Republika Ałtaju
republika | |||||
| |||||
Hymn: | |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Siedziba | |||||
Kod ISO 3166-2 |
RU-AL | ||||
Prezydent | |||||
Premier | |||||
Powierzchnia |
92 903 km² | ||||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
2,38 os./km² | ||||
Tablice rejestracyjne |
04 | ||||
Strefa czasowa |
czas moskiewski+3:00, UTC +7:00 | ||||
Języki urzędowe | |||||
Położenie na mapie Rosji | |||||
Strona internetowa |
Republika Ałtaju (ros. Республика Алтай) – autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca w południowej części zachodniej Syberii, w zlewisku rzek Bija i Katuń. W ramach federacji Ałtaj graniczy z Tuwą, Chakasją, Krajem Ałtajskim oraz obwodem kemerowskim, ma także zewnętrzną granicę z Chinami, Mongolią i Kazachstanem.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Klimat umiarkowany kontynentalny, z krótkim, gorącym latem i długą, mroźną zimą. Powierzchnia republiki zróżnicowana, charakterystyczne wysokie grzbiety gór Ałtaj, poprzecinane głębokimi dolinami rzecznymi, rzadko szerokimi kotlinami górskimi. Najwyższa góra republiki – Biełucha (ałtajski: Kadyn-Baży), której wysokość wynosi 4506 m jest jednocześnie najwyższym punktem Syberii.
Strefa czasowa
[edytuj | edytuj kod]Republika należy do omskiej strefy czasowej (OMST). UTC +7:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+6:00, a czas letni – UTC+7:00.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Tereny obecnego Ałtaju pozostawały w przeszłości kolejno pod zwierzchnictwem: kaganatu tureckiego (552–744), Ujgurów (do połowy IX w.) i Kirgizów (do początku XIII w.). W XIII w. obszar ten wszedł w skład imperium mongolskiego Czyngis-chana. Od XVIII w. stanowił rejon kolonizacji rosyjskiej. W latach 30. XIX w. wprowadzono alfabet dla języka ałtajskiego, rosyjscy uczeni zaczęli publikować słowniki i podręczniki gramatyki, założono również pierwsze szkoły. Na początku XX w. rozwinął się na tych terenach ruch religijny (łączący elementy lamaizmu i szamanizmu), będący wyrazem oporu miejscowej ludności przeciwko Rosji (stłumiony w 1904). W czerwcu 1922 utworzono na obszarze Ałtaju Ojrocki Obwód Autonomiczny, przekształcony w styczniu 1948 w Górnoałtajski Obwód Autonomiczny. Od czerwca do grudnia 1991 Górnoałtajska SRR, od marca 1992 Republika Ałtaju.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych za 2010 rok w republice mieszkało 206 168 osób. Następuje spadek udziału procentowego Rosjan, którzy w 1989 roku stanowili 60,36%, a w 2010 roku stanowili 55,68% ludności republiki, podczas gdy następuje ciągły przyrost udziału procentowego rdzennych Ałtajczyków, którzy stanowili w 1989 roku – 30,99%, w 2002 roku – 32,98%, w 2010 roku – 35,33% ludności. Poza tym Kazachowie (w 2010 roku – 6,07%), Ukraińcy oraz Niemcy. Ludność miejska: 26,4%, wiejska: 73,6%.
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Zakłady przemysłu włókienniczego, skórzanego, materiałów budowlanych, drzewnego i spożywczego. Na rzece Katuń elektrownie wodne Czemalska i Katuńska. Przez terytorium Ałtaju przechodzi Trakt Czujski (od Bijska do granicy z Mongolią). Region rolniczy wchodzący w skład Zachodniosyberyjskiego Regionu Ekonomicznego. Uprawa zbóż (głównie jęczmienia, owsa), roślin pastewnych, warzyw i drzew owocowych. Chów i hodowla bydła, kóz, owiec, jaków i marali. Myślistwo i eksploatacja lasów.
Tablice rejestracyjne
[edytuj | edytuj kod]Tablice pojazdów zarejestrowanych w Republice Ałtaju mają oznaczenie 04 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]Miasto | Populacja | Ludność miejska | Ludność wiejska | Powierzchnia | Gęstość zaludnienia |
---|---|---|---|---|---|
Gornoałtajsk | 52 793 | 52 793 | --- | 95,5 km² | 662,77 os./km² |
Rejon | Populacja | Ludność miejska | Ludność wiejska | Powierzchnia | Gęstość zaludnienia |
czemalski | 9471 | --- | 9471 | 3016 km² | 3,14 os./km² |
czojski | 8919 | --- | 8919 | 4526 km² | 1,96 os./km² |
kosz-agacki | 17 707 | --- | 17 707 | 19 845 km² | 0,89 os./km² |
majmiński | 27 131 | --- | 27 131 | 1285 km² | 21,1 os./km² |
ongudajski | 15 743 | --- | 15 743 | 11 744 km² | 1,33 os./km² |
szebaliński | 14 504 | --- | 14 504 | 3794 km² | 3,82 os./km² |
turoczacki | 12 996 | --- | 12 996 | 11 015 km² | 1,18 os./km² |
ułagański | 11 772 | --- | 11 772 | 18 367 km² | 0,64 os./km² |
ust-kański | 15 368 | --- | 15 368 | 6244 km² | 2,46 os./km² |
ust-koksiński | 17 485 | --- | 17 485 | 12 958 km² | 1,35 os./km² |
Prezydenci Ałtaju
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz też:
Religia
[edytuj | edytuj kod]Większość populacji republiki wyznaje prawosławie. Religią rdzennych mieszkańców – Ałtajczyków do końca XIX wieku był szamanizm; na początku XX wieku wielu przeszło na burchanizm, stanowiący połączenie buddyzmu (lamaizmu) z szamanizmem, niektórzy zaś przyjęli prawosławie. Kilka procent populacji (głównie Kazachowie) wyznaje islam. Nieliczną grupę stanowią Świadkowie Jehowy[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Оценка численности постоянного населения на 1 января 2021 года и в среднем за 2020 год [online] [dostęp 2021-04-08] [zarchiwizowane z adresu 2021-03-19] .
- ↑ Ałtajczycy – lud, który pokochaliśmy. „Przebudźcie się!”, s. 16–19, 22 czerwca 1999. Watchtower. ISSN 1234-1150.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- strona Republiki Ałtaju
- Рудой А. Н., Кирьянова М. Р. Научное и рекреационное значение великих геологических памятников Алтая: к созданию Алтайского ледникового парка // Известия Русского географического общества, 2004. – Вып. 5. – С. 61-69.. ice.tsu.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-22)].