کریم دی قرات، فقہی مبتدیات، صرف، نحو، عربی ادب، معانی تے اصولِ فقہ دی دوسرے درجے تک دیاں کتاباں اپنے والد توں پڑھیاں۔ بعد وچ سابعہ تک دی تعلیم دے لئی علاقے دے مشہور مدارس تے یونیورسٹیاں دا رخ کيتا، جتھے انہاں نے تمام مروجہ علوم و فنون دی تکمیل کی، جدوں کہ دورۂ حدیث 1411ہجری وچ علاقے دے مشہور علما شیخ الحدیث مولوی محمد جان آغا صاحب تے شیخ الحدیث مولوی حبیب اللہ صاحب توں کيتا سی۔
جہادی و سیاسی سرگرمیاں
[سودھو]جب شیخ صاحب دینی تعلیم دے آخری مراحل وچ سن، افغانستان وچ روسی جارحیت پسنداں دے خلاف مسلح مزاحمت دا محاذ بہت گرم سی۔ ایہ ایسا دور سی کہ جتھے ہر افغان جوان، بالخصوص علمی خانوادےآں دے فرزند جہادی محاذاں وچ روسی جارحیت پسنداں دے خلاف آمادۂ پیکار سن ۔ شیخ ہبۃ اللہ اخوندزادہ سب توں ودھ کے روسی جارحیت دے خلاف جہادی تے فکری مقابلے دے لئی تیار سن ۔ انہاں نے اپنے تعلیمی سفر دے دوران وی جہاد وچ شرکت دے لئی وقت متعین کر رکھیا سی۔ شیخ صاحب مدارس دی سالانہ تعطیلات وچ قندھار دے مشہور جہادی کمانڈر ملیا حاجی محمد اخند دے محاذ اُتے جاندے تے اوتھے عملاً سوویت یونین دے ریچھاں دے خلاف جہاد وچ دادِ شجاعت دیندے۔ ملیا حاجی محمد اخند دا جہادی محاذ افغانستان دے جنوب مغرب وچ اک مشہور مرکز سی، جتھے امارت اسلامیہ دے ہور مسئولین تے رہنماء؛ امیرالمؤمنین شہید ملیا اختر محمد منصور اسلامی امارت افغانستان دے اہم رکن الحاج ملیا محمد حسن اخوند و ہور حضرات وی خدمات انجام دے چکے سن ۔ اس محاذ اُتے جہاد دے اوائل وچ مولوی محمد نبی محمدی مرحوم دی قیادت وچ حرکتِ انقلابِ اسلامی نال تعلق رکھدے سن، بعد وچ اوہ مولوی محمد یونس خالص دی قیادت وچ حزبِ اسلامی وچ شامل ہوئے گئے۔
شیخ ہبۃ اللہ صاحب جہادی محاذ دے اہم ارکان وچ ایسی شخصیت سن، جو تنظیم دے اہم کارکناں تے مجاہدین دے درمیان علمی تے جہادی حوالے توں ممتاز حیثیت رکھدے سن ۔ انہاں نے روسی جارحیت پسنداں دے خلاف جنگ دے دوران امارت اسلامیہ دے سابق سربراہاں؛ امیرالمؤمنین ملیا محمد عمر مجاہد تے شہید امیرالمؤمنین ملیا اختر محمد منصور دے نال جہادی معرکےآں وچ عملا حصہ لیا، جس وچ اوہ زخمی وی ہوئے۔ تب جنوب مغربی علاقےآں وچ ، خصوصا قندھار دے مجاہدین اپنے محاذاں تے مراکز نوں ’اطاق‘ کہندے سن ۔ شیخ صاحب کدی کدی اطاق دی سرپرستی وی کردے، مگر انہاں کازیادہ وقت جہادی امور تے مجاہدین دی علمی رہنمائی تے تربیت وچ گزردا۔
شیخ صاحب جہادی تنظیماں وچ شرکت دے دور وچ وی زیادہ توجہ اس گل اُتے دیندے کہ مجاہدین دی الحاد تے ہور غلط افکار دے خلاف علمی تے فکری اعتبار توں تربیت ہونی چاہیے۔ کیوں کہ ملحد کمیونسٹاں تے انہاں دے سرپرست روسیاں نے افغانستان اُتے جارحانہ کارروائی دے نال نال فکری جارحیت وی دی اے۔ بسا اوقات فکری جارحیت دا مقابلہ عسکری مقابلے توں زیادہ اہم تے ضروری ہُندا اے۔ ایہی وجہ سی کہ شیخ صاحب تنظیم وچ وی تے مدرسے وچ وی مجاہدین دی فکری تربیت دا زیادہ اہتمام کردے سن ۔ انہاں نے اس حوالے توں خاصی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔
شرعی علوم وچ تدریسی امتیاز
[سودھو]شیخ ہبۃ اللہ شرعی علوم، بالخصوص فقہ، اصولِ فقہ، تفسیر تے حدیث دی تدریس وچ خصوصی مہارت تے صلاحیت رکھدے نيں۔ انہاں نے 1411ھ وچ فراغت دے بعد توں ہن تک تمام تر جہادی مصروفیات دے نال نال مذکورہ علوم دی تدریس وی جاری رکھی تے اس حوالے توں انہاں دے شاگرداں دی تعداد بہت زیادہ اے۔ انہاں نوں شیخ صاحب دا ’لقب‘ صحاح ستہ تے اصول حدیث دی تدریس وچ امتیازی حیثیت دی وجہ توں ملیا اے۔ انہاں دی سندِ حدیث شیخ الحدیث مولوی محمد جان آغا صاحب تے شیخ الحدیث مولوی حبیب اللہ صاحب دے توسط توں متصلاً رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم تک پہنچکی اے۔
تحریکِ طالبان وچ تاسیسی کردار
[سودھو]جب افغانستان توں روسی جارحیت پسنداں دے نکلنے تے کمیونسٹ انتظامیہ دے خاتمے دے بعد تنظیمی جھگڑے شروع ہوئے تاں شیخ ہبۃ اللہ صاحب اپنی تنظیم دے ہور ارکان دی طرح باہمی چپقلشاں تے فسادات توں دور اپنے علمی تے اصلاحی کماں وچ مشغول رہے۔ باوجود اس ایہ کہ قندھار تنظیماں جھگڑےآں دے باعث میدانِ جنگ بن گیا سی۔ بوہت سارے کمانڈر اِنہاں جنگاں وچ مصروف ہوئے گئے، مگر شیخ صاحب اک جہادی تنظیم دے علمی استاد تے مربّی دی حیثیت توں اِنہاں تنازعات توں ہٹ کر اپنے علمی تے اصلاحی کماں دی جانب متوجہ رہے۔ جدوں اِنہاں فسادات دے خلاف مرحوم ملیا محمد عمر مجاہد دی قیادت وچ طالبان دی اسلامی تحریک سامنے آئی تاں شیخ ہبۃ اللہ صاحب تحریک کےمؤسس تے اک جہادی ساتھی دے طورپر آغاز توں ہی امیرالمؤمنین رحمہ اللہ دے شانہ بشانہ کھڑے ہوئے گئے۔ جنوب مغربی خطے وچ تحریک طالبان دی پیش قدمی دے بعد تحریکی قیادت دی جانب توں انتظامی سلسلے دے طور اُتے قندھار وچ فوجی عدالت وی قائم کيتی گئی۔ اس عدالت وچ افغانستان دی سطح اُتے مشہور علمی تے فنی شخصیتاں نوں جمع کيتا گیا، جنہاں وچوں اک شیخ ہبۃ اللہ اخندزادہ صاحب وی سن، جنہاں نوں تحریک دی قیادت سابق جہادی دور وچ اِنہاں دی امتیازی علمیت، فقاہت تے تقوی و طہارت دی وجہ توں پہچاندی سی۔
فوجی عدالت دی سربراہی
[سودھو]جب 1994 وچ راجگڑھ کابل مجاہدین دے ہتھوں فتح ہويا تاں شیخ صاحب نوں امیرالمؤمنین ملیا محمد عمر مجاہد رحمہ اللہ دے خصوصی فرمان اُتے فوجی عدالت دا سربراہ متعین کيتا گیا۔ کابل وچ فوجی عدالت دی تجدید تے اس وچ مطلوبہ اصلاحات دے بعد مشرقی علاقےآں وچ فوجی عدالت دی ذمہ داری اِنئيں سونپی گئی۔ مشرقی علاقےآں، خصوصا ننگرہار وچ فوجی عدالت توں متعلق دو سالہ کارکردگی دے بعد امیرالمؤمنین ملیا محمد عمر مجاہد دے حکم اُتے کابل آئے تے ایتھے امارت اسلامیہ دے دورِ حکومت دے آخر تک فوجی عدالت دے ذمہ دار دی حیثیت توں رہے۔
فوجی عدالت دی ذمہ داری
[سودھو]اسلامی امارت افغانستان دی حکومت دا اک وڈا امتیازی کارنامہ افغانستان وچ امن دا قیام سی۔ امارت اسلامیہ دا دورِ حکومت مثالی امن دے قیام دی اوہ واضح حقیقت اے، جس دا اعتراف دشمن وی کردا اے۔ قیامِ امن دی خاص وجہ وقوع پزیر ہونے والی ہور اصلاحات دے نال حدود اللہ دا نفاذ سی۔
جب امارت اسلامیہ دا سارا نظام، انتظام، دفاع تے عدالت جداں تمام اہم امور دے ذمہ داران کم تے تجربے دے اعتبار توں نويں سن، انہاں دے سکیورٹی وسائل وی نہ ہونے دے برابر سن، لیکن اِنہاں شرعی حدود دے نفاذ دی برکت سی جس خطے دے دو عشرے جنگ تے بے امنی دی نذر ہوئے چکے سن، اوتھے ایسا امن قائم ہويا، جس دا اعتراف دوست تے دشمن سب نے کيتا اے۔ خدا دی زمین اُتے شرعی حدود دا نفاذ اس وقت امن دے قیام دا باعث ہُندا اے، جدوں اس دا نفاذ شریعت دے مزاج و مذاق دے موافق ہوئے۔ ایہی وجہ سی کہ امارت اسلامیہ دی زیادہ توجہ اس گل اُتے رہی کہ عدالدی ادارےآں دی سربراہی ایداں دے افراد دے سپرد کيتی جائے، جو قرآن و حدیث تے علومِ شرعیہ دی روشنی وچ شرعی حدود دے فلسفے توں باخبر ہون۔ امارت اسلامیہ وچ حدود دے نفاذ دی تمام تر ذمہ داری عدالتاں نوں سونپی گئی سی۔ جدوں کہ جہادی محاذاں اُتے دفاعی قوتاں دے مواخذے و اصلاح دی ذمہ داری بطور خاص فوجی عدالت نوں دتی گئی سی۔ اس لئی فوجی عدالت دی ذمہ داری دے لئی سوچیا جا رہیا سی کہ ایداں دے شخص دا انتخاب کيتا جائے، جو شرعی علوم تے پیشہ ورانہ مہارتاں دے اعتبار توں اس اہم منصب کيتی صلاحیت رکھدا ہوئے۔
دوسری طرف ایداں دے اہم مناصب اُتے تقرری دے لئی دو چیزاں اہم نيں:
جہادی علم تے عمل: شیخ ہبۃ اللہ صاحب اپنے اسيں مسلک معاصرین دے اعتراف دے مطابق اِنہاں دونے خصوصیات توں بہرہ ور نيں۔ایہی وجہ سی اُنئيں امیرالمؤمنین دی جانب توں فوجی عدالت دی سربراہی جداں حساس منصب دے لئی منتخب کيتا گیا۔ مرحوم امیرالمؤمنین رحمہ اللہ دے اس انتخاب وچ کچھ مصلحتاں وی پوشیدہ سن، جنہاں دی جانب ذیل وچ اشارہ کيتا جا رہیا اے۔ راجگڑھ کابل وچ فوجی عدالت سب توں اہم ادارہ سی، جسنوں حدود دے نفاذ دے اختیارات دتے گئے سن ۔ نفاذِ حدود جِنّا اہم تے معاشرے دی اصلاح دا باعث بندا اے، اِنّا ہی نافذ کرنے والے دے لئی علم و فقاہت تے سنجیدگی و دقتِ نظر دی وی ضرورت ہُندی اے۔ ايسے طرح حدود نافذ کرنے والا شخص مذکورہ بالا صفات دے نال نال پوری طرح توں انسانی شفقت تے ہمدردی توں وی بہرہ ور ہونا چاہیے۔
مرحوم امیرالمؤمنین رحمہ اللہ نے ایہ امتیازی اوصاف شیخ صاحب وچ محسوس کر لئی سن، اس لئی اِنئيں ایہ اہم ذمہ داری سونپی گئی۔ ایہی وجہ سی جدوں وی فوجی عدالت وچ اس دے قاضیاں تے مفتیاں دی جانب توں کسی مجرم دے متعلق قصاص دا حکم جاری کيتا جاندا تاں شیخ صاحب سب توں پہلے ورثاء توں قاتل دے لئی معافی دا مطالبہ کردے۔ اُنئيں اسلامی شریعت دے حوالے توں معافی بارے اللہ تعالی تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے فرمودہ فضائل و ثواب دس دے قاتل دے لئی معافی دا راستہ بناتے۔ اس معافی دے لئی قصاص دی جگہ اُتے حاضر ہونےوالے ہور وڈھیاں، بزرگاں تے علما توں وی مدد طلب کردے۔ اُنئيں مقتول دے ورثاء دے پاس سفارش دے لئی لے جاندے ۔
وہ مقتول دے ورثاء توں اک حکومتی ذمہ دار دی حیثیت توں نئيں، بلکہ اک مذہبی رہنما دی حیثیت توں قاتل دے لئی معافی طلب کردے۔ بوہت سارے مواقع اُتے انہاں دی ايسے ہمدردی تے کوششاں دی برکت توں ایداں دے افراد، جنہاں دے بارے قصاص دا حکم جاری کر دتا گیا سی، انہاں نوں مقتولین دے خاندان دی جانب توں معاف کر کے اچھی زندگی گزارنے دا موقع دتا گیا۔ ايسے طرح جدوں جرائم وچ ملوث افراد بارے قاضی تے جج کوئی حکم سناندا تاں اس دے واقعاندی ثبوت لبھن دے لئی تمام تر فقہی اصولاں تے قواعد دی رعایت دے لئی پوری محنت توں کم لیا جاندا۔ شریعت دے قاعدے ’’الحدود تندرئُ بالشبہات‘‘ (شرعی حد شبہ توں ساقط ہوئے جاندی اے )کے مطابق مجرم نوں سزا توں بچانے دے لئی کوئی نکتہ تلاش کيتا جاندا۔ مذکورہ حقائق توں ایہ واضح ہُندا اے کہ شیخ ہبۃ اللہ امارت اسلامیہ دے دورِ حکومت وچ بااختیار عدالدی سربراہاں وچوں سن، جو شرعی احکامات دی تطبیق وچ انتہائی محتاط، سنجیدہ تے مہربان و ہمدرد ذمہ دار دے طور اُتے اپنا کردار ادا کر رہے سن ۔ اِنہاں صفات سمیت ہور بوہت سارے اوصاف دی وجہ توں اِنئيں امارت اسلامیہ دا امیر نامزد کيتا گیا سی۔
غاصباں دے خلاف دوبارہ جہادی کردار
[سودھو]جب 2001 وچ امریکی جارحیت پسنداں نے مغربی اتحادیاں دے نال افغانستان اُتے یلغار دی تے امارت اسلامیہ دی قیادت نے مناسب وقفے دے بعد جارحیت پسنداں دے خلاف مجاہدین نوں دوبارہ منظم تے متحد کيتا تاں شیخ ہبۃ اللہ اخوندزادہ صاحب ہور ذمہ داران دے نال جہادی تیاری دے اس حساس مرحلے وچ اپنا مؤثر کردار ادا کر رہے سن ۔ جدوں امریکا دی بہت زیادہ نگرانی تے جاسوسی نظام دے باعث ہر طرح دی جہادی سرگرمی نوں عمل وچ لیانا تقریبا ناممکن سی، تب وی شیخ ہبۃ اللہ صاحب چند ہور مجاہدین، شیوخ تے علمائے کرام دے نال اس حساس مرحلے اُتے وی مجاہدین دی تنظیم تے ترتیب وچ ناقابل فراموش کردار ادا کر رہے سن ۔
شیخ غلام حیدر صاحب مرحوم، شیخ عبدالسلام شہید تے محترم شیخ عبدالحکیم حفظہ اللہ، شیخ ہبۃ اللہ صاحب دے نال اس تاریخی خدمت وچ اک جگہ رہے، جنہاں نے مسلماناں نوں صلیبی جارحیت دے خلاف جہادی محاذاں دی طرف بلیایا۔ علمی لحاظ توں قرآنی ارشادات تے نبوی فرامین بیان کر کے انہاں نوں اللہ تعالی دے کلمے دی سربلندی تے دین و عقیدے دے دفاع دے لئی تیار کيتا۔ امریکی قیادت وچ عالمی صلیبی اتحاد دے مقابلے وچ نہندے تے جنگ زدہ افغاناں نوں جہاد دے لئی نويں اُٹھان دینا کوئی آسان کم نہ سی۔ اس لئی کہ ایہی افغان روسی جارحیت دے وقت وی جہاد تے اسلام دے دفاع دے لئی ڈیڑھ ملین شہداء، 7 ملین مہاجرین تے لاتعداد قیدیاں، زخمیاں تے معذوراں دی صورت وچ قربانی دے چکے سن، مگر بدقسمتی توں کچھ تنظیمی قائدین دے اختلافات تے جنگاں دی وجہ توں ایہ قربانیاں ضایع ہوگئياں، جس دی وجہ توں تمام افغان عوام شدید پریشانی تے مایوسی دا شکار ہوئے۔
شیخ ہبۃ اللہ صاحب تے انہاں دے اولوالعزم ساتھیاں دی اَن تھک کوششاں، بیانات تے عام فہم دلائل دی برکت سی کہ بے انتہا مایوسی تے تھکاوٹ دے باوجود صلیبی جارحیت پسنداں دے خلاف افغاناں دا جذبۂ جہاد فیر توں زندہ ہوئے گیا۔ انہاں نے نہندے ہوئے کے وی امریکا دی قیادت وچ جمع عالمی کفریہ اتحاد دے خلاف جہاد دا آغاز کر دتا۔ اس مزاحمت دے دوران افغان مسلماناں نے دنیا نوں دکھا دتا کہ اوہ جِنّے وی تھک جاواں، جداں وی نہندے ہوئے جاواں، فیر وی کفار دے خلاف جہاد جاری رہے گا۔ اِنئيں اس اُتے مکمل اعتماد اے کہ باطل دے خلاف آخری فتح اِنہاں دی ہوگی… ’’و کان حقا علینا نصر المؤمنین‘‘
صلیبی جارحیت پسنداں دے خلاف مزاحمت دے دوران مجاہدین دی پشت اُتے شیخ ہبۃ اللہ صاحب جداں باعزم علما دیاں کوششاں تے دعاواں سن، جنہاں دی وجہ توں مجاہدین نے نہندے ہوکے وی صلیبی اتحاد تے سب توں وڈے فوجی معاہدے نوں تاریخی شکست دتی۔ اس مزاحمت دے 15 سالہ دورانیے وچ شیخ صاحب نے دعوت و ارشاد دی ذمہ داری توں لے کے عدالتاں دے عمومی دفتراں سمیت مختلف مناصب اُتے رہ کے کم کيتا۔
امارت اسلامیہ وچ نیابت
[سودھو]جب 2016ء وچ اسلامی امارت افغانستان دی رہبری شوری دی جانب توں مرحوم امیرالمؤمنین ملیا محمد عمر مجاہد دی وفات دا اعلان کيتا گیا تے شہید ملیا اختر محمد منصور نوں امیر دے طور اُتے متعین کيتا گیا تاں شیخ صاحب نوں شہید رحمہ اللہ دا معاون مقرر کيتا گیا۔ شہید امیرالمؤمنین ملیا اختر محمد منصور نوں اپنی خدداد صلاحیت دی بنا اُتے لوک تے ذمہ داران دے تعین و انتخاب وچ خاص مہارت سی۔ اوہ امارت اسلامیہ دے تقریبا تمام ذمہ داران نوں ذاتی طور اُتے جاندے سن ۔ سب نوں انہاں دی استعداد تے قوتِ فہم دے مطابق ذمہ داریاں دیندے سن ۔ اِنہاں ذمہ دارانہاں وچوں اک اہم فرد شیخ ہبۃ اللہ صاحب سن، جنہاں نوں شہید امیرالمؤمنین نے انہاں دی علمی صلاحیت تے امارت اسلامیہ دے مجاہدین دے درمیان اجتماعی وجاہت دی بنا اُتے امارت اسلامیہ دی انتظامی تشکیلات وچ انہاں نوں معاون منتخب نامزد کيتا سی، تاکہ اس اہم منصب پران دی پختہ علمی استعداد توں عالمِ اسلام نوں فائدہ پہنچایا جائے۔ شہید امیرالمؤمنین دے اس انتخاب توں اک اہم تے بنیادی فائدہ ایہ ملیا کہ امارت اسلامیہ دے تمام عسکری تے انتظامی حکام وچ اجتماعیت تے یکجہتی برقرار رہ گئی۔ شیخ صاحب ہبۃ اللہ دس ماہ تک امارت اسلامیہ دے نائب امیر دی حیثیت کم کردے رہے نيں۔ ايسے دوران امارت اسلامیہ نوں امریکا تے اس دے حامیاں دی جانب توں شدید مشکلات دا سامنا رہیا۔
امارت اسلامیہ دے بانی دی وفات دے بعد کچھ لوکاں نے نويں امیر دے خلاف ’رائے‘ اختیار کر لئی۔ اُنئيں علمی لحاظ توں مطمئن تے اصلاح کرنے دے لئی شیخ ہبۃ اللہ صاحب دا کردار انتہائی قابل ذکر اے۔ امارت اسلامیہ دے اس تاریخی مرحلے اُتے شیخ صاحب نے بہت کوششاں کيتياں۔ مجاہدین دی وحدت تے اتحاد دے لئی علما، قومی رہنماواں تے جہادی شخصیتاں توں متعدد ملاقاتاں کيتياں۔ شیخ صاحب تمام تر مجالس وچ مجاہدین نوں وحدت تے اتفاق و اتحاد اُتے زور دیندے رہے۔ ایہی دور سی، جدوں شہید امیرالمؤمنین ملیا اختر محمد منصور رحمہ اللہ دی قیادت وچ شیخ صاحب تے ہور شیوخ تے علمائے کرام دی کوششاں دی برکت توں خدا تعالی نے امارت اسلامیہ دی متحد صف نوں تفرق و انتشار توں بچا لیا۔ امارت اسلامیہ دی رہبری شوری دے ارکان بیک بولی امیرالمؤمنین دے نال کھڑے ہوئے گئے تے افغانستان دے 34 صوبےآں وچ صوبائی گورنرز، عسکری ذمہ داران، عوامی رہنماواں تے عوام دے تمام طبقات نے انہاں دی حمایت کيتی۔ جارحیت پسنداں تے انہاں دے حامیاں دے خلاف جہاد جاری رکھنے اُتے بیعت کيتی گئی۔
امیرالمؤمنین دے طور اُتے
[سودھو]جب 1437 ھ وچ 14شعبان المعظم نوں امیرالمؤمنین ملیا اختر محمد منصور رحمہ اللہ امریکی ڈرون حملے وچ شہید کیتے گئے تاں رہبری شوری دی طرف توں اتفاقِ رائے دے نال شیخ ہبۃ اللہ صاحب نوں امارت اسلامیہ دے امیر، خلیفہ سراج الدین حقانی تے مولوی محمد یعقوب مجاہد نوں معاونین دی حیثیت توں متعین کيتا گیا۔شیخ صاحب دا امارت اسلامیہ دے امیر دی حیثیت توں تقرر جہادی مصالح دے نفاذ، جارحیت پسنداں تے انہاں دے حامیاں دے خلاف جہاد دی روانی تے امارت اسلامیہ دی صف نوں متحد رکھنے دے سب توں اہم ذریعہ تے وسیلہ اے۔ باوجود ایہ کہ رہبری شوری دے ارکان وچ بوہت سارے ایداں دے افراد وی موجود سن، جنہاں نوں بہت زیادہ عسکری تے سیاسی شہرت حاصل سی، مگر انہاں سب نے اتفاق رائے توں شیخ صاحب نوں انہاں دے علمی تے جہادی استحقاق تے جہادی صف دے اتحاد دی خاطر انتخاب دا زیادہ حق دار قرار دتا۔ کیوں کہ شیخ صاحب امارت اسلامیہ دے تمام ارکان، ذمہ داران تے عام مجاہدین دے دلاں وچ موجود خصوصی محبت دی وجہ توں سب دے لئی انتہائی قابل قدر تے قابل اعتماد شخص سمجھے جاندے نيں۔ اللہ تعالی نے انہاں نوں تمام ذمہ داران تے مجاہدین نوں اپنے گرد جمع کرنے دی خاص صلاحیت عطا فرمائی اے۔
مذہبی و فکری زاویۂ نگاہ
[سودھو]شیخ ہبۃ اللہ صاحب افغانستان دے ہور علما جداں اک مذہبی عالم تے اہل سنت والجماعت وچ حنفی مذہب دے پیروکار نيں۔ سنتاں دا اتباع تے سلف صالحین دا راستہ انہاں دا فکری منہج اے۔ مسلماناں دے درمیان ہر طرح مذہبی، فکری تے تنظیمی تعصبات توں بے پروا، بدعات تے خرافات دے شدید مخالف نيں۔ امارت اسلامیہ دے اتحاد نوں مسلماناں دی کامیابی دا راز تے تفرقہ و انتشار نوں ہر برائی دا سبب سمجھدے نيں۔ مطالعے دا خاص موضوع رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم دی سیرت تے جہادی زندگی اے۔ ایہی وجہ سی، جدوں 1999 وچ بیت اللہ شریف فریضۂ حج دی ادائیگی کےلئی گئے تاں مناسکِ حج دی ادائیگی دے بعد مدینہ منورہ وچ جبلِ احد تے جبلِ رماۃ دے تاریخی مقام دیکھنے دا شوق بہت ساریاں۔ آپ صلی اللہ علیہ وسلم ایتھے تاریخی غزوہ دے موقع اُتے زخمی ہوئے سن تے حضرت سید الشہداء حمزہ رضی اللہ تعالی عنہ ايسے میدان وچ شہید کیتے گئے سن ۔
روگٹھ زندگی دی چند خصوصیات
[سودھو]شیخ صاحب اپنی علمی تے معاشرتی زندگی وچ کچھ خاص امتیازات رکھدے نيں۔ اِنئيں امارت اسلامیہ دے تمام ذمہ داران اک جامع شخصیت دی نگاہ توں دیکھدے نيں۔ ایہی وجہ اے شہید امیرالمؤمنین دے انتخاب دے موقع اُتے شیخ صاحب نے مجاہدین دے اتحاد و اتفاق تے انہاں دی بیعت وچ بنیادی کردار ادا کيتا سی۔ امیرالمؤمنین دی شہادت دے بعد امارت اسلامیہ دے تمام ارکان تے مجاہدین نے یقینی اتفاق دے نال انہاں دی امارت اُتے اتفاق کيتا تے سب نے بلااستثناء انہاں دی بیعت کر لئی۔ شیخ صاحب گزشتہ دس سالاں توں مسلسل قرآن کریم دی تفسیر تے احادیث شریف دا درس دے رہے نيں۔ ہن تک بے شمار علما تے شاگرد اِنہاں دی جامع علمیت دے نال نال بیان کيتی اچھی فصاحت توں بہرہ ور نيں۔ آپ بہت آسان تے عام فہم اسلوب وچ مقابل فریق نوں مطمئن کرنے دی صلاحیت رکھدے نيں۔ اپنے فیصلےآں تے ارادےآں دے نفاذ وچ بہت یقینی، واضح تے پُرعزم نيں۔ مجلس وچ اکثر خاموش رہندے نيں، مگر ضرورت دے موقع اُتے انہاں دی مختصر گلاں بہت مؤثر ہُندیاں نيں۔باوجود ایہ کہ اوہ اپنی زندگی دی پنجويں دہائی وچ نيں، مگر جہادی تربیت توں انہاں نوں خاص محبت اے۔ سنجیدگی، وقار تے اسلامی ہمدردی انہاں دی زندگی دے بنیادی امتیازات وچوں اے۔
امیرالمؤمنین حفظہ اللہ دی زندگی بہت سادہ تے بے تکلف اے۔ کھانے، پینے تے لباس و رہائش وچ تکلف دا کوئی اثر نظر نئيں آندا۔انہاں نوں دیکھنے اُتے لوک ایسا محسوس کردے نيں جداں اوہ اپنے مہربان وڈے بھائی یا مشفق رہنما توں مل رہے نيں۔ جہادی امور دا اہتمام بہت دقتِ نظر توں کردے نيں۔ موجودہ ایام وچ مطالعہ و تدریس دی جگہ زیادہ وقت جہادی امور دی تنظیم، تنسیق تے ترتیب وچ گزردا اے۔
حوالے
[سودھو]ہور ویکھو
[سودھو]سانچہ:طالبانملیا ہبۃ اللہ دی فہم و فراست تے میڈیا دا جھوٹھ پروپیگنڈا
- صفحات مع خاصیت P511
- مضامین جنہاں وچ پشتو بولی دا متن شامل اے
- 1960 دے جم
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- صفحات مع خاصیت P463
- شعبہ عسکری ویکی ڈیٹا سے ماخوذ
- 1961 دے جم
- ۱۹۶۱ دے جم
- افغان اسلام پسند
- افغان مذہبی رہنما
- زندہ شخصیتاں
- پشتون شخصیتاں
- صوبہ قندھار دیاں شخصیتاں
- مسلم الٰہیات دان
- طالبان رہنما
- افغان سنی مسلم