Oddział Wydzielony „Starogard”
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
VIII 1939 |
Rozformowanie |
1939 |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Podległość |
Oddział Wydzielony „Starogard” – oddział wydzielony Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej walczący w kampanii wrześniowej 1939.
Formowanie i zadania
[edytuj | edytuj kod]Na zapleczu Grupy Operacyjnej „Czersk", od wschodu ze strony Prus Wschodnich, zdecydowano się na utworzenie trzech oddziałów wydzielonych. Ich zadaniem było osłonić koncentrację części Korpusu Interwencyjnego. Jednym z nich był OW „Starogard”, podporządkowany bezpośrednio dowódcy Armii „Pomorze". Jego dowódcą był ppłk Józef Trepto – dowódca 2 pułku szwoleżerów[1]. W razie dojścia do skutku interwencji gdańskiej, oddział miał wejść w skład Korpusu Interwencyjnego, a w razie wielkoskalowego konfliktu z Niemcami, po wykonaniu zadania przez 2 batalion strzelców, Oddział miał się wycofać w kierunku na Osie i dalej prowadzić działania opóźniające na południe. W tym przypadku miał wejść w podporządkowanie Grupy Osłony „Czersk”.
Działania oddziału wydzielonego
[edytuj | edytuj kod]W nocy z 31 sierpnia na 1 września OW „Starogard" przyjął następujące ugrupowanie[2]:
- elementy Straży Granicznej rozmieszczone były w Skarszewach;
- 2 szwadron 2 pułku szwoleżerów, wzmocniony dwoma ckm i jednym działkiem przeciwpancernym, zajął stanowiska obronne w rejonie Szpęgawska; zamykał szosę Starogard – Tczew;
- 3 szwadron, wzmocniony dwoma ckm i jednym działkiem ppanc, w rejonie Linowca zamykał szosę Starogard – Godziszewo – Gdańsk;
- szwadron kolarzy, wzmocniony dwoma działkami ppanc, zajmował stanowiska obronne powyżej rozwidlenia szosy ze Starogardu w kierunku miejscowości Bączek i Skarszewy;
- odwód OW i stanowisko dowodzenia rozlokowane były w Starogardzie[3].
Walki oddziału wydzielonego
[edytuj | edytuj kod]W nocy z 31 sierpnia na 1 września przed frontem obrony OW „Starogard” znajdowały się drobne grupy policji oraz SS i SA, które miały za zadanie zepchnąć polską Straż Graniczną w rejonie Godziszewa i Skarszew, a następnie zająć te miejscowości[4].
Około 5.00 1 września niemiecki samolot przeprowadzał rozpoznanie rejonu Starogardu. Do 10.00 OW „Starogard” nie miał kontaktu bojowego z nieprzyjacielem naziemnym[5]. Jeszce przed południem nad Starogardem operowały kolejne trzy samoloty niemieckie, ale nie bombardowały miasta. Polski ogień przeciwlotniczy był nieskuteczny[6].
W tym czasie, w rejonie Tczewa, trwały intensywne walki. Po wysadzeniu mostów na Wiśle, walczący w rejonie Tczewa 2 batalion strzelców ppłk. Stanisława Janika został podporządkowany dowódcy 2 pułku szwoleżerów[7]. Około 17.00 dowódca 2 bs otrzymał rozkaz, by o zmroku opuścić Tczew i wycofać się na Swarożyn – Starogard[a]. Początek wycofania został określony na 18.00[8].
Wieczorem dowódca Armii „Pomorze” podjął decyzję o wycofaniu swoich wojsk z kierunku północnego. Około 23.00 został wydany rozkaz dla GO „Czersk”. Miała ona opuścić dotychczasowe pozycje i przejść na linię Jezior Cekcyńskich. Ten sam rozkaz podporządkowywał OW „Stargard” dowódcy GO „Czersk”[9]. Dowódca GO „Czersk", gen. Stanisław Grzmot-Skotnicki, w swoim rozkazie nakazał dowódcy OW „Starogard" przejść marszem ubezpieczonym w rejon Wierzchucina[10].
Wychodzący z walki w rejonie Tczewa 2 batalion strzelców pomaszerował przez Czarlin – Swarożyn do Starogardu i późną nocą przybył w rejon rozmieszczenia 2 pułku szwoleżerów. Tu uporządkowano pododdziały i nakarmiono żołnierzy. Kolejny rozkaz nakazywał mu maszerować dalej przez Pączewo – Skórcz do Osia. Natomiast 2 pułk szwoleżerów dostał rozkaz opuszczenia rejonu Starogardu 2 września w godzinach rannych, po uprzednim wykonaniu nakazanych zniszczeń[11].
Wymarsz 2 bs nastąpił około 2.00, a rano batalion osiągnął Pączewo. Tu ppłk Stanisław Janik zarządził odpoczynek. Żołnierze byli przemęczeni, a straty marszowe były znaczne. Po czterogodzinnym odpoczynku i nakarmieniu żołnierzy kontynuowano marsz. W drodze strzelcy kilkakrotnie byli atakowani przez lotnictwo niemieckie. Wieczorem osiągnięto Osie[12].
2 pułk szwoleżerów opuścił rejon Starogardu dopiero około 6.00. Maszerował przez Lubichowo – Bukowiec. W godzinach popołudniowych pułk wyprzedził 2 batalion strzelców. W czasie marszu był trzykrotnie bombardowany. Między 19.00 a 20.00 pułk osiągnął Sierosław i tu pozostał na noc[12].
W dalszych działaniach 2 bs miał się przeprawić przez Wisłę w rejonie Świecia i przejść do Torunia[13]. Miał też wyjść z podporzadkowania 2 pułku szwoleżerów, a obie jednostki tworzące OW „Starogard” działały od tej pory samodzielnie[14].
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]Sierpień 1939[1]:
- dowództwo oddziału wydzielonego
- 2 pułk Szwoleżerów Rokitniańskich[b]
- załogi placówek i komisariatu Straży Granicznej w Skarszewach
- pluton wzmocnienia Straży Granicznej
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Do osłony odwrotu 2 bs do Tczewa został wysłany 2/2 pułku szwoleżerów wzmocniony dwoma ckm[8].
- ↑ Od 1 września dowódcy 2 pułku szwoleżerów podporządkowany został 2 batalion strzelców[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Ciechanowski 1982 ↓, s. 71.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 71–72.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 72.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 99.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 110.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 122.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 120.
- ↑ a b Ciechanowski 1982 ↓, s. 123.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 146.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 147.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 149.
- ↑ a b Ciechanowski 1982 ↓, s. 162.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 176.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 177.
- ↑ Ciechanowski 1982 ↓, s. 113.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Konrad Ciechanowski: Armia „Pomorze” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06793-7.