Adresa
:
[go:
nahoru
,
domu
]
Zum Inhalt springen
Hauptmenü
Hauptmenü
In die Seitenleiste verschieben
Verbergen
Navigation
Haudsiede
Wikipedia-Portoal
Aktuälle Geböärnisse
Lääste Annerengen
Toufällige Siede
Weerskup
Aal do Sieden
Uursicht
Hälpe
Spenden
Säike
Säike
Erscheinungsbild
Benutserkonto anlääse
Anmäldje
Persöönelke Reewen
Benutserkonto anlääse
Anmäldje
Seiten für abgemeldete Benutzer
Weitere Informationen
Benutserbiedraage
Diskussion
Beoarbaidjen fon
Gotik
Sprachen hinzufügen
Siede
Diskussion
Seeltersk
Leese
Siede beoarbaidje
Beoarbaidje Wältext
Versionsgeskichte
Reewen
Werkzeuge
In die Seitenleiste verschieben
Verbergen
Aktionen
Leese
Siede beoarbaidje
Beoarbaidje Wältext
Versionsgeskichte
Allgemein
Links ap disse Siede
Annerengen an ferlinkede Sieden
Hoochleede
Spezioalsieden
Seiteninformationen
Gekürzte URL abrufen
QR-Code runterladen
Wikidata-Datenobjekt
In anderen Projekten
Erscheinungsbild
In die Seitenleiste verschieben
Verbergen
Woarskauenge:
Du beoarbaidest disse Siede, man du bäst nit anmälded. Wan du spiekerst, wäd dien aktuelle IP-Adresse in ju Versionsgeskichte apteekend un is deermäd
eepentelk
ientousjoon.
Spamskuts-Wröige. Hier
niks
iendreege!
[[Bielde:Notre-Dame de Paris 128.jpg|thumb|300px|right|In ju Kathedroale "Notre-Dame" fon [[Paris]]]] Ju '''Gotik''' waas n [[Kunst]]stil in dät leete [[Middeloaler]]. Die Kunststil äntstuude in [[Frankriek]] un spratte sik noudelk fon do [[Alpen]] gau uut. Ju Gotik is bikoand uum hiere Säärken mäd ju (Glääs-)Moalerkunst un do Spitboogen. Do gotiske Säärken weeren deerbie een Uumsättenge fon kristelke Toachte mäd fuul Symbolik. Man ju Gotik is nit bloot aan Stil fon ju Baukunst, afwäil ju deerfoar fonsäärm ap bikoandste is. Uk ap ju [[Musik]], spesjoal ap ju [[Säärkemusik]], hiede ju Gotik aan grooten Ienfloud: Ju Oargel wude nu tou aan wichtigen Deel fon dän Goddestjoonst. Ju Gotik häd sik in dät [[12. Jierhunnert]] uut dän [[Romanik|romaniske]] Kunststil äntwikkeld. In dät [[16. Jierhunnert]] spratte ju [[Renaissance]] sik uut uur [[Europa]], wiertruch ju Gotik hiere Ienfloud gau ferloos. Die Bigriep "Gotik" wude uurigens toufäärme in [[Italien]] fon [[Giorgio Vasari]] ([[1511]] bit [[1574]]) bruukt; it waas een Skäildwoud, dät sik fon dät Germanenfoulk fon do [[Goten]] oulatte. Vasari saach ju Gotik as babariske Kunst oun un wonskede sik ju Kunst fon dät Oalerdum (Antike) tourääch. Loange Tied bruukte me foar ju Gotik in ferskeedene Toale Woude, do sik mäd "Spitboogestil" af "Frantsööske Stil" uursätte läite. Daach häbe foarallen in dät njuugentienste Jierhunnert eenige Ljuude nit wist, dät ju Gotik uut Frankriek kumt. Ju wude in eenige Lounde as "Nasjonoal-Architektuur" [[Romantik|romantisierd]], foarallen in [[Düütsklound]]. == Äntwikkelenge == === Gootiske Epoche === Ju Epoche fon ju Gotik lät sik indeele in tjo Tiede: ==== Äddere Gotik ==== Ju äddere Gotik äntwikkelde sik fon sowät [[1140]] bit [[1200]] af [[1250]] tou, ju foarallen tou fienden in Frankriek, wier ju äntsteen is. Do typisk gotiske Spitboogen wieren in düsse Tied noch nit so jäntich as leeter, sunnern noch een bitje ruunder - un in ju Romanik wieren je uk mongs Ountjuudengen fon een Spit. Uk ju Ornamentik lait oafter noch tichte bie ju Romanik. Dät kumt eenfach deerfon, dät ju Gotik tou bigin uurs niks waas as een rieker uutsmukkede Romanik. Ju Äntwikkelenge fon ju Gotik honget touhoope mäd een wirtskuppelke Groienge in Frankriek, dan kuude me juurere Säärken mäd moor Smuk bitoalje, un dan waas deer moor Kunst un moor Symbolik in ju Säärke, un dät häd fonsäärm uk dän Toank-Ounsteet roat, sik näie Seeken uuttoutoanken, wo me ju Theologie in Kunst uumesätte kon. So is die Stil äntsteen. In do Regionen, wier ju Gotik leeter koom, fermiskede sik dät fonsäärm uk noch mäd ju Romanik un lieket ju ädderste gotiske Kunst fon Frankriek. So läite sik t.B. in ju leet-romaniske [[Abtäisäärke Otterbierich]] (Abteikirche Otterberg) ju fon [[1168]] bit [[1254]] baud wude - do waas in Frankriek al ju Hoochgotik! - häd bloot een poor eenpelde gotiske Elemente. <gallery> Bielde:Notre Dame Fassade.JPG|Wäästwierk fon ju "Notre Dame" in [[Paris]] Bielde:StDenis Chorumgang.JPG|Choruumgong fon ju fröiere Klaastersäärke St. Denis. </gallery> ==== Hoochgotik ==== As Hoochgotik biteekent me dän gotiske Stil fon 1200 af 1250 bit [[1350]] tou. In düsse Tied hiede sik al aan fäästen Stil äntwikkeld, die uurloang in groote Deele fon Europa ättermoaked wude. Baumäästere un Mönke fon näi gruundede Klaastere koomen oafter nit uut ju Region, so broachten do dät dan fon uurswain mee. In ju Hoochgotik hiede dät sik uurigens uk so äntwikkeld, dät do Woogen grattere Finsterflakten hieden. Dät Ljoacht, dät smäidens fon Aaste truch do Chor-Finstere fäl, wude je aaltied as een Sinbielde foar dät goddelke Ljoacht fersteen - Aaste is je uk ju sinbieldelke Gjuchte, ju foar dät Hillige Lound un deermäd foar Christus stoant - man nu hiede dät een grattere Bitjuudenge. Seküür spiedelde dät uk mee roane, dät me eenfach beeter baue kuude: Eer häbe do Ljuude woarskienelk uut stoatiske Gruunde ap sukke groote Finstere fertichted. <gallery> Bielde:Amiens cathédrale17.JPG|In ju [[Kathedroale fon Amiens]] Bielde:Reims Kathedrale 2011.jpg|"Notre Dame" fon [[Reims]] Bielde:Minoritenkirche.jpg|Ju Minoritensäärke in [[Wien]] </gallery> ==== Leete Gotik ==== Ju leete Gotik ätter 1350 bit in dät 16. Jierhunnert. In ju leete Gotik wuden insteede fon [[Basilika|Basiliken]] foarallen [[Hallensäärke|Hallensäärken]] baud. Oafter häd me uk insteede fon groote, massive Boogen twiske do [[Juk (Baukunst)|Jukke]] een Oard fon ruumteuurgriepende, fiene Ferrankenge in ju Wölfte ienbaud, uum ju Loangs-Lienje nit in twäärs Stukke tou snieden. In [[Änglound]] roate dät tiedwiese uk ju Moude, tichte bieeenuur jäntige steenene Stiepele in do Finstere ientousätten, sodät dät uutsaach as wan deer een Fleeke foar dät Finster waas. In Änglound roate dät uk ju Moude, dät do Spitboogen aaltiede flakker wuden, bit deer suk aan heel flakken, die so naamde Tuudor-Booge, ruutkoom. <gallery> Bielde:Meisenheim Schlosskirche 00049.jpg|Aan Stiepel mäd Wölfte fon ju [[Kastäilsäärke Meisenheim]] (Schlosskirche Meisenheim) Bielde:Lavenham church of St Peter and St Paul.jpg|Leet-gotiske Säärke fon dät Täärp [[Lavenham]] in Änglound mäd Tudor-Booge Bielde:Organ-Sion-CH.jpg|Leet-gotiske [[Oargel fon ju Basilique de Valère]] in ju Swaits, een fon do ooldste Oargele, do noch spiedeld wäide konnen! </gallery> === Ätter ju Epoche === ==== Ättergotik ==== Uk ätter ju Phase, as die Gotiske Stil dät woanelke waas, sunt mongs noch gotiske Bauwierke äntsteen. Bit in dät 18. Jierhunnert wude deer un junner noch fon konservative Baukunstlere een gotiske Säärke baud: Dät is ju Ättergotik. <gallery> Bielde:Erlabrunner Kirche.JPG|Säärke fon [[Erlabrunn]] in [[Unnerfranken]] </gallery> ==== Näigotik ==== Säilden uk al in't 18. Jierhunnert, man foarallen in't [[19. Jierhunnert]], un bit tou dät äddere [[20. Jierhunnert]] tou, roate it ju Kunstapfoatenge fon dän [[Historismus]]. Oafter wuden in dän Historismus Elemente fon ferskeedene oolde Baustile ättermoaked un trucheenuur smieten, man mongs häbe sik do Historisten uk ap een Stilgjuchte fäästlaid, t.B. ap ju Gotik. Man so fuul beeter waas dät dan uk nit, uumdät düssen ättermoakeden oolden Stil nit äächt uutsjucht, man kunstelk un uurleeden. Dät is ju Näigotik. Ju Näigotik stoant uurigens nit in een Traditsjoon mäd ju Ättergotik, ju sik eenfach oun dät Oolde heelden häd, ju Näigotik häd fuul moor fersoacht, ju Gotik ap hiere Bistounddeele tou analysierjen un uut ju Analyse näi tou ärfienden. Un mongs, so t.B. oun do gotiske Deele fon dän [[Stephansdom (Wien)|Stephansdom]] in [[Wien]], häbe do Fertreedere fon ju Näigotik toacht, dät jo dät beeter kuuden un häbe "Korektuuren" ounbroacht. <gallery> Bielde:Seitenansicht der Gedaechtniskirche 1904.jpg|"Gedächtniskirche der Protestation" in Speyer, [[1904]], as ju näi waas. Bielde:Berlin Friedrichswerdersche Kirche a.jpg|Friedrichwerderske Säärke in [[Berlin]] </gallery> == Ferbiendengen == {{CommonsLittik|Gothic architecture|Gotik}} *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/239728/Gothic-art Encyclopædia Britannica: Gothic Art] [[Kategorie:Gotik| ]] [[Kategorie:Kunst]] [[Kategorie:Middeloaler]]
Touhoopefoatenge:
Mäd dät Spiekerjen lizenzierst du dien Beoarbaidenge sunner dät du dät touräächtraale koast unner ju
„Creative Commons Attribution-ShareAlike“-Lizenz 4.0
un ju
GFDL
. Du stimst tou, dät ne Fääreferweendenge ap minste truch n Hyperlink of ne URL tou ju Siede, ju du beoarbaidest, geböäre duur. Eenpeldhaide sunt in do
Nutsengsbedingengen
beschrieuwen.
Oubreeke
Beoarbaidengshälpe
(eepent in näi Finster)
In dieser Seite verwendete Wikidata-Objekte
Gotik
: Websitelink, Beschreibung: stq
Ju foulgjende Foarloage wäd fon disse Siede ferwoand:
Foarloage:CommonsLittik
(
beoarbaidje
)