ជំងឺអុតស្វា
អត្ថបទនេះ គឺជាការបកប្រែត្រួសៗពីភាសាមួយផ្សេងទៀត។ វាអាចត្រូវបានបង្កើតដោយកុំព្យូទ័រឬដោយអ្នកបកប្រែដែលមិនមានជំនាញពីរ។ សូមជួយកែលម្អការបកប្រែនេះបន្ថែមទៀត។
ប្រសិនបើអ្នកទើបតែដាក់ស្លាកទំព័រនេះថាត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់បែបនេះ សូមបន្ថែម {{subst:Duflu | pg= ជំងឺអុតស្វា | Language = | Comments = }} ~~~~ ទៅផ្នែកខាងក្រោមនៃផ្នែក WP:PNTCU នៅលើ វិគីភីឌា:ទំព័រដែលត្រូវការការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ. |
ជំងឺអុតស្វា Mpox | |
---|---|
ជំងឺអុតស្វាកន្ទួលលើក្មេងស្រីអាយុ 4 ឆ្នាំ (1971) | |
ឯកទេសភាព | ជំងឺឆ្លង[១] |
រោគសញ្ញា | ក្តៅខ្លួន, ឈឺក្បាល, ឈឺសាច់ដុំ, ញ័រ, កន្ទួលពងបែក, កូនកណ្តុរហើម[២] |
ដង្ហកធ្វើទុក្ខ | ការឆ្លងទីពីរ, រលាកសួត, រោគចូលឈាម, រលាកខួរក្បាល, ការឆ្លងមេរោគភ្នែកធ្ងន់ធ្ងរ[១] |
អាយុចេញរោគសញ្ញា | 5 ទៅ 21 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់[២] |
រយៈពេល | 2 ទៅ 4 សប្តាហ៍[២] |
ប្រភេទ | ក្លាត I, ក្លាត II[១] |
ហេតុបង្ក | វីរុសអុតស្វា[៣] |
វិធីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ | ធ្វើសំណាកដើម្បីរក ADN មេរោគ[១] |
រោគវិនិច្ឆ័យវិសមភាព | ជំងឺអុតស្វាយ, ជំងឺអុត[៤] |
ការបង្ការ | វ៉ាក់សាំងជំងឹអុត និងអុតស្វាយ, ការលាងសម្អាតដៃ, គ្របដណ្តប់កន្ទួល, ឧបករណ៍ការពារផ្ទាល់ខ្លួន, រក្សាគម្លាតពីអ្នកជំងឺ[១] |
ការព្យាបាល | គាំទ្រដោយសុទិដ្ឋនិយម[១] |
ថ្នាំព្យាបាល | តេកូវីរីម៉ាត, ថ្នាំប្រឆាំងវីរុស[១] |
ព្យាករណ៍ | ភាគច្រើនជាសះស្បើយវិញ[៥] |
ជំងឺអុតស្វា ឬសរសេរបានថា អ៊ុតស្វា (ភាសាអង់គ្លេស៖ Mpox, ធ្លាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថា monkeypox) គឺជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបង្កឡើងដោយវីរុស ដែលអាចកើតមានឡើងទៅលើមនុស្ស និងពពួកសត្វមួយចំនួន។[១] រោគសញ្ញានៃជំងឺនេះរួមមាន គ្រុនក្តៅ ហើមកូនកណ្តុរ និងស្នាមកន្ទួលៗដែលបង្កជាពងបែក ហើយបន្ទាប់មកប្រែជាសំបកកន្ទួលក្រៀមលើស្បែក។[១] ជំងឺនេះជាធម្មតាមានលក្ខណៈស្រាល ហើយអ្នកដែលឆ្លងជំងឺនេះភាគច្រើនអាចជាសះស្បើយវិញក្នុងរយៈពេលពីពីរទៅបីសប្តាហ៍ដោយមិនចាំបាច់ការព្យាបាល។[៥] រយៈវេលានៃរោគសញ្ញានឹងចាប់ផ្តើមពីប្រាំទៅម្ភៃមួយថ្ងៃក្រោយការប៉ះពាល់ ហើយរោគសញ្ញាជាធម្មតាមានរយៈពេលពីរទៅបីសប្តាហ៍។[២] តែទោះយ៉ាងណា ករណីឆ្លងអាចវិវត្តទៅសភាពធ្ងន់ធ្ងរបាន ជាពិសេសចំពោះកុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ឬអ្នកដែលមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយខ្សោយ។[៦]
ជំងឺនេះត្រូវបានបង្កឡើងដោយ វីរុសអុតស្វា ដែលជាមេរោគហ្សូណូស នៅក្នុងពូជ មេរោគអ័រថូផុក្ស។[៣] វីរុសវ៉ារីអូឡា ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺអុត ក៏មានវត្តមាននៅក្នុងប្រភេទជំងឺនេះដែរ។[១] ការចម្លងពីមនុស្សទៅមនុស្សអាចកើតមានឡើងតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្ទាល់នឹងស្បែកដែលឆ្លង ឬវត្ថុវាវក្នុងរាងកាយណាមួយ ដោយរួមមានកត្តាទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទផងដែរ។[១] រយៈពេលឆ្លងនៃជំងឺនេះនឹងអូសបន្លាយចាប់ពីកើតមានរោគសញ្ញារហូតដល់ពេលដែលស្នាមដំបៅនិងសង្វារទាំងអស់បានបាត់ទើបមានន័យថាជាសះស្បើយ។[៦] វីរុសនេះក៏អាចឆ្លងពីសត្វដែលផ្ទុកមេរោគតាមរយៈការប៉ះពាល់សាច់សត្វឆ្លង ឬតាមរយៈការខាំឬខ្វាចពីសត្វដែលឆ្លង។[៦] ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអាចត្រូវបញ្ជាក់បានដោយការធ្វើតេស្តស្វ័យប្រវត្តិ PCR នៅលើស្នាមដំបៅដើម្បីរក អាដេអិន របស់វីរុស។[១]
អ្នកដែលងាយរងនឹងហានិភ័យខ្ពស់ត្រូវបានអ្នកជំនាញណែនាំឱ្យចាក់វ៉ាក់សាំងជាមុន។[១] មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ គ្មានវ៉ាក់សាំងណាដែលបានផលិតឡើងជាពិសេសសម្រាប់ប្រឆាំងនឹងអុតស្វានោះទេ ប៉ុន្តែវ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺអុតទូទៅត្រូវបានគេរកឃើញថាមានប្រសិទ្ធភាពធម្មតា។[៧] ជំងឺអុតស្វាគឺមិនមានវិធីព្យាបាលជាក់លាក់ណាឡើយ ដូច្នេះគេមានតែវិធីគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញា និងបង្កាកុំឱ្យវារើធ្ងន់ធ្ងរបន្ត។[១][៨] ថ្នាំប្រឆាំងវីរុសមួយចំនួនដូច តេកូវីរីម៉ាត អាចយកមកប្រើប្រាស់បានដើម្បីព្យាបាលជំងឺអុតស្វា[១] តែប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាំទាំងនោះមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់បង្ហាញត្រឹមត្រូវនោះទេ។[៩]
អុតស្វាគឺជាជំងឺកំពុងរាតត្បាតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល និងខាងលិច ដែលត្រូវជាជម្រកប្រភេទថនិកសត្វមួយចំនួនដែលគេសង្ស័យថាជាពពួកអ្នកស្តុកមេរោគនេះ។[១] ករណីឆ្លងលើមនុស្សដំបូងត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងឆ្នាំ 1970 ក្នុងក្រុងបាសានគូស៊ូ, សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។[១០] ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងញឹកញាប់នៃការរាតត្បាតជំងឺអុតស្វាបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលប្រហែលបណ្ដាលមកពីការចុះខ្សោយនៃប្រព័ន្ធស៊ាំរបស់មនុស្សនៅក្នុងតំបន់បន្ទាប់ពីការចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺអុតជាប្រចាំលែងសូវបានអនុវត្តខ្ជាប់ខ្ខូន។[១០]
រោគូត្បាតសាស្ត្រ
[កែប្រែ]អត្ថបទនេះ ហួសសម័យហើយ។ សូមបន្ទាន់សម័យអត្ថបទនេះ ដើម្បីឆ្លុះបង្ហាញឱ្យឃើញនូវព្រឹត្តិការណ៍ថ្មី ឬ ព័ត៌មានដែលបានចេញថ្មីៗនេះ។ (May 2023) |
ប្រវត្តិ
[កែប្រែ]ជំងឺអុតស្វា ត្រូវបានគេកំណត់ថាជាជំងឺដាច់ដោយឡែកពីគ្នាក្នុងឆ្នាំ 1958 ក្នុងចំណោម សត្វស្វា មន្ទីរពិសោធន៍ក្នុង ទីក្រុងកូផេញ៉ាហ្គេន ប្រទេសដាណឺម៉ាក។[១១] ទោះបីជាវាត្រូវបានគេគិតថាជារឿងចម្លែកចំពោះមនុស្សក៏ដោយ ករណីបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 អាចជាលទ្ធផលនៃ ភាពស៊ាំ ចុះខ្សោយចាប់តាំងពីការបញ្ឈប់ការចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺអុតស្វាយជាប្រចាំ។[១០][៤] [១២] ករណីដំបូងលើមនុស្សត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ 1970 នៅ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) ។ មានករណីជាបន្តបន្ទាប់នៅអាហ្រ្វិកកណ្តាល និងខាងលិច ហើយវាជា ជំងឺឆ្លងក្នុងតំបន់ DRC។[១០] ការ រាតត្បាតនៃជំងឺស្វាឆ្នាំ 2022 តំណាងឱ្យឧប្បត្តិហេតុដំបូងនៃការ ឆ្លងសហគមន៍ដែល រីករាលដាលនៅខាងក្រៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ដែលត្រូវបានកំណត់ដំបូងនៅ ចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ 2022 ជាមួយនឹងករណីជាបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងប្រទេសយ៉ាងហោចណាស់ 74 នៅគ្រប់ទ្វីបទាំងអស់ លើកលែងតែអង់តាក់ទិក។[១៣] [១៤] នៅថ្ងៃទី 23 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2022 អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានប្រកាសពីការផ្ទុះឡើងនៃបញ្ហា សុខភាពសាធារណៈនៃការព្រួយបារម្ភអន្តរជាតិ (PHEIC) ជាមួយនឹងករណីដែលបានរាយការណ៍ជាង 16,000 នៅក្នុងប្រទេស និងដែនដីចំនួន 75 ។
ឯកសារយោង
[កែប្រែ]- ↑ ១,០០ ១,០១ ១,០២ ១,០៣ ១,០៤ ១,០៥ ១,០៦ ១,០៧ ១,០៨ ១,០៩ ១,១០ ១,១១ ១,១២ ១,១៣ ១,១៤ ១,១៥ "WHO Factsheet – Mpox (Monkeypox)". អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO). 18 April 2023. Archived from the original on 21 April 2022. Retrieved 16 August 2024.
- ↑ ២,០ ២,១ ២,២ ២,៣ "Mpox Symptoms". មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងបង្ការជំងឺអាមេរិក (CDC). 2 February 2023. Archived from the original on 21 May 2023. Retrieved 16 August 2024.
- ↑ ៣,០ ៣,១ Cite error: Invalid
<ref>
tag; no text was provided for refs namedCDC_About
- ↑ ៤,០ ៤,១ (January 2014)"Human monkeypox". Clinical Infectious Diseases 58 (2): 260–267. DOI:10.1093/cid/cit703.
- ↑ ៥,០ ៥,១ "Monkeypox". GOV.UK. 24 May 2022. Archived from the original on 18 May 2022. Retrieved 16 August 2024.
- ↑ ៦,០ ៦,១ ៦,២ "Mpox (monkeypox)". អង្គការសុខភាពពិភពលោក. 12 May 2023. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 16 August 2024.
- ↑ (1 January 2023)"Efficacy of smallpox vaccines against Mpox infections in humans". Immunotherapy Advances 3 (1): ltad020. DOI:10.1093/immadv/ltad020.
- ↑ "Mpox (formerly Monkeypox)". NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases. 6 December 2022. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 21 August 2024.
- ↑ "Patient's Guide to Mpox Treatment with Tecovirimat (TPOXX)". Centers for Disease Control and Prevention. 28 November 2022. Archived from the original on 24 May 2023. Retrieved 21 August 2024.
- ↑ ១០,០ ១០,១ ១០,២ ១០,៣ Bunge, Eveline M. (11 February 2022). "The changing epidemiology of human monkeypoxទំព័រគំរូ:SndA potential threat? A systematic review". PLOS Neglected Tropical Diseases 16 (2): e0010141. DOI:10.1371/journal.pntd.0010141.
- ↑ Parker, Scott (2013-02-01). "A review of experimental and natural infections of animals with monkeypox virus between 1958 and 2012". Future Virology 8 (2): 129–157. ISSN 1746-0794. DOI:10.2217/fvl.12.130.
- ↑ Simpson, Karl (14 July 2020). "Human monkeypoxទំព័រគំរូ:SndAfter 40 years, an unintended consequence of smallpox eradication". Vaccine 38 (33): 5077–5081. DOI:10.1016/j.vaccine.2020.04.062.
- ↑ Efrati, Ido. "Israel Confirms First Case of Monkeypox Virus". Haaretz. https://www.haaretz.com/israel-news/israel-discovers-first-case-of-monkeypox-virus-1.10812439.
- ↑ "Monkeypox cases investigated in Europe, the United States, Canada and Australia". BBC News. 20 May 2022. https://www.bbc.co.uk/news/health-61506562.
- Pages with reference errors
- Pages containing cite templates with deprecated parameters
- អត្ថបទវិគីភីឌាត្រូវការសម្អាតបន្ទាប់ពីការបកប្រែ
- Wikipedia articles in need of updating from May 2023
- Articles with invalid date parameter in template
- All Wikipedia articles in need of updating
- ជំងឺផុក្ស
- ជំងឺអុតស្វា
- លក្ខខណ្ឌស្បែកដែលទាក់ទងនឹងមេរោគ
- ជំងឺមេរោគសត្វ