Reguła 107%
Reguła 107% – zasada w Formule 1 obowiązująca w latach 1996–2002 i od roku 2011 mówiąca, że kierowca, który w trakcie kwalifikacji uzyskał czas gorszy niż 107% czasu zdobywcy najlepszego czasu pole position (od 2011 roku zdobywcy najlepszego czasu w Q1), z zasady nie kwalifikuje się do wyścigu, chyba że sędziowie z powodu wyjątkowych okoliczności uczynią wyjątek.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wprowadzenie
[edytuj | edytuj kod]Organ zarządzający Formułą 1, Fédération Internationale de l’Automobile (FIA), wprowadził regułę 107% na zebraniu Światowej Rady Sportów Motorowych w czerwcu 1995 roku, tuż przed Grand Prix Francji[1]. Z propozycją wprowadzenia takiej zasady wyszła Komisja Formuły 1 – grupa przedstawicieli Formuły 1[2]. W trakcie kilku poprzednich lat do wyścigu kwalifikowało się 26 najlepszych kierowców z kwalifikacji. W sezonie 1995 stawka zmniejszyła się początkowo do 26, a później do 24 samochodów, co spowodowało, że każdy kierowca miał zapewniony udział w wyścigu – w tym zespoły mające małe budżety i wolne samochody, między innymi Forti, Pacific czy Simtek. Początkowo regułę 107% planowano wprowadzić począwszy od Grand Prix Węgier 1995. Wymagało to jednak zgody wszystkich zespołów, a Forti i Pacific zaprotestowały. Niemniej jednak fakt, że reguła była wspierana przez większość zespołów pozwolił na wprowadzenie jej od początku sezonu 1996[2].
Wypowiadając się na temat wprowadzenia reguły 107% prezydent FIA Max Mosley powiedział, że "każdy mały zespół, który jest odpowiednio zorganizowany, będzie w stanie osiągnąć margines 107%"[3]. Właściciel praw komercyjnych do Formuły 1, Bernie Ecclestone, powiedział, że Formuła 1 jest najlepsza i nie potrzebuje czegoś, co nie byłoby najlepsze. Z drugiej strony małe zespoły wyrażały obawę związaną z wprowadzeniem reguły[2].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Reguła 107% po raz pierwszy znalazła zastosowanie w pierwszym Grand Prix, w którym obowiązywała – Grand Prix Australii: kierowcy Forti, Luca Badoer i Andrea Montermini, nie zdołali osiągnąć wymaganego czasu. Ścigali się oni jednak ulepszoną wersją ubiegłorocznego Forti FG01, w którym w 1995 roku tylko raz (na 34 razy) kierowca Forti uzyskał w kwalifikacjach czas lepszy niż 107% czasu zdobywcy pole position[4]. W Grand Prix San Marino Badoer ścigał się nowym Forti FG03, a Montermini używał jeszcze starego modelu, i to tylko Montermini nie zdołał się zakwalifikować[5]. Kierowcy tego zespołu nie zakwalifikowali się później jeszcze do Grand Prix Hiszpanii i Grand Prix Wielkiej Brytanii (kiedy to w ogóle nie wyjechali na treningi)[6]. W późniejszej części sezonu zastępujący w Minardi Giancarlo Fisichellę Giovanni Lavaggi nie zakwalifikował się do Grand Prix Niemiec, Belgii i Japonii.
W sezonie 1997 reguła 107% znalazła zastosowanie tylko w Grand Prix Australii. Czas powyżej 107% zdobywcy pole position uzyskali Pedro Diniz, Vincenzo Sospiri oraz Ricardo Rosset. Sędziowie dopuścili jednak Diniza do startu między innymi na podstawie tego, że w trakcie treningów osiągał czasy poniżej 107%[7][8]. W przepisie mówiącym o regule 107% był bowiem zapis o "wyjątkowych okolicznościach", w jakich sędziowie mogą dopuścić kierowcę do wyścigu mimo nieuzyskania czasu poniżej 107% czasu zdobywcy pole position, i FIA zacytowała ten zapis[9]. Natomiast Sospiri i Rosset, kierowcy nowo powstałego zespołu MasterCard Lola, uzyskali w kwalifikacjach czasy odpowiednio o 5 i 6 sekund gorsze od Diniza i nie zostali dopuszczeni do wyścigu[7].
W sezonie 1998 Rosset – wówczas kierowca Tyrrella – nie zakwalifikował się pięciokrotnie. Czas powyżej 107% czasu zdobywcy pole position uzyskał w kwalifikacjach do Grand Prix Hiszpanii, Monako, Węgier i Japonii. Rosset nie zakwalifikował się także do Niemiec, ale na skutek kontuzji po wypadku w trakcie treningów w ogóle nie wziął udziału w kwalifikacjach[10].
W roku 1999 reguła 107% była stosowana dwukrotnie. Za pierwszym razem do Grand Prix Australii nie zakwalifikował się Marc Gené, ale na podstawie czasów uzyskiwanych w wolnych treningach sędziowie dopuścili go do startu[11]. W kwalifikacjach do Grand Prix Francji panowały bardzo zmienne warunki, a wraz z upływem kwalifikacji coraz mocniej padał deszcz. Z tego powodu zasady 107% nie wypełnili Damon Hill, Marc Gené, Luca Badoer, Pedro de la Rosa i Toranosuke Takagi, ale wszyscy zostali dopuszczeni do startu[12].
W sezonie 2000 zasada 107% nie była stosowana ani razu. W roku 2001 natomiast znalazła zastosowanie trzykrotnie. W pierwszym Grand Prix sezonu w Australii Tarso Marques nie uzyskał wymaganego czasu, ale z powodu "wyjątkowych okoliczności" został dopuszczony do wyścigu pomimo faktu, że ani razu w trakcie weekendu wyścigowego w Australii nie ustalił czasu lepszego niż 107% najlepszego czasu[13]. Plotkowano, że dopuszczenie Marquesa do startu było spowodowane tym, iż nowy właściciel Minardi, Australijczyk Paul Stoddart, chciał, by w "domowym" Grand Prix wystartowali obaj kierowcy zespołu[14]. W Grand Prix Wielkiej Brytanii Marques ponownie nie wypełnił regulaminowego minimum, ale tym razem nie został dopuszczony do startu[15]. Kwalifikacje do Grand Prix Belgii odbywały się wpierw na mokrym torze, który później powoli przesychał. Z tego powodu regulaminowego czasu nie uzyskali Jos Verstappen, Fernando Alonso, Enrique Bernoldi i Tarso Marques, ale wszyscy zostali dopuszczeni do startu[16].
W sezonie 2002 zasada 107% również była stosowana. W Grand Prix Australii Takuma Satō rozbił swojego Jordana podczas treningów i w kwalifikacjach korzystał z samochodu zapasowego. Jednak z powodu awarii skrzyni biegów Japończyk nie zdołał przejechać mierzonego okrążenia. Następnie Giancarlo Fisichella pożyczył Satō swój samochód, ale wtedy już mocno padało i Satō nie uzyskał regulaminowych 107%. Został on jednak dopuszczony do startu[17]. Alex Yoong nie zakwalifikował się do Grand Prix San Marino, Wielkiej Brytanii i Niemiec, po czym został na dwa wyścigi zastąpiony przez Anthony’ego Davidsona[18]. W Grand Prix Francji zespół Arrows przeżywał problemy finansowe i stawił się na kwalifikacje tylko po to, by uniknąć kary finansowej; kierowcy zespołu, Heinz-Harald Frentzen i Enrique Bernoldi, nie przejechali okrążenia poniżej 107%, a Frentzen opuścił tor 10 minut przed zakończeniem sesji[19]. Fisichella nie ustanowił czasu podczas tej sesji, jednak było to wynikiem wypadku podczas treningów[19].
Zasada 107% została zniesiona po sezonie 2002, kiedy to ustalono nowy format kwalifikacji.
Łącznie reguła 107% została złamana 37 razy. 13 razy kierowcy zostali dopuszczeni do startów. Reguła znalazła zastosowanie podczas 23 Grand Prix.
Powrót
[edytuj | edytuj kod]23 czerwca 2010 roku Światowa Rada Sportów Motorowych ogłosiła, że od sezonu 2011 ponownie będzie obowiązywać reguła 107%. Z powodu trzech części kwalifikacji, do wyścigu nie zakwalifikują się kierowcy, którzy uzyskają czas gorszy od 107% czasu zdobywcy najlepszego czasu w pierwszej części kwalifikacji (Q1)[20]. Już w pierwszym Grand Prix jej powrotu (Grand Prix Australii 2011) naruszyli ją kierowcy zespołu HRT, Narain Karthikeyan i Vitantonio Liuzzi[21].
Lista naruszeń reguły 107%
[edytuj | edytuj kod]Reguła 107% (1996–2002) | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Sezon | Wyścig | Czas pole position | Czas 107% | Kierowca | Zespół | Czas | % pole position | Dopuszczony do startu |
1996 | Grand Prix Australii | 1:32,371 | 1:38,837 | 1:39,202 | 107,395 | Nie | ||
1:42,087 | 110,518 | Nie | ||||||
Grand Prix Europy | 1:18,941 | 1:24,467 | 1:25,053 | 107,742 | Nie | |||
1:25,840 | 108,739 | Nie | ||||||
Grand Prix San Marino | 1:26,890 | 1:32,972 | 1:33,685 | 107,802 | Nie | |||
Grand Prix Hiszpanii | 1:20,650 | 1:26,295 | 1:26,615 | 107,396 | Nie | |||
1:27,358 | 108,317 | Nie | ||||||
Grand Prix Wielkiej Brytanii | 1:26,875 | 1:32,956 | 1:35,206 | 109,590 | Nie | |||
1:35,304 | 109,702 | Nie | ||||||
Grand Prix Niemiec | 1:43,912 | 1:51,186 | 1:51,357 | 107,165 | Nie | |||
Grand Prix Belgii | 1:50,574 | 1:58,314 | 1:58,579 | 107,239 | Nie | |||
Grand Prix Japonii | 1:38,909 | 1:45,833 | 1:46,795 | 107,973 | Nie | |||
1997 | Grand Prix Australii | 1:29,369 | 1:35,625 | 1:35,972 | 107,388 | Tak | ||
1:40,972 | 112,988 | Nie | ||||||
1:42,086 | 114,230 | Nie | ||||||
1998 | Grand Prix Hiszpanii | 1:20,262 | 1:25,880 | 1:25,946 | 107,082 | Nie | ||
Grand Prix Monako | 1:19,798 | 1:25,383 | 1:25,737 | 107,443 | Nie | |||
Grand Prix Węgier | 1:16,973 | 1:22,361 | 1:23,140 | 108,012 | Nie | |||
Grand Prix Japonii | 1:36,293 | 1:43,033 | 1:43,259 | 107,234 | Nie | |||
1999 | Grand Prix Australii | 1:30,462 | 1:36,794 | 1:37,013 | 107,242 | Tak | ||
Grand Prix Francji | 1:38,441 | 1:45,331 | 1:45,334 | 107,002 | Tak | |||
1:46,324 | 108,008 | Tak | ||||||
1:46,784 | 108,475 | Tak | ||||||
1:48,215 | 109,929 | Tak | ||||||
1:48,322 | 110,038 | Tak | ||||||
2001 | Grand Prix Australii | 1:26,892 | 1:32,974 | 1:33,228 | 107,292 | Tak | ||
Grand Prix Wielkiej Brytanii | 1:20,447 | 1:26,078 | 1:26,508 | 107,534 | Nie | |||
Grand Prix Belgii | 1:52,072 | 1:59,917 | 2:02,039 | 108,893 | Tak | |||
2:02,594 | 109,389 | Tak | ||||||
2:03,048 | 109,794 | Tak | ||||||
2:04,204 | 110,825 | Tak | ||||||
2002 | Grand Prix Australii | 1:25,843 | 1:31,852 | 1:53,351 | 132,045 | Tak | ||
Grand Prix San Marino | 1:21,091 | 1:26,767 | 1:27,241 | 107,584 | Nie | |||
Grand Prix Wielkiej Brytanii | 1:18,998 | 1:24,527 | 1:24,785 | 107,291 | Nie | |||
Grand Prix Francji | 1:11,985 | 1:17,023 | 1:18,497 | 109,046 | Nie | |||
1:19,843 | 110,916 | Nie | ||||||
Grand Prix Niemiec | 1:14,389 | 1:19,596 | 1:19,775 | 107,240 | Nie | |||
Reguła 107% (od 2011) | ||||||||
Sezon | Wyścig | Czas Q1 | Czas 107% | Kierowca | Zespół | Czas | % pole position | Dopuszczony do startu |
2011 | Grand Prix Australii | 1:25,296 | 1:31,266 | 1:32,978 | 109,006 | Nie | ||
1:34,293 | 110,547 | Nie | ||||||
Grand Prix Kanady | 1:13,822 | 1:18,989 | 1:19,414 | 107,575 | Tak | |||
Grand Prix Belgii | 2:01,813 | 2:10,339 | 2:11,601 | 108,035 | Tak | |||
2:11,616 | 108,047 | Tak | ||||||
2:13,077 | 109,246 | Tak | ||||||
2012 | Grand Prix Australii | 1:26,182 | 1:32,215 | 1:33,495 | 108,486 | Nie | ||
1:33,643 | 108,657 | Nie | ||||||
Grand Prix Hiszpanii | 1:22,583 | 1:28,364 | 1:31,122 | 110,340 | Tak | |||
Grand Prix Wielkiej Brytanii | 1:46,279 | 1:53,718 | 1:54,143 | 107,399 | Tak | |||
2013 | Grand Prix Australii | 1:43,380 | 1:50,617 | 1:50,626 | 107,009 | Tak | ||
2014 | Grand Prix Wielkiej Brytanii | 1:40,380 | 1:47,406 | 1:49,421 | 109,006 | Tak | ||
1:49,625 | 109,210 | Tak | ||||||
2015 | Grand Prix Malezji | 1:39,269 | 1:46,217 | 1:46,677 | 107,462 | Tak | ||
Grand Prix Japonii | 1:33,015 | 1:39,386 | 1:47,114 | 115,158 | Tak | |||
Grand Prix Stanów Zjednoczonych | 1:56:495 | 2:04,653 | 2:07,304 | 109,279 | Tak | |||
2016 | Grand Prix Monako | 1:14,912 | 1:19,832 | 1:22,467 | 110,085 | Tak | ||
Grand Prix Węgier | 1:33,302 | 1:39,833 | 1:39,968 | 107,145 | Tak | |||
1:40,424 | 107,663 | Tak | ||||||
1:41,411 | 108,691 | Tak | ||||||
1:41,471 | 108,755 | Tak | ||||||
1:42,758 | 110,135 | Tak | ||||||
1:43,965 | 111,428 | Tak | ||||||
1:43,999 | 110,465 | Tak | ||||||
1:44,543 | 112,048 | Tak | ||||||
1:46,984 | 114,664 | Tak | ||||||
1:47,343 | 115,049 | Tak | ||||||
1:50,189 | 118,099 | Tak | ||||||
2017 | Grand Prix Włoch | 1:35,716 | 1:42,416 | 1:43,355 | 107,226 | Tak | ||
2018 | Grand Prix Azerbejdżanu | 1:42,538 | 1:49,715 | 1:57,354 | 114,449 | Tak | ||
2021 | Grand Prix Francji | 1:31,001 | 1:37,371 | 2:12,584 | 147,332 | Tak | ||
2023 | Grand Prix Arabii Saudyjskiej | 1:29,244 | 1:34,974 | 2:08,510 | 144,782 | Tak | ||
Grand Prix Azerbejdżanu | 1:41,269 | 1:48,357 | 1:55,282 | 113,837 | Tak |
Inne serie
[edytuj | edytuj kod]Zasada 107% była używana w Serii GP2 i została zastosowana trzykrotnie. Marcos Martínez z powodu problemów z silnikiem nie zakwalifikował się do swojego pierwszego wyścigu (Hungaroring, sezon 2007) mimo faktu, że podczas treningów uzyskiwał czasy poniżej 107% najlepszych czasów[22]. W sezonie 2009 w trakcie rundy w Monako Ricardo Teixeira uzyskał czas gorszy od 107% czasu zdobywcy pole position i nie wystartował w wyścigach[23]. W kwalifikacjach do rundy mistrzostw na Hungaroringu w tym samym roku, Romain Grosjean i Franck Perera zderzyli się przed ustanowieniem przez ich obu mierzonego czasu okrążenia. Perera został uznany za winnego spowodowania kolizji, za co zakazano mu startu w pierwszym wyścigu, ale w drugim mógł wystartować (z ostatniego rzędu); Grosjean nie wystartował w obu wyścigach[24]. Perera nie zakwalifikował się do wyścigów na torze Spa-Francorchamps z powodu nieuzyskania w kwalifikacjach regulaminowego czasu[25]. Również Grosjean nie uzyskał regulaminowych 107% w Monako w sezonie 2011, z powodu trafiania na wolniejszych kierowców na okrążeniach pomiarowych oraz kolizji ze swoim kolegą z zespołu Pålem Varhaugiem[26].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ World Council decisions. grandprix.com, 1995-07-03. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ a b c Tony Dodgins. Top Story: F1 grid cut threatens small teams. „Autosport”. 139 (13), s. 4-5, 1995-06-29. Haymarket. ISSN 0269-946X.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1995-96. Hazleton, 1995, s. 38. ISBN 1-874557-36-5.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 92, 101. ISBN 1-874557-91-8.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 136. ISBN 1-874557-91-8.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 92, 185. ISBN 1-874557-91-8.
- ↑ a b Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1997-98. Hazleton, 1997, s. 107. ISBN 1-874557-47-0.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1997-98. Hazleton, 1997, s. 100. ISBN 1-874557-47-0.
- ↑ F1 teams race home to test. grandprix.com, 1997-03-17. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1998-99. Hazleton, 1998, s. 192. ISBN 1-874557-43-8.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1999–2000. Hazleton, 1999, s. 99. ISBN 1-874557-34-9.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1999–2000. Hazleton, 1999, s. 149. ISBN 1-874557-34-9.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2001–2002. Hazleton, 2001, s. 115. ISBN 1-903135-06-0.
- ↑ GRAND PRIX RESULTS: AUSTRALIAN GP, 2001. grandprix.com. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2001–2002. Hazleton, 2001, s. 198. ISBN 1-903135-06-0.
- ↑ Nigel Mansell (red.): 2001 Formula One Annual. European Press, 2001, s. 353, 379, 495. ISBN 0-9541368-0-2.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002−2003. Hazleton, 2002, s. 91. ISBN 1-903135-10-9.
- ↑ Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002−2003. Hazleton, 2002, s. 81. ISBN 1-903135-10-9.
- ↑ a b Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002−2003. Hazleton, 2002, s. 180. ISBN 1-903135-10-9.
- ↑ Press Release: World Motor Sport Council (23/06/2010). fia.com, 2010-06-23. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Qantas Australian Grand Prix 2011 – Łączny wynik kwalifikacji. f1wm.pl. [dostęp 2011-03-26]. (pol.).
- ↑ Martínez not allowed to debut in GP2 this weekend. gp2.gpupdate.net, 2007-08-04. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Trident Racing's Davide Rigon, 9th while Ricardo Teixeira did not start. automobilsport.com, 2009-05-23. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Franck Perera handed penalty. gp2.gpupdate.net, 2009-07-24. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Mark Glendenning: Di Grassi penalised for blocking. autosport.com, 2009-08-28. [dostęp 2010-12-18]. (ang.).
- ↑ Marek Roczniak: Van der Garde ponownie na pole position w GP2. f1wm.pl, 2011-05-26. [dostęp 2011-05-26]. (pol.).