Lepnik zwyczajny
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
lepnik zwyczajny |
Nazwa systematyczna | |
Lappula squarrosa (Retz.) Dumort. Fl. Belg. 40 1827 |
Lepnik zwyczajny (Lappula squarrosa (Retz.) Dumort.) – gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych.
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Główny obszar jego występowania to Prowincja Pontyjska[3]. Rozprzestrzenił się jednak i obecnie występuje także w niemal całej Europie (brak go na wyspach brytyjskich), Ameryce Północnej (USA i Kanada), niektórych regionach Ameryki Środkowej, Azji, Afryki i Australii[4]. W Polsce jest gatunkiem nieczęstym; rośnie w rozproszeniu na terenie całego kraju[5], głównie na niżu i w niższych położeniach górskich. Status gatunku we florze Polski jest niejasny, według niektórych źródeł jest gatunkiem rodzimym[3], według innych archeofitem lub kenofitem[6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Łodyga
- O wysokości 20–70 cm, szorstko białawo owłosiona, gałęzista w górnej części, o skośnie odstających gałązkach[7].
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Dolne liście łopatkowate, na ogonkach. Szybko zamierają. Górne liście równowąskolancetowate i siedzące[3].
- Kwiaty
- Drobne, krótkoszypułkowe, błękitne i zebrane w kwiatostan zwany skrętkiem. Kielich złożony z 5 rozciętych prawie do nasady równowąskolancetowatych działek. Długa i lejkowata Korona ma 5 zaokrąglonych łatek, a wewnątrz rurki trójkątne i brodawkowate osklepki. Słupek 1, pręcików 5[3].
- Owoc
- Rozłupnia o średnicy 3–4 mm. Rozłupki brodawkowane, z dwoma lub trzema szeregami kolców na brzegu. Kolce około dwa razy krótsze od szerokości rozłupni[7].
- Gatunki podobne
- W Polsce jako efemerofity występują jeszcze dwa gatunki: lepnik odgiętoowockowy (Lappula deflexa) i różnokolcowy (L. heteracantha). Lepnik odgiętoowockowy ma szypułki odgięte podczas kwitnienia, kolce na owocu w jednym rzędzie, dołem zrośnięte w błoniaste skrzydełko, a kielich krótszy od owocu. U lepnika różnokolcowego kolce na owocu są w jednym rzędzie, wolne, niezrośnięte nasadami, kielich w czasie w czasie kwitnienia ma długość 2-3 mm, w czasie owocowania 3-4 mm[6].
-
Kwiaty
-
Owoce
-
Owoce
-
Owoce
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]- Rozwój
- Roślina jednoroczna lub dwuletnia. Kwitnie od maja do sierpnia. Nasiona rozsiewane są przez zwierzęta, przyczepione do ich sierści (epizoochoria), stąd też roślina ta często występuje w pobliżu ich nor. Kiełkują nie tylko w wilgotnej glebie, ale także podczas suchego przechowywania[3].
- Siedlisko
- Rośnie na siedliskach ruderalnych; na przydrożach, ugorach i nieużytkach, ale także na skarpach i w murawach kserotermicznych[3].
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n = 48[6].
Zagrożenia i ochrona
[edytuj | edytuj kod]Roślina umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia)[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-12-13] (ang.).
- ↑ a b c d e f Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 978-83-7073-514-2. OCLC 948856513.
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2018-01-17].
- ↑ Zając A., Zając M.: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej, Instytut Botaniki, Uniwersytet Jagielloński, 2001. ISBN 978-83-61191-72-8.
- ↑ a b c Rutkowski Lucjan: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- BioLib: 40724
- EoL: 487155
- EUNIS: 162063
- Flora of North America: 242416719
- FloraWeb: 3270
- GBIF: 2925756
- identyfikator iNaturalist: 77626
- IPNI: 117629-1
- ITIS: 503330
- NCBI: 203740
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2342864
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:117629-1
- Tela Botanica: 37651
- identyfikator Tropicos: 4000035
- USDA PLANTS: LASQ