55 Dywizja Piechoty (II RP)
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
1939 |
Rozformowanie |
1939 |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Działania zbrojne | |
wojna obronna 1939 bitwa pod Tomaszowem (17–20 IX 1939) | |
Organizacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
55 Dywizja Piechoty Rezerwowa, 55 DP (rez.) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.
W czasie kampanii wrześniowej dywizja walczyła w składzie Armii „Kraków” i broniła fortyfikacji śląskich. Od września w odwrocie; szczególnie uporczywie broniła przyczółka pod Baranowem. Wzięła udział w pierwszej bitwie tomaszowskiej[1].
Udział w wojnie obronnej 1939
[edytuj | edytuj kod]55 Dywizja Piechoty (Rezerwowa) pod dowództwem płk. Stanisława Kalabińskiego wchodziła w skład GO „Śląsk” w Armii „Kraków”[2]. Została zmobilizowana pod koniec sierpnia 1939 r. z batalionów Śląskiej Brygady Obrony Narodowej i Dąbrowskiej Półbrygady Obrony Narodowej. Jej zadaniem była obrona umocnionego odcinka „Mikołów”. W dniach 1–2 września toczyła zacięte walki w rejonie Kobióra i Wyr z niemiecką 8 DP, nacierającą z północnego zachodu na Mikołów i 28 DP, atakującą z zachodu w kierunku Wyr. 2 września jeden z jej odwodowych batalionów odebrał Niemcom kontratakiem wieś Wyry. Niestety, 3 września, po zaciekłych walkach bitwy granicznej, została zmuszona do odwrotu. 4 września dywizja otrzymała rozkaz odwrotu nad Nidę w kierunku Pińczowa i Miechowa. W dniu 5 września ostatnie bataliony dywizji i znajdujące się pomiędzy Krzeszowicami a Krakowem podjęły zaciętą walkę w Rudawie i Młynce[3].
7 września pułki dywizji toczyły ciężkie, chaotyczne boje odwrotowe na północny wschód od Krakowa w widłach Wisły i niewielkiego, lewobrzeżnego jej dopływu Nidzicy. 204 pp bił się krwawo w Proszowicach, 201 pp toczył zaciętą walkę pod Klimontowem, a później koło Słonowic, gdzie odrzucił natarcie niemieckich czołgów, zaś 203 pp walczył pod Kazimierzą Wielką. Dalsze walki toczyły się na lewym brzegu Nidzicy w okolicach Gabułtowa i Jakuszowic, skąd późną nocą, po wspomnianych bojach i po 30 km marszu, oddziały dywizji mogły kontynuować odwrót w kierunku rzeki Nidy. 9 września dotarły do Stopnicy. 11 września dywizja zorganizowała i krwawo broniła przyczółek pod Osiekiem, z którego miała przeprawiać się cała Armia „Kraków”. W dniach 14–17 września jednostki dywizji wiązały siły niemieckie w okolicy Biłgoraja. Kolejne walki osłonowe 55 DP stoczyła w rejonie Górecka. Najcięższe boje toczył 201 pp, stawiając skuteczny opór nieprzyjacielowi przez cztery kolejne dni od 17 do 20 września. W nocy z 18 na 19 września dywizja wzmocniła polskie oddziały atakujące Tomaszów Lubelski. W nieskutecznym natarciu udział wziął 203 pp. W nocy z 22 na 23 września po naradzie oficerów sztabu, po stwierdzeniu niezdolności resztek dywizji, bez artylerii, do jakiegokolwiek działania, dowódca dywizji podjął decyzję o rozwiązaniu jednostki w rejonie wsi Ulów.
- Osobne artykuły:
Ordre de Bataille i obsada personalna
[edytuj | edytuj kod]Obsada personalna Dowództwa 55 DP (rez.) [a]
- dowódca dywizji – płk piech. Stanisław Kalabiński (dca PD 30 DP)
- dowódca piechoty dywizyjnej – płk piech. Józef Giza (dca Górnośląskiej BON)
- dowódca artylerii dywizyjnej – płk art. Eugeniusz Ignacy Luśniak
- dowódca saperów dywizyjnych – kpt. Czesław Wójtowicz
- szef służby sprawiedliwości – mjr aud. Władysław Różycki
- szef służby duszpasterskiej – ks. kapelan Wacław Jabłoński
- szef sztabu – ppłk dypl. Józef Ullman
- oficer operacyjny – kpt. dypl. Stanisław Czupryna
- pomocnik oficera operacyjnego – kpt. Michał Dawiskiba
- oficer informacyjny – kpt. Tadeusz Horoszkiewicz
- dowódca łączności – mjr Stefan Polz
- kwatermistrz – kpt. dypl. Roman Jan Różycki
- szef służby intendentury – por. int. z wsw Bohdan Romuald Kowalski[4]
- komendant kwatery głównej – kpt. Karol Brandys
- szef sanitarny – mjr.dr.med.Józef Mazurek
Organizacja wojenna 55 DP [b]
Dowództwo 55 Dywizji Piechoty
- dowódcy broni i szefowie służb
- Sztab
Kwatera Główna 55 DP (23 pal, jako Rezerwa Personelu Etapowego Typ II Nr 24)
- kompania asystencyjna Nr
- pluton pieszy żandarmerii nr 66
- poczta polowa nr 105 (Urząd Pocztowo–Telegraficzny w Krakowie)
- sąd polowy Nr 53 (KRU Będzin)
- kompania gospodarcza KG 55 DP
Piechota dywizyjna
- samodzielny patrol meteorologiczny nr 65
- 65 pułk artylerii lekkiej
Jednostki broni
- 75 kompania saperów (5 batalion saperów w Krakowie)
- kompania telefoniczna nr 66
- pluton łączności Kwatery Głównej nr 66
- pluton radio nr 66
- drużyna parkowa łączności nr 66
Jednostki i zakłady służb
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zawilski 2019 ↓, s. 799.
- ↑ Jurga 1975 ↓, s. 267.
- ↑ S. Korzonek , Wojna Obronna 1939 roku na Ziemi Zabierzowskiej .
- ↑ Bohdan Romuald Kowalski. [w:] Kolekcja akt żołnierzy zarejestrowanych w rejonowych komendach uzupełnień, sygn. II.56.9345 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-05-19].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. T. 7. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Wacław Stachiewicz: Wierności dochować żołnierskiej : przygotowania wojenne w Polsce 1935-1939 oraz kampania 1939 w relacjach i rozważaniach szefa Sztabu Głównego i szefa Sztabu Naczelnego Wodza. Warszawa: "Rytm", 1998. ISBN 83-86678-71-2.
- Jan Przemsza-Zieliński: Jeden z tysiąca Zagłębiaków Rzecz o pułkowniku Stanisławie Kalabińskim ostatnim dowódcy śląsko-dąbrowskiej Obrony Narodowej : Sosnowiecka Oficyna Wydawniczo-Autorska "SOWA-PRESS", Sosnowiec 1999 r.
- Jan Przemsza-Zieliński: Księga wrześniowej chwały pułków śląskich t. 1 i 2 : Biblioteka Śląska w Katowicach, Sosnowiecka Oficyna Wydawniczo-Autorska "SOWA-PRESS", Katowice-Sosnowiec 1993 r.
- Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Znak Horyzont, 2019. ISBN 978-83-240-5692-7.