Džu De
Džu De | |||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lični podaci | |||||||||||||||||||||||||||||||
Datum rođenja | 1. decembar 1886. | ||||||||||||||||||||||||||||||
Mesto rođenja | Jilong, Kina | ||||||||||||||||||||||||||||||
Datum smrti | 6. jul 1976.89 god.) ( | ||||||||||||||||||||||||||||||
Mesto smrti | Peking, Kina | ||||||||||||||||||||||||||||||
Profesija | vojno lice, političar | ||||||||||||||||||||||||||||||
Politička karijera | |||||||||||||||||||||||||||||||
Politička stranka | Komunistička partija Kine | ||||||||||||||||||||||||||||||
|
Džu De (朱德; Jilong, 1. decembar 1886 — Peking, 6. jul 1976) bio je kineski general, političar, revolucionar i jedan od istaknutijih članova Komunističke partije Kine. Od 1955. bio je jedan od Deset maršala Narodnooslobodilačke armije.
Biografija
[uredi | uredi izvor]Mladost
[uredi | uredi izvor]Rođen je 1886. godine u siromašnoj zemljoradničkoj porodici, Jilong, severni Sečuan.[2] Uprkos siromaštvu, Džu je uspeo da upiše privatnu školu 1892. godine. Mecena mu je kasnije bio njegov bogati ujak, koji ga je poslao na školovanje na Vojnu akademiju Jenan.[3][4] Nakon sticanja diplome 1907, radio je kao nastavnik fizičke kulture u osnovnoj školi Jilong. Kasnije je ipak napustio ovu službu i postao predavač na Vojnoj akademiji Jenan. Tamo se priključio tajnom političkom udruženju Tongmenghui (preteča partije Kuomintang).
Učesnik u revoluciji i gospodar rata
[uredi | uredi izvor]Radio je kao predavač na akademiji do diplomiranja u julu 1911, nakon čega se pridružio revolucionarima u Sinhaj revoluciji i služio u više vojnih jedinica Republikanske armije. Nakon smrti svog mentora i prve supruge, Džu se odao uživanju opijuma, počeo da vodi dekadentan život i postao lokalni gospodar rata. Nakon što mu je u okršajima s ostalim gospodarima rata ubijena i druga supruga, a vojska razbijena, Džu je odlučio da ode na školovanje u Evropu. Pre toga je bio na terapijama na kojima se odvikao od zavisnosti od opijuma. Pokušao je da postane član Komunističke partije Kine 1922, ali je odbijen zbog svoje nedavne prošlosti.[5]
Uključenje u komunistički pokret
[uredi | uredi izvor]Džu je 1922.[6] otišao u Evropu gde je studirao na Univerzitetu Getingen (Nemačka) do 1925. godine. Tamo se upoznao sa Džou Enlajem i uskoro postao član komunističke partije. Zatim je neko vreme boravio u Sovjetskom Savezu, te se 1926. vratio u Kinu.
Kineski građanski rat
[uredi | uredi izvor]Kada je 1927. propao savez između Kuomintanga i komunista, Džu de je učestvovao u podizanju ustanka u Nančangu,[6] ali se ubrzo povukao iz učešća. Kada je ustanak propao, ipak je bio prinuđen da pobegne. Sa svojih 10.000 vojnika, Džu se u planinama Đingangšan povezao s Mao Cedungom 1928. godine. Mao je ovde organizovao sovjet, a Džu je učestvovao u osnivanju kineske Crvene armije. Komunisti su 1929, u povlačenju pred snagama Kuomintanga, osnovali novi Janši sovjet. Tamo je Džu De bio jedan od vođa Crvene armije.
Godine 1934, učestvovao je u organizovanju proboja neprijateljskog obruča, nakon kojeg je usledio Dugi marš kineskih komunista. Kada su se tokom marša u julu 1935. razdvojile komunističke Četvrta i Prva armija, Džu i Lju Bočeng preuzeli su komandu nad Četvrtom, a Mao i Džou nad Prvom armijom. Četvrta armija je toko marša pretrpela teške gubitke, pa je Džu komandovao njenom rekonstrukcijom nakon dolaska na sigurno u provinciju Jenan.
Tokom Drugog kinesko-japanskog i završne etape Kineskog građanskog rata, Džu je bio zapovednik kineske Crvene armije. Jedan od njegovih najvećih uspeha protiv Japanaca bilo je komandovanje jedinicama tokom Ofanzive stotinu regimenti.
Politička karijera
[uredi | uredi izvor]Nakon proglašenja Narodne Republike Kine 1949, Džu je imenovan za zapovednika Narodnooslobodilačke armije. Tokom prvih godina Narodne Republike bio je potpredsednik Komunističke partije Kine (1956–1966) i potpredsednik NR Kine (1954–1959). Nadgledao je operacije jedinica Narodnooslobodilačke armije tokom Korejskog rata 1950. godine, a 1955. je dobio čin maršala NR Kine.
Aprila 1969, tokom konferencije o Kulturnoj revoluciji, Džu je otpušten sa funkcija člana Politbiroa Stalnog komiteta KP Kine i člana Nacionalnog narodnog kongresa. Uprkos gubitku političkih funkcija, nije stradao u Kulturnoj revoluciji, jer ga je pod zaštitu uzeo Džou Enlaj. Avgusta iste godine, bio je premešten na manje zahtevne vojne funkcije u provinciji Guangdžou. Godine 1973. je vraćen u članstvo Politbiroa Stalnog komitera KPK.
Uživao je ugled jednog od prvaka Revolucije sve do svoje smrti u julu 1976. godine. Umro je šest meseci posle Džou Enlaja i dva meseca pre Mao Cedunga. Kremirali su ga tri dana nakon smrti.
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- ^ Jerković, Jovan; Pižurica, Mato; Pešikan, Mitar (2010). Pravopis srpskoga jezika. Novi Sad: Matica srpska. str. 201. t. 220. ISBN 978-86-7946-079-0. COBISS.SR 256189191.
- ^ [Snow, Edgar: Red Star Over China]
- ^ „Zhu De”. Arhivirano iz originala 11. 09. 2011. g. Pristupljeno 25. 05. 2013.
- ^ Shum Kui-kwong, Zhu-De (Chu Teh), University of Queensland Press (St. Lucia: 1982), pp. 2-3.
- ^ Shum Kui-kwong, Zhu-De (Chu Teh), University of Queensland Press (St. Lucia: 1982), pp. 4-5.
- ^ a b William W. Whitson, Huang Chen-hsia, The Chinese High Command: A History of Communist Military Politics, 1927-1971, Praeger Publishers: New York, 1973, pp. 30f.