Գայլի որջ
Գայլի որջ | |
---|---|
Տեսակ | Գլխավոր շտաբ (զինվորական) և կառույց |
Երկիր | |
Տեղագրություն | Քենտշին |
Մասն է | Հիտլերի գլխավոր շտաբ |
Հիմնադրվել է | 1941 |
Պատվիրող | Հոխթիեֆ |
Կայք | wolfsschanze.pl/en/location-and-construction/ |
Գայլի որջ (գերմ.՝ Wolfsschanze), ֆյուրերի գլխավոր շտաբը և գերմանական զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարության հրամանատարական համալիրը Գյորլից անտառում՝ Արևելյան Պրուսիայի Ռաստենբուրգ քաղաքի մոտ (այժմ՝ Քենտշին քաղաք, Լեհաստան, Վարմիա-Մասուրյա)։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Wolfschanze» համալիրը օգտագործվել է 1941 թվականի հունիսի 21-ից մինչև 1944 թվականի նոյեմբերի 20-ը։ Այդ ընթացքում գերմանացի ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերն այնտեղ անցկացրել է ավելի քան 800 օր։ Հենց այնտեղից էլ նա ղեկավարել է ԽՍՀՄ ներխուժելու Երրորդ Ռայխի ծրագիր և Արևելյան ճակատի մարտերը։
1944 թվականի հուլիսի 20-ին այնտեղ անհաջող մահափորձ է կատարվել Հիտլերի դեմ։
Ըստ բրիտանացի գրող Էնթոնի Բիվորի՝ «Բեռլինի անկումը» գրքի, Հիտլերը 1944 թվականի նոյեմբերի 10-ին լքել է «Wolfschanze» շտաբը և մեկնել Բեռլին, որտեղ նա կոկորդի վիրահատության է ենթարկվել։ Դեկտեմբերի 10-ին Հիտլերը տեղափոխվել է մեկ այլ գաղտնի շտաբ, որը գտնվում էր Զիգենբերգի մոտ գտնվող անտառապատ տարածքում, Մայնի Ֆրանկֆուրտից մոտ քառասուն կիլոմետր հեռավորության վրա։ Դրա ծածկագիրն էր «Adlerhorst» (Արծվի բույն)։
«Wolfschanze» լքվել է գերմանական զորքերի կողմից այն բանից հետո, երբ 1945 թվականի հունվարի 25-ին բունկերը պայթեցվլ է՝ կապված Կարմիր բանակի առաջխաղացման հետ դեպի Անգերբուրգ (ներկայիս Վենգոժևո)։
Համալիրի շուրջ գերմանական ականապատ դաշտերի մաքրումն իրականացվել է լեհական բանակի կողմից երկու փուլով՝ 1945-1956 թվականներին։
Այսօր «Wolfschanze»-ը թանգարան է, որը գործում է ամբողջ տարվա ընթացքում։ Համալիրի տարածքում տեղադրված է հուլիսի 20-ի դավադրության մասնակիցների հուշարձանը։
Տեղագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հիտլերի բունկերը պայթեցնելու համար հսկայական քանակությամբ պայթուցիկ է պահանջվել։
«Wolfschanze»-ի գլխավոր շտաբը ավելի քան ութսուն բունկերներից և ամրացված շենքերից բաղկացած համալիր էր խիտ անտառի մեջտեղում, որը գտնվում էր 250 հեկտար պահպանվող տարածքում և շրջապատված էր փշալարերի մի քանի օղակներով, ականապատ դաշտերով, դիտակետերով, աշտարակներով, գնդացիրներով և ուներ հակաօդային պաշտպանության դիրքեր։ Համալիրի կարիքները ապահովվել են մոտակա փոքր օդանավակայանի Վիլամովոյի և երկաթուղային կայարանի միջոցով։ Նա Բեռլինին միացված էր ուղիղ հեռախոսային մալուխով[1]։
Գլխավոր գրասենյակի կառուցումը, որն իրականացվել է Todt կազմակերպության կողմից, սկսվել է 1940 թվականին և իրականում շարունակվել է մինչև 1944 թվականը։ Նրա գտնվելու վայրը (Մասուրյան լճերի և ճահիճների մեջ) ի սկզբանե ընտրվել է՝ հաշվի առնելով խորհրդային սահմանին հարաբերական մոտ լինելը, մեծ բնակավայրերից հեռու լինելը և դժվար հասանելիությունը։
Անվտանգություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օդից հայտնաբերումից խուսափելու համար օգտագործվել են կեղծ ծառեր և քողարկող ցանց։ Խորհրդային հրամանատարությունը «Գայլի որջ»-ի գտնվելու վայրի և չափերի մասին իմացել է միայն 1945 թվականի սկզբին Բեռլինի հարձակողական գործողության ժամանակ[2]։
Այլ օբյեկտներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նույն տարածքում եղել են նացիստական Գերմանիայի բարձրագույն ղեկավարության այլ հրամանատարական կետեր և շտաբներ.
- Ռայխի կանցլերի ղեկավարի, SS-Obergruppenführer Հանս Լամերսի շտաբը (ծածկագիր՝ «Վենդուլա»)
- Ցամաքային զորքերի բարձրագույն հրամանատարության շտաբ (ծածկագիր՝ «Աննա»),
- Հայնրիխ Հիմլերի շտաբը (ծածկագիր՝ «Hochwald»),
- Նացիստական Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարար Յոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպի շտաբ,
- Օդային ուժերի հրամանատարության շտաբ (ծածկագիր «Ռոբինսոն»),
- Հերման Գյորինգի շտաբ (ծածկագիր «Breitenheide»),
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Location and construction of Wolf's Lair - Why Gierloz / Ketrzyn?». Wolfsschanze (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 14-ին.
- ↑ Beevor, Antony (1999) Stalingrad: The Fateful Siege: 1942—1943. New York: Penguin Books. 9780140284584
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Волчье логово
- Подробная исследовательская статья о Волчьем логове (планы, фото, легенды)
- На бункер «Вольфсшанце» не падали бомбы!
- Подробно для туристов с фотографиями
- Волчье логово — история и фотографии (русский)
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գայլի որջ» հոդվածին։ |