Wołczków
Dniestr w okolicach Wołczkowa | |
Państwo | |
---|---|
Obwód | |
Rejon | |
Hromada | |
Nr kierunkowy |
+3803431 |
Kod pocztowy |
77181 |
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego | |
Położenie na mapie Ukrainy | |
Wołczków (ukr. Вовчків) – osada na prawie ruskim[1], następnie osada na prawach miejskich, potem samodzielna gmina wiejska[2][3], później wieś w gminie Mariampol[4][5], obecnie w granicach gminy Dubowce (ukr. Дубівці[6]).
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wołczków leży na południowo-zachodnim krańcu części Wyżyny Podolskiej, na lewym brzegu rzeki Dniestr, 14 km na południowy wschód od Halicza oraz 15 km na północny wschód od Stanisławowa, bezpośrednio przylega do Mariampola.
Klimat i przyroda
[edytuj | edytuj kod]W Wołczkowie i okolicach panuje klimat umiarkowany ciepły kontynentalny. Najwyższe wzniesienie po wschodniej stronie dochodzi do 300 m n.p.m.
Rzeka: Dniestr.
Potok: Woronica – lewy dopływ Dniestru, różnie nazywany na mapach z wcześniejszych okresów: "Koropecki", „Dolny Potok”, „Potok Zabłocie”[7] zwany w dolnym biegu „Zgniły Potok”[8], „Potok Woronica”.
Około 1 km na północ od Wołczkowa przy "Potoku Zgniłym" występują złoża kredy z krzemieniami.[9]
Archeologia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze badania archeologiczne tych okolic przeprowadził Stanisław Krzyżanowski w 1869, następne wykonała Karpacka Ekspedycja Archeologiczna. Najstarsze znaleziska datowane są na okres kultury mustierskiej (150–35 tys. lat p.n.e.).
Historia
[edytuj | edytuj kod]1386–1795
[edytuj | edytuj kod]W okresie Korony Królestwa Polskiego miejscowość leżąca w prowincji małopolskiej, województwie ruskim, powiecie halickim. W 1452 Piotr ze Szczawina (Petrus de Szczawino)[10], sprzedał Wołczków (lat. Volczkow) i Łuka (lat. Luka) Panu Andrzejowi Bilinie z Rzepniowa[11] (Andree de Rzepinow)[12].
W tym okresie w Wołczkowie pracował pop Ihnat (1463 i 1464), co świadczy o funkcjonowaniu cerkwi[13].
Jan Bylinka w 1469 przedstawił nadanie Władysława księcia opolskiego na wieś Wołczków z monasterem Ostrów[14] okazując potwierdzenie Kazimierza Jagiellończyka.
Zapisy z 1470 mówią o tym, że z Halicza do Wołczkowa dowiodła lokalna droga (prywatna) groblą stawu bybelskiego[15]. Zachodnią część obszaru przepływa dopływ Dniestru. Zabudowania leżą po obu stronach potoku. W księdze podatkowej z 1515 odnotowano we wsi 4 łany (ok. 100 ha) ziemi uprawnej i kolejne 3 łany ziemi przejściowo wolnej[16].
W XVI wieku Wołczków przeżywał okres rozrostu. Zbudowano drewniany kościół w Wołczkowie – należący do dziekanii uścieńskiej w archidiecezji lwowskiej, w późniejszej parafii mariampolskiej. Świątynia została zniszczona przez Tatarów w czasie najazdów turecko-tatarskich w 1594[17].
Począwszy od 1630, osada należała do książęcej (szlacheckiej) rodziny Teodora Andrzeja Bełżeckiego, który w latach trzydziestych XVII wieku otrzymał od króla polskiego Zygmunta III Wazy przywilej na budowę miasta na terenie Wołczkowa. Bełżecki zbudował drewniany zamek-rezydencję, który stał się cytadelą miasta. W 1670 król Polski Jan III Sobieski nadał osadzie miejskie prawa magdeburskie. Drewniany zameczek zwany Boża Wola[18] w 1676 oblegały wojska osmańskie z ich krymsko-tatarskimi sojusznikami, które doszczętnie spaliły miasto wraz z zamkiem[19]. Stanisław Jan Jabłonowski w południowej części majętności Wołczków[20], na miejscu zwanym Bohowid (Boży widok)[21] w 1691 założył miasteczko Mariampol i zbudował w nim zamek obronny, który stanowił zbrojną placówkę chroniącą okolice przed Turkami.
1792–1918
[edytuj | edytuj kod]Królestwo Galicji i Lodomerii[22](wchodzące w skład: Monarchii Habsburgów a potem Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier), Okręg administracyjny Namiestnictwa we Lwowie, obwód stanisławowski, powiat halicki a od 1866 powiat stanisławowski[23].
W 1876 Krajowa Rada Szkolna udzieliła zaliczkę na budowę szkoły ludowej[24] w Wołczkowie[8][25]. Budynek szkoły pospolitej był parterowy, murowany[26] prowadzony przez[27]: Jan Szaniawski, Józefa Grobelna, Marya Nawaryjska[28].
Według Skorowidz miejscowości i dóbr tabularnych Galicji właścicielami Wołczkowa byli kolejno: Józefa z Książąt Jabłonowskich Hrabina Stadnicka[29], Franciszka Pajączkowska, Eleonora Skarbek księżna Jabłonowska (1855, 1868, 1877); Oswald, Karol i Edmund hrabia Potoccy herbu Pilawa (1890); Marya Torosiewicz (1897 i 1905); Marya Błażowska (1914), następnie majątek został rozparcelowany[20].
Prowadzona w Wołczkowie stadnina koni w 1824 została nagrodzona za przychów najpiękniejszych klaczy.[30] Częste pożary[31] niszczyły[32] po kilkadziesiąt zabudowań[33]. W 1904 doszło do pożaru folwarku Świdowa (obszar dworski w północno-wschodniej części Wołczkowa), który zniszczył stajnię.[34]
W 1896 funkcjonowały dwa miejsca sprzedaży soli[35] kontrolowane przez Wydział Krajowy.
Spółka Wodna powstała w 1907; należeli do niej właściciele nieruchomości czterech gmin: Wołczków, Marjampol Miasto, Marjampol Wieś i Tumierz[36]. Z funduszu krajowego w 1910 sfinansowano budowę trzech[37] studni wody[38], gdyż woda znajduje się w bardzo głębokich warstwach[39]. W 1912 naczelnikiem gminy był Józef Such[40].
Sprawozdania Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego świadczą o istnieniu w gminie "Kółka rolniczego Wołczków", w którym Oddział Stanisławów prowadził szkolenia[41].
Z rozkazu nr 56 Rady Naczelnej Drużyn Bartoszowych w 1914 utworzona została drużyna w Wołczkowie wchodząca w skład Chorągwi Stanisławowskiej[42], którą dowodził Tadeusz Zagajewski student Politechniki Lwowskiej.
1918–1939
[edytuj | edytuj kod]II Rzeczpospolita, województwo stanisławowskie, powiat stanisławowski. Ustawą z 3 grudnia 1920 zjednoczono administracyjny ustrój Galicji z tym wprowadzonym w byłym zaborze rosyjskim, tworząc 23 grudnia 1920 województwa: krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie[43].
W 1926 Michał Grobelny, mieszkaniec Wołczkowa rozpoczął starania w Starostwie w Stanisławowie o udzielenie konsensu wodno-prawnego na budowę młyna na potoku Woronica[44]. Północną część Wołczkowa składająca się z grupy domów, młyna i karczmy nazywano "Woronica"[45].
W latach 1930-1939 z ramienia Towarzystwa Szkoły Ludowej była prowadzona biblioteka przez Jana Kostańskiego[46].
Ostatnim polskim sołtysem Wołczkowa był Kasper Szczygielski[47]. Od 14 lipca 1934 gmina Wołczków została włączona w skład gminy Mariampol Miasto[48].
1939-1941
[edytuj | edytuj kod]Okupacja sowiecka ziem polskich.
1941–1945
[edytuj | edytuj kod]Generalne Gubernatorstwo, dystrykt galicyjski, powiat stanisławowski.
1945–1962
[edytuj | edytuj kod]ZSRR, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, obwód stanisławowski. Na skutek Konferencji jałtańskiej (4–11.02.1945) doszło do wysiedlenia ludności polskiej z Wołczkowa i Mariampola na tereny przyłączone do Polski po 1945.
1962–1991
[edytuj | edytuj kod]ZSRR, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, obwód iwanofrankiwski, rejon halicki; w 1983 Wołczków ponownie został włączony do graniczącego z nim Mariampola[49].
1991–2020
[edytuj | edytuj kod]Ukraina, obwód iwanofrankiwski, rejon iwanofrankiwski, część gminy Mariampol (Marinopil).
od 2020
[edytuj | edytuj kod]Ukraina, obwód iwanofrankiwski, rejon iwanofrankiwski, część gminy Dubowce[50].
Zamek
[edytuj | edytuj kod]W 1691 król Polski Jan III Sobieski wydał zrujnowane miasto Wołczków krakowianinowi, kasztelanowi, hetmanowi Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu (1634–1702) z przywilejem budowy fortu w tym miejscu. Fort powstał na wzgórzu w zakolu rzeki, miał cztery wysokie wieże. Były dwa wejścia do zamku poprzez mosty zwodzone. Ściany fortu były wysokie na 10 stóp i grube na 15. Południowo-wschodnie i południowe fragmenty fortu były chronione przez dużą, głęboką fosę[51]. U stóp wzgórza utworzono kwadratowy rynek. Pierwszymi mieszkańcami byli mieszkańcy z dawnego zamku Boży Widok.
Ludność
[edytuj | edytuj kod]Według powszechnych spisów ludności przeprowadzonych w czasach monarchii austrowęgierskiej ludność Wołczkowa liczyła:
- w 1854 – 665[52]
- w 1870 – 804
- w 1880 – 930[53]: 915 (gmina) oraz 15 (obszar dworski)[54]
- w 1890 – 1034: 1012 (gmina) oraz 22 (obszar dworski)[28]
- w 1900 – 1083: 1041 narodowości polskiej i 42 narodowości rusińskiej w 203 domach,
- w 1904 – 1139 (jako wł. Marya Torosiewicz)
- w 1914 – 1184 (gmina Wołczków i folwark Świdowa liczone razem jako wł. M. Błażowska)
Według Spisu Powszechnego przeprowadzonego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Wołczków zamieszkiwało:
- w 1921 – 1106: 1077 narodowości polskiej i 29 narodowości rusińskiej w 227 budynkach mieszkalnych[55]
- w 1931 – 1154 w 251 budynkach mieszkalnych[56].
Wg spisu niemieckiego[57] w czasie II wojny światowej w 1943 liczba ludności Wołczkowa wynosiła 1178.
Miała tutaj miejsce zbrodnia nacjonalistów ukraińskich na polskiej ludności cywilnej[58] w okresie II wojny światowej. Wołczków był wsią, w której znaczną większość stanowili Polacy. Z 380 gospodarstw jedynie 12 należało do Ukraińców. W nocy z 29 na 30 marca 1944 przez oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonane zostało ludobójstwo na polskich mieszkańcach wsi Wołczków[59]. W wyniku dokonanego napadu zginęły nie mniej niż 74 osoby. W dniu 27 grudnia 1944 w okolicach Krzywej Góry nacjonaliści ukraińscy dokonali zabójstwa kolejnych 13 osób z Wołczkowa.
Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu prowadził śledztwo w tej sprawie. Od 2000 przesłuchano w tej sprawie kilkuset poszkodowanych Polaków i Ukraińców lub ich rodziny[60].
Urodzeni w Wołczkowie
[edytuj | edytuj kod]- Jan Czerniak[61] D.B.
- Wincenty Dolipski[62] D.B. (1888)
- Józef Grochalski, s. Marcina[63] D.B. (1885)
- Wincenty Mościcki[64] D.B. (1880)
- Ludwik Nowak, s. Bartłomieja[65] D.B. (1881-1915)
- Bartłomiej Obacz, s. Michała[66] D.B. (1881)
- Marcin Obacz, s. Macieja[66] D.B. (1882)
- Andrzej Szczygielski, s. Kaspra[67] D.B.
- Jan Szczygielski, s. Wojciecha[67] D.B. (1881)
- Szczepan Szczygielski, s. Kaspra[68] D.B.
- Szczepan Szczygielski, s. Wojciecha[68] D.B.
- Jan Tomczak, s. Tomasza[69] D.B.
- Michał Tomczak, s. Kaspra[69] D.B.
- Michał Zając[70] D.B.
- Genowefa Wójcik[71] SM (1911-1974)
- Andrzej Kostański[46] SL, Bataliony Chłopskie okręg Stanisławów, 2 Armia WP, ZSL (1912–1984)
- ppk Józef Grochalski[72] JS (1912–1993[73])
- Franciszek Grochalski[74] (1912-1967)
- Paulina Szczygielska[75] (1921)
- prof. dr hab. Ryszard Łużny (1927–1998)
- Jan Bochenek (1931-2011)
- Jan Gorczyca[76] EC (1932)
- Józef Obacz[77] artysta (1934-2021)
- mgr inżynier górnictwa Marian Śrutwa[78] (1936–1995)
- Józef Czerniak[79] (1937)
- mgr fizyk Michał Tomczak (1939–2020)
- Tadeusz Gwizdak[80] (1943)
Pobliskie miejscowości
[edytuj | edytuj kod]Mariampol, Pobereże, Jezupol, Dubowce, Wodniki, Łany, Tumierz, Uście Zielone, Dołhe, Stryhańce, Pobereże
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego. T. 12, [Najdawniejsze zapiski sądów halickich 1435-1475] [online], polona.pl, 409, *4100 (pol.).
- ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 1, cz. 28, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 5 sierpnia 1854, s. 339 .
- ↑ Podział administracyjny państwa na województwa, powiaty, gminy wiejskie i gminy miejskie [online], polona2.pl, s. 95 .
- ↑ Stanisławowski Dziennik Wojewódzki. 1936, nr 8, „Biblioteka Jagiellońska, 102191 III”, 1 maja 1936, s. 116 .
- ↑ Stanisławowski Dziennik Wojewódzki. 1939, nr 6, „Biblioteka Jagiellońska, 102191 III”, 1 kwietnia 1939, s. 83 .
- ↑ Дубовецька територіальна громада - вітаємо на офіційному веб-сайті [online], dubovecka-gromada.gov.ua (urdu).
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 147 .
- ↑ a b Wołczków, wś, powiat stanisławowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 864 .
- ↑ Polona [online], polona2.pl [dostęp 2023-11-21] .
- ↑ Przemysław (1877–1950) Dąbkowski , Podział administracyjny województwa ruskiego i bełzkiego w XV wieku: z mapą, Miejska Biblioteka Publiczna w Sanoku, 1939, 41, l.p. 227 (pol.).
- ↑ Herbarz polski : wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1 t. 1 [online], polona2.pl, s. 284 .
- ↑ Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego. T. 12, [Najdawniejsze zapiski sądów halickich 1435-1475] [online], polona.pl, 215, *2494 (pol.).
- ↑ Dąbkowski Przemysław , Szkice średniowieczne [online], polona2.pl, s. 20 (pol.).
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV cz.2 - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 700 .
- ↑ Przemysław (1877–1950) Dąbkowski , Stosunki gospodarcze ziemi halickiej w XV wieku, Lwów 1927, s. 35 .
- ↑ Aleksander Jabłonowski (1829–1913), Ziemie ruskie: Ruś Czerwona, Seria: Źródła Dziejowe (Warszawa) ; t. 18,1 ; Seria: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym ; t. 7, cz. 1, Warszawa: skł. gł. u Gebethnera i Wolffa, 1902, s. 170 (pol. • łac.).
- ↑ Encyklopedya do krajoznawstwa Galicyi pod względem historycznym, statystycznym, topograficznym [...]. T. 1 [online], polona.pl, s. 243 (pol.).
- ↑ Prawem i lewem : obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku. T. 1, Czasy i ludzie [online], polona2.pl, s. 98 (pol.).
- ↑ Władysław Łozińskim Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, s. 98.
- ↑ a b Grzegorz Ra̜kowski, Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Cz. 2: Podole, Pruszków: Oficyna Wydawn. "Rewasz", 2006, s. 305-306, ISBN 978-83-89188-46-5 (pol.).
- ↑ Aleksander (1865-1944) Czołowski , Z przeszłości Jezupola i okolicy [online], polona2.pl, s. 125 (pol.).
- ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 1, cz. 28, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 5 sierpnia 1854, s. 287, 339 .
- ↑ [Kadencja I, sesja III, al. 85] Alegaty do Sprawozdań Stenograficznych z Trzeciej Sesyi Sejmu Galicyjskiego z roku 1865-1866. Alegat 85, „Biblioteka Jagiellońska,”, 1865–1866, s. 28 .
- ↑ [Kadencja IV, sesja I, al. 13] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Pierwszej Sesyi Czwartego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1877. Alegat 13, „Biblioteka Jagiellońska, 418423 III”, 1877, s. 88 .
- ↑ Wołczków, wś, powiat stanisławowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 700 .
- ↑ Маріямпіль з panoramio.com - Маріямпіль [online], com.ua [dostęp 2024-04-26] (ukr.).
- ↑ Spis nauczycieli publicznych szkół powszechnych i państwowych seminarjów nauczycielskich oraz Spis szkół w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie [online], polona2.pl, s. 85 .
- ↑ a b Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerji z Wielkim Księstwem Krakowskim, Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1913, s. 864 .
- ↑ Gazeta Lwowska R.30, nr 68 (9 czerwca 1840) + dod. nadzwyczajny + dod. [online], polona2.pl, s. 1293 .
- ↑ Gazeta Lwowska 1824, nr 28 (8 marca) + dod., polona2.pl, Lwów, s. 125 .
- ↑ [Kadencja VIII, sesja I] Stenograficzne Sprawozdania z Pierwszej Sesyi Ósmego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1902/3. T. 2. Posiedzenie 17-49 [całość], „Biblioteka Jagiellońska, 418421 III”, 1902–1903, s. 2034 .
- ↑ Stanisław (1845-1911) Red Stojałowski , Stanisław (1875-?) Red Stohandel , Wieniec - Pszczółka, 1903, R. XXIX, Nr 38, „MF 25”, 1903, s. 599 .
- ↑ Gazeta Narodowa, polona2.pl, Lwów 1862, s. 3 .
- ↑ Maria (1856-1942) Siedlecka , Przodownica : pismo dla kobiet wiejskich R. 5, nr 6 (czerwiec 1904) + dod. + dod. ilustrowany [online], polona2.pl, s. 95 .
- ↑ [Kadencja VII, sesja II, al. 32] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Drugiej Sesyi Siódmego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1896/7. Alegat 32, „Biblioteka Jagiellońska,”, Lwów: Sejm Krajowy Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem, 1896–1897, s. 9 .
- ↑ Roboty wodne i meljoracyjne w południowej Małopolsce wykonane z inicjatywy Sejmu i Wydziału Krajowego. Cz. 3, Regulacja rzek górskich, zbiorniki wody i zabudowanie potoków górskich [online], polona2.pl, s. 396 .
- ↑ [Kadencja IX, sesja I, al. 489] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Pierwszej Sesyi Dziewiątego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1909/1910. Alegat 489, „Biblioteka Jagiellońska, 418423 III”, 1909, s. 67 .
- ↑ Sprawozdanie Wydziału Krajowego o Zamknięciu Rachunków Funduszów Krajowych za r. 1910, polona2.pl, 1911, s. 162 .
- ↑ J. Red Szpilman , Przegląd Hygieniczny : organ Towarzystwa Hygienicznego. R.4, 1905, nr 2, „Biblioteka Jagiellońska, 100011 III”, 1 lutego 1905, s. 27 .
- ↑ Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie Komitet , Sprawozdanie Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego : za rok 1912, „Biblioteka Jagiellońska, 63122 III”, 1913, s. 203 .
- ↑ Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie Komitet , Sprawozdanie Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego : za rok 1912, „Biblioteka Jagiellońska, 63122 III”, 1913, s. 203, 253 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 155-158, 275 .
- ↑ Dz.U. z 1920 r. nr 117, poz. 768.
- ↑ Wł Red Kwaśniewski , Kurjer Stanisławowski : polski organ kresowy. R.39 (1926), nr 328, „Biblioteka Jagiellońska, 7767 IV czasop.”, 14 listopada 1926 .
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 955 (pol.).
- ↑ a b Kostański Andrzej (1912–1984), Moje wspomnienia, 1970 .
- ↑ http://www.mariampol-wolczkow.pl/mariampol/images/mariampol/galerie/dokumenty/dok66.jpg
- ↑ Dz.U. z 1934 r. nr 64, poz. 564.
- ↑ Міста і села Галицького району: історія, пам'ятки, особистості – Івано-Франківськ, Нова Зоря, 2001 – с. 32.
- ↑ Про утворення та ліквідацію районів, Офіційний вебпортал парламенту України, 17 lipca 2020 (ukr.).
- ↑ Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 7: Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, s. 113–115, ISBN 83-04-04229-0, ISBN 83-04-03701-7 (całość) .
- ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 2, cz. 7, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 30 czerwca 1854, s. 158 .
- ↑ Jan Bigo , Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju, z oznaczeniem starostw, sądów powiatowych [...]. Z najnowszą mapą Galicyi i Bukowiny, nakładem autora, 1886, s. 215 .
- ↑ Alojzy (1845-1911) Szarłowski , Stanisławów i powiat stanisławowski pod względem historycznym i geograficzno-statystycznym, „178639 I”, 1887 .
- ↑ WOJEWÓDZTWO STANISŁAWOWSKIE, [w:] Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XIV, WARSZAWA: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923, s. 30 (pol.), Opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.
- ↑ Statystyka Polski cz. III, województwa południowe, [w:] Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej , Skorowidz gmin Rzeczypospolitej Polskiej [.pdf], t. Serja B, zeszyt 8c, ludność i budynki na podstawie tymczasowych wyników Drugiego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 9.XII.1931 r. oraz powierzchnia ogólna i użytki rolne, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1933, s. 11 (pol.).
- ↑ Statistischen Amt des Generalgouvernements , Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement auf Grund der Summarischen Bevölkerungsbestandsaufnahme am 1. März 1943, Burgverlag Krakau, 1943, s. 12 (pol.).
- ↑ Witold Redaktor Listowski , Dawne Kresy Południowo Wschodnie w optyce historycznej i współczesnej. 4., Przedsiębiorstwo Poligraficzno-Papiernicze "Arsgraf", 2012, s. 195, 200, 202, 204 (pol.).
- ↑ Witold Redaktor Listowski , Dawne Kresy Południowo-Wschodnie w optyce historycznej i współczesnej. 5., Przedsiębiorstwo Poligraficzno-Papiernicze "Arsgraf", 2013, s. 39, 42, 56 .
- ↑ IPN umorzył śledztwo w sprawie ludobójstwa dokonanego na Polakach. Dzieje.pl, 2012-05-15. [dostęp 2017-06-17]. (pol.).
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 295 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 299 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 311 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 356 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 360 .
- ↑ a b Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 361 .
- ↑ a b Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 390 .
- ↑ a b Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 391 .
- ↑ a b Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 396 .
- ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 408 .
- ↑ Kościół rzymskokatolicki archidiecezji lwowskiej na terenie województwa lwowskiego z wyjątkiem Lwowa w latach 1945-1991. Część 2 [online], Nowy Kurier Galicyjski, 5 stycznia 2022 [dostęp 2023-09-27] (pol.).
- ↑ Instytut Gość Media , Matka Boża Zwycięska w kościele NMP na Piasku. 30. rocznica koronacji [online], Instytut Gość Media, 8 września 2019 .
- ↑ https://wydawnictwowam.pl/sites/default/files/88926_skrot.pdf
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24] .
- ↑ Paulina Szczygielska | Województwo Kujawsko-Pomorskie [online], kujawsko-pomorskie.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
- ↑ https://dbc.wroc.pl/Content/109479/Rocznik_1990.pdf
- ↑ Żołnierze Niezłomni Józefa Obacza [online], walbrzych24.com [dostęp 2023-10-02] (pol.).
- ↑ PROGRAM POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ IM. W. PSTROWSKIEGO, Spis absolwentów s.165, Gliwice 1961, s. 165 [dostęp 2023-03-30] (pol.).
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24] .
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maryampol (1) miasto z Maryampolem wsią, a razczej przedmieściem i z Wołczkowem, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 147 .